Αποκαλυπτικά στοιχεία για την αποταμίευση της Gen Z έφερε στο φως νέα έρευνα της Bank of America, η οποία εξετάζει τη χρηματοοικονομική συμπεριφορά της γενιάς που γεννήθηκε μεταξύ 1997 και 2012 στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τη μελέτη «The Gen Z Reality Check» του Bank of America Institute, η Generation Z καταγράφει τον χαμηλότερο λόγο αποταμίευσης προς δαπάνες ανάμεσα σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Παρά το εύρημα αυτό, οι νέοι συνεχίζουν να ξοδεύουν σταθερά σε ομορφιά, κοσμήματα, καφέ και ταξίδια, αναζητώντας παράλληλα νέες πηγές εισοδήματος.
Ο χαμηλότερος δείκτης αποταμίευσης ανάμεσα σε όλες τις γενιές
Η μελέτη βασίστηκε σε στοιχεία από συναλλαγές με χρεωστικές και πιστωτικές κάρτες, καταθέσεις και πληρωμές πελατών της τράπεζας στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η Generation Z εμφανίζει διάμεσο λόγο αποταμιεύσεων προς δαπάνες κάτω από 0,5, τον χαμηλότερο μεταξύ όλων των ηλικιακών ομάδων που εξετάστηκαν. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι οι σωρευμένες αποταμιεύσεις της διάμεσης οικογένειας της γενιάς αυτής υπολείπονται ακόμη και των μηνιαίων δαπανών της. Αντίθετα, οι Baby Boomers, δηλαδή η γενιά που γεννήθηκε μεταξύ 1946 και 1964, διατηρούν τον υψηλότερο λόγο αποταμίευσης προς κατανάλωση από όλες τις γενιές που συγκρίθηκαν.
Παρά τη χαμηλή αποταμίευση, η έρευνα εντοπίζει και μια αντίφαση: αρκετά μέλη της Gen Z ξεκινούν να αποταμιεύουν για τη συνταξιοδότησή τους νωρίτερα σε σχέση με προηγούμενες γενιές. Ταυτόχρονα, ένα σημαντικό ποσοστό της γενιάς εξακολουθεί να λαμβάνει οικονομική στήριξη από γονείς ή άλλα μέλη της οικογένειας, στοιχείο που δείχνει πως η οικονομική ανεξαρτησία των νέων παραμένει μερική. Η Bank of America σημειώνει επίσης πως το λεγόμενο «K-shaped» μοτίβο, σύμφωνα με το οποίο τα υψηλότερα εισοδήματα αυξάνουν πολύ περισσότερο τις δαπάνες τους σε σχέση με τα χαμηλότερα, εμφανίζεται πολύ πιο αδύναμο στη Generation Z απ’ ό,τι σε άλλες γενιές. Η διαφορά ανάμεσα σε υψηλά και χαμηλά εισοδήματα είναι η μικρότερη που έχει καταγραφεί, ενώ η αύξηση των δαπανών παραμένει έντονη σχεδόν σε όλες τις εισοδηματικές ομάδες.
Η στροφή στη «little treat economy»
Παρά τις πιέσεις στο κόστος ζωής, οι νέοι της Gen Z δεν περιορίζουν τις αγορές τους μόνο στις βασικές ανάγκες. Οι προαιρετικές καταναλωτικές δαπάνες ενισχύονται σταθερά από τον Μάρτιο του 2025, με ιδιαίτερα έντονη αύξηση στις αγορές κοσμημάτων, ενώ άνοδο καταγράφουν και οι δαπάνες για ένδυση και προϊόντα ομορφιάς. Η Bank of America περιγράφει το φαινόμενο ως «little treat economy», δηλαδή μικρές, προσιτές αγορές που προσφέρουν άμεση ικανοποίηση στον καταναλωτή. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των καταστημάτων καλλυντικών, όπου η αύξηση της δαπάνης ανά συναλλαγή ήταν σχεδόν τετραπλάσια σε σχέση με την αύξηση του αριθμού των συναλλαγών.
Η ίδια τάση παρατηρείται και σε άλλες καθημερινές κατηγορίες, όπως ο καφές, τα παγωτά και τα γλυκά. Σύμφωνα με τη μελέτη, το 92% των νέων της Generation Z δηλώνει πως επιβραβεύει τον εαυτό του με μικρές αγορές, είτε για να βελτιώσει τη διάθεσή του είτε για να γιορτάσει μια καλή ημέρα. Το εύρημα αυτό δείχνει πως η κατανάλωση για τη γενιά αυτή λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό και ως μέσο συναισθηματικής ανακούφισης, πέρα από την κάλυψη πρακτικών αναγκών.
Gig economy, social commerce και ψηφιακές τράπεζες
Πέρα από την καταναλωτική συμπεριφορά, η έρευνα εντοπίζει και τον τρόπο με τον οποίο η Generation Z προσπαθεί να ενισχύσει το εισόδημά της. Οι νέοι αναζητούν ολοένα και περισσότερο συμπληρωματικές πηγές εισοδήματος μέσω της gig economy και του social commerce, στρεφόμενοι παράλληλα δυναμικά στις ψηφιακές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Με βάση τα στοιχεία των καταθέσεων, το μερίδιο της Gen Z στις συναλλαγές μέσω fintech αυξάνεται ταχύτερα σε σχέση με τις υπόλοιπες γενιές, κάτι που η Bank of America αποδίδει στη μεγαλύτερη εξοικείωση των νέων με τις ψηφιακές εφαρμογές και τα εναλλακτικά χρηματοοικονομικά εργαλεία. Το σύνολο των ευρημάτων συνθέτει το προφίλ μιας γενιάς που, παρά τη χαμηλή αποταμίευση, διαχειρίζεται τα οικονομικά της με νέους, ψηφιακούς και πιο ευέλικτους τρόπους σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές.
