Ένα τμήμα του πυραύλου Falcon 9 της SpaceX προσέκρουσε στη Σελήνη με ταχύτητα περίπου 8.700 χιλιόμετρα την ώρα, δημιουργώντας έναν νέο κρατήρα κοντά σε γνωστό σεληνιακό σημείο αναφοράς. Η πρόσκρουση σημειώθηκε την Τετάρτη, γύρω στις 07:35 ώρα Βρετανίας (06:35 GMT), κοντά στον κρατήρα Einstein. Το περιστατικό, αν και απρόβλεπτο, θεωρείται από τους επιστήμονες μοναδική ευκαιρία έρευνας για τη Σελήνη. Ο Βάιος Λάππας, καθηγητής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για τη σημασία του γεγονότος.
Πώς ο πύραυλος Falcon 9 κατέληξε στη Σελήνη
Ο συγκεκριμένος πύραυλος εκτοξεύτηκε από τη Φλόριντα τον Ιανουάριο του 2025, μεταφέροντας στο διάστημα δύο σεληνιακές ακάτους προσεδάφισης, στο πλαίσιο ιδιωτικής αποστολής από την Ιαπωνία. Αποστολή του ανώτερου τμήματος του πυραύλου ήταν να πυροδοτηθεί με επαρκή ισχύ ώστε να ωθήσει και τις δύο ακάτους έξω από τη γήινη τροχιά και σε πορεία προς τη Σελήνη. Ο στόχος αυτός επιτεύχθηκε, ωστόσο η αποστολή τελικά απέτυχε και το άδειο ανώτερο τμήμα του πυραύλου, γνωστό ως upper stage, σκόρπισε στο διάστημα.
Το τμήμα αυτό είχε μέγεθος περίπου όσο ένα πενταώροφο κτίριο και βάρος τουλάχιστον 4.000 κιλά. Αφέθηκε να κινείται ελεύθερα σε μια μακρά, ελλειπτική τροχιά που εκτεινόταν προς τη Σελήνη και επέστρεφε προς τη Γη. Για τους επόμενους 18 μήνες, η ήπια βαρυτική έλξη της Γης, της Σελήνης και του Ήλιου, σε συνδυασμό με την πίεση που ασκούσε το φως του Ήλιου, του έδωσαν μια ανεπαίσθητη ώθηση, βάζοντάς το σταδιακά σε πορεία σύγκρουσης με τον φυσικό δορυφόρο της Γης. Το αποτέλεσμα ήταν η πρόσκρουση της Τετάρτης, η οποία προκάλεσε μια σύντομη αλλά εντυπωσιακή λάμψη, υπερβολικά αμυδρή ωστόσο για να γίνει ορατή ακόμη και με τη χρήση τηλεσκοπίου, καθώς συνέβη υπό το φως της ημέρας για πολλά μέρη του κόσμου.
Οι αντιδράσεις των επιστημόνων και η σημασία της ανακάλυψης
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Βάιος Λάππας, καθηγητής και πρόεδρος του Τμήματος Αεροδιαστημικής Επιστήμης και Τεχνολογίας του ΕΚΠΑ, με γνωστικό αντικείμενο τα Συστήματα Αεροδιαστημικής, εξήγησε ότι η τυχαία αυτή σύγκρουση αποτελεί «θείο δώρο» για τους πλανητικούς γεωλόγους. Όπως τόνισε, η δημιουργία του νέου κρατήρα κοντά σε γνωστό σημείο αναφοράς στη σεληνιακή επιφάνεια προσφέρει στους επιστήμονες σπάνια ευκαιρία να μελετήσουν τη σύνθεση του εδάφους και τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά η επιφάνεια της Σελήνης σε κρούσεις υψηλής ταχύτητας.
Ο ίδιος επισήμανε πως ενδέχεται να χρειαστούν ημέρες ή και εβδομάδες μέχρι να σχηματιστεί πλήρης εικόνα για το τι ακριβώς συνέβη κατά την πρόσκρουση και τι μπορεί να διδαχθεί από αυτήν η επιστημονική κοινότητα. Τα ευρήματα που θα προκύψουν από την ανάλυση του νέου κρατήρα μπορούν να φανούν χρήσιμα για τον σχεδιασμό μελλοντικών αποστολών στη Σελήνη, καθώς και για τυχόν μόνιμες βάσεις που σχεδιάζονται εκεί τα επόμενα χρόνια. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αντιδρά το σεληνιακό έδαφος σε προσκρούσεις αντικειμένων παρόμοιου μεγέθους με το upper stage του Falcon 9 θεωρείται χρήσιμη για την ασφάλεια μελλοντικών αποστολών.
Ένα ασυνήθιστο κατάλοιπο της διαστημικής εξερεύνησης
Το περιστατικό αναδεικνύει και το ζήτημα των καταλοίπων που αφήνουν πίσω τους οι διαστημικές αποστολές, καθώς άδεια τμήματα πυραύλων όπως το upper stage του Falcon 9 παραμένουν σε τροχιά για μεγάλα χρονικά διαστήματα πριν καταλήξουν είτε στη Γη είτε, όπως στην προκειμένη περίπτωση, στη Σελήνη. Η αποστολή που εκτόξευσε το συγκεκριμένο τμήμα τον Ιανουάριο του 2025 αφορούσε ιδιωτικό πρόγραμμα από την Ιαπωνία, το οποίο τελικά δεν ευοδώθηκε όπως είχε σχεδιαστεί. Παρά την αποτυχία της αρχικής αποστολής, το κατάλοιπό της κατάφερε τελικά, 18 μήνες αργότερα, να προσφέρει κάτι χρήσιμο στην επιστήμη μέσα από τη σύγκρουσή του με τη Σελήνη.
