Πρόστιμο στη Google, ύψους 403 εκατομμυρίων ευρώ, επέβαλε η Ιρλανδική Αρχή Προστασίας Δεδομένων στις 21 Σεπτεμβρίου, για τις πρακτικές παρακολούθησης τοποθεσίας χρηστών σε συσκευές Android. Παράλληλα με το πρόστιμο, η Αρχή έδωσε στην εταιρεία προθεσμία έξι μηνών προκειμένου να συμμορφωθεί πλήρως με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR). Την απόφαση χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική η ελληνική Ένωση Καταναλωτών Ποιότητα Ζωής (ΕΚΠΟΙΖΩ), τονίζοντας ότι έρχεται σχεδόν οκτώ χρόνια μετά τις πρώτες καταγγελίες κατά του τεχνολογικού κολοσσού. Η υπόθεση αφορά εκατομμύρια χρήστες σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Οκτώ χρόνια καταγγελιών κατά της Google
Η ιστορία της υπόθεσης ξεκινά τον Νοέμβριο του 2018, όταν οκτώ οργανώσεις καταναλωτών από ισάριθμες ευρωπαϊκές χώρες, με συντονίστρια την Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών (BEUC), κατέθεσαν επίσημες καταγγελίες στις αρμόδιες αρχές προστασίας δεδομένων. Στις οργανώσεις αυτές συμμετείχε και η ελληνική ΕΚΠΟΙΖΩ. Το αντικείμενο των καταγγελιών ήταν ο τρόπος με τον οποίο η Google παρακολουθούσε τη γεωγραφική θέση των χρηστών της, με αφορμή έρευνα της νορβηγικής οργάνωσης καταναλωτών Forbrukerrådet σχετικά με την ενεργοποίηση της παρακολούθησης τοποθεσίας σε συσκευές Android.
Τον Ιούλιο του 2019 η Ιρλανδική Αρχή Προστασίας Δεδομένων ανέλαβε ως επικεφαλής αρχή τη διερεύνηση της υπόθεσης, καθώς η Google έχει την ευρωπαϊκή της έδρα στην Ιρλανδία. Η έρευνα κράτησε χρόνια, με το προσχέδιο απόφασης να κοινοποιείται στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές αρχές τον Αύγουστο του 2023. Η τελική απόφαση ανακοινώθηκε τελικά στις 21 Σεπτεμβρίου 2026, σχεδόν οκτώ χρόνια μετά τις πρώτες καταγγελίες. Στο μεσοδιάστημα, το 2022, η BEUC και οργανώσεις-μέλη της, μεταξύ των οποίων και η ΕΚΠΟΙΖΩ, υπέβαλαν νέα καταγγελία, υποστηρίζοντας ότι οι αλλαγές που είχε κάνει η Google στην πλατφόρμα της δεν είχαν επιλύσει επαρκώς τα προβλήματα παραπλανητικού σχεδιασμού.
Οι αντιδράσεις των οργανώσεων καταναλωτών
Ο γενικός διευθυντής της BEUC, Αγκουστίν Ρέινα, δήλωσε ότι η απόφαση αποτελεί θετική εξέλιξη για τους καταναλωτές, καθώς καθιστά τη Google υπόλογη και επιβεβαιώνει ότι ο τρόπος με τον οποίο εξασφάλιζε τη συγκατάθεση για τα δεδομένα τοποθεσίας ήταν παράνομος. Ωστόσο, επισήμανε πως ο χρόνος που χρειάστηκε για να εκδοθεί η απόφαση είναι δυσανάλογος με τη σοβαρότητα της παράβασης, σημειώνοντας πως η καθυστερημένη εφαρμογή του νόμου μπορεί να αποβεί εξίσου επιζήμια με την πλήρη απουσία εφαρμογής του. Κατά τον ίδιο, τα θεμελιώδη δικαιώματα των καταναλωτών πρέπει να προστατεύονται ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά.
Από την πλευρά της, η αντιπρόεδρος της ΕΚΠΟΙΖΩ, Ελένη Αλευρίτου, υπογράμμισε ότι η συλλογή και επεξεργασία δεδομένων εντοπισμού θέσης αποτελεί μία από τις πιο παρεμβατικές μορφές παρακολούθησης εκατομμυρίων χρηστών παγκοσμίως, κατά παράβαση της νομοθεσίας. Όπως ανέφερε, μέσω αυτών των δεδομένων δημιουργείται λεπτομερές ατομικό προφίλ για κάθε χρήστη. Η στάση της ελληνικής ένωσης καταναλωτών συνάδει με τη γενικότερη γραμμή της BEUC, που ζητά αυστηρότερη και ταχύτερη εφαρμογή του GDPR απέναντι σε μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες.
Τι προβλέπεται στη συνέχεια
Η Google έχει πλέον προθεσμία έξι μηνών για να συμμορφωθεί πλήρως με τις απαιτήσεις του GDPR σχετικά με την παρακολούθηση τοποθεσίας. Η ΕΚΠΟΙΖΩ δήλωσε ότι θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της υπόθεσης και, όπως ανέφερε, θα επανέλθει εφόσον κριθεί απαραίτητο. Η υπόθεση του προστίμου στη Google αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για μελλοντικές αποφάσεις σχετικά με την προστασία προσωπικών δεδομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως όσον αφορά τις πρακτικές μεγάλων πλατφορμών στη διαχείριση ευαίσθητων δεδομένων εντοπισμού θέσης.
