Ιστορική απόφαση εξέδωσε δικαστήριο της μεταβατικής αρχής στη Συρία, επιβάλλοντας τη θανατική ποινή στον Άσαντ για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου της χώρας. Η απόφαση εκδόθηκε ερήμην την Τρίτη στη Δαμασκό και αποτελεί την πρώτη καταδίκη υπό τις νέες μεταβατικές αρχές της Συρίας. Μαζί με τον πρώην πρόεδρο, σε θάνατο καταδικάστηκε και ο Ατέφ Νατζίμπ, πρώην επικεφαλής της Πολιτικής Ασφάλειας στην επαρχία Ντεράα.
Διαβάστε επίσης: Ο Άσαντ καταδικάστηκε σε θανατική ποινή ερήμην στη Συρία
Η καταδίκη και οι κατηγορίες
Το ποινικό δικαστήριο της Δαμασκού έκρινε τον Μπασάρ αλ Άσαντ ένοχο για ανθρωποκτονία από πρόθεση, βασανιστήρια, αυθαίρετες κρατήσεις και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ο δικαστής αλ Αριάν ανέφερε ότι ο πρώην πρόεδρος κρίθηκε υπεύθυνος για εγκλήματα που χαρακτηρίστηκαν «βαριά και φρικτά», μεταξύ των οποίων η εκ προμελέτης δολοφονία πολλών ανθρώπων και η σκόπιμη στοχοποίηση παιδιών. Η θανατική ποινή στον Άσαντ συνδέθηκε ειδικότερα με τη συμμετοχή του σε βασανιστήρια, αυθαίρετες κρατήσεις και συστηματικές παραβιάσεις κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Την ίδια ποινή επιβλήθηκε στον Ατέφ Νατζίμπ, ξάδερφο του εκδιωχθέντος ηγέτη, ο οποίος συνελήφθη τον Ιανουάριο του 2025. Το δικαστήριο τον έκρινε ένοχο για φόνο, εκ προθέσεως δολοφονία παιδιών κάτω των 15 ετών και βασανιστήρια που οδήγησαν σε θάνατο, εγκλήματα που φέρεται να διαπράχθηκαν όταν διετέλεσε επικεφαλής της πολιτικής ασφάλειας στην Ντεράα, την περιοχή που θεωρείται λίκνο της εξέγερσης του 2011. Φέτος, οι νέες συριακές αρχές ξεκίνησαν να δικάζουν στελέχη της πρώην κυβέρνησης τόσο με φυσική παρουσία όσο και ερήμην, με την υπόθεση Άσαντ – Νατζίμπ να αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη δικαστική απόφαση του είδους.
Η πορεία του Άσαντ και η φυγή στη Μόσχα
Ο Μπασάρ αλ Άσαντ διαδέχτηκε τον πατέρα του στην εξουσία το 2000 και κυβέρνησε τη Συρία έως το 2024, όταν ομάδες ανταρτών με ηγέτη τον τζιχαντιστή Τζολανί, μετέπειτα γνωστό ως Αλ Σάρα, κατάφεραν να τον ανατρέψουν, καθώς οι δυνάμεις του στρατού του πρόβαλαν σχεδόν μηδενική αντίσταση. Ο πρώην πρόεδρος είχε καταστείλει με ιδιαίτερα βίαιο τρόπο το ξέσπασμα της αραβικής άνοιξης στη Συρία, χρησιμοποιώντας τον στρατό και μετατρέποντας τη σύγκρουση σε εμφύλιο πόλεμο κατά τον οποίο έφτασε να βομβαρδίζει περιοχές της ίδιας του της χώρας. Μετά την ανατροπή του καθεστώτος, αποκαλύφθηκαν μεταξύ άλλων ομαδικοί τάφοι που φέρεται να συνδέονται με τα χρόνια της διακυβέρνησής του.
Ο Άσαντ κατέφυγε με την οικογένειά του στη Μόσχα τον Δεκέμβριο του 2024, καθώς οι δυνάμεις υπό την ηγεσία ισλαμιστών πλησίαζαν τη Δαμασκό, βρίσκοντας καταφύγιο σε χώρα που τον στήριζε καθ’ όλη τη διάρκεια του εμφυλίου και διατηρούσε στρατιωτικές βάσεις στο έδαφος της Συρίας. Κατά το διάστημα παραμονής του εκεί, είχαν κυκλοφορήσει φήμες ότι έπεσε θύμα απόπειρας δολοφονίας, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί επίσημα κάτι τέτοιο. Η θανατική ποινή στον Άσαντ εκδόθηκε ερήμην ακριβώς επειδή ο ίδιος παραμένει εκτός Συρίας, υπό ρωσική προστασία.
Η νέα συμφωνία Συρίας – Ρωσίας για τις βάσεις
Λίγες ημέρες πριν από την ανακοίνωση της δικαστικής απόφασης, η νέα κυβέρνηση της Συρίας είχε ανακοινώσει ότι κατέληξε σε συμφωνία με τη Ρωσία για το μέλλον των στρατιωτικών της βάσεων στη χώρα, μετά από διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν 18 μήνες. Σύμφωνα με τη συμφωνία, η Συρία θα αναλάβει τη διαχείριση των πολιτικών εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένου του αεροδρομίου Χμεϊμίμ και της τέταρτης εμπορικής προβλήτας στο λιμάνι της Ταρτούς, οι οποίες θα ενσωματωθούν σταδιακά στην πολιτική διοίκηση της χώρας. Παράλληλα, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να επαναπροσδιορίσουν τη λειτουργία των ρωσικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων, μετατρέποντάς τις από στρατιωτικές βάσεις σε κοινά κέντρα εκπαίδευσης και αποκατάστασης, στο πλαίσιο ρυθμίσεων που αποσκοπούν στην προστασία των αμοιβαίων συμφερόντων των δύο χωρών.
