Σκληρές μαρτυρίες για συστηματικά βασανιστήρια συγκλόνισαν άτυπη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου πρώην Ουκρανοί αιχμάλωτοι και αξιωματούχοι του Κιέβου κατήγγειλαν τη Ρωσία για συστηματικά βασανιστήρια αιχμαλώτων πολέμου και πολιτών. Η συνεδρίαση έγινε τη Δευτέρα 11 Αυγούστου 2026 και οι καταθέσεις περιελάμβαναν αναφορές σε ξυλοδαρμούς, ηλεκτροσόκ και σεξουαλική κακοποίηση. Σύμφωνα με τις καταγγελίες, χιλιάδες κρατούμενοι παραμένουν ακόμη υπό ρωσική φύλαξη. Η Μόσχα απέρριψε τις κατηγορίες, κάνοντας λόγο για εκστρατεία παραπληροφόρησης.
Διαβάστε επίσης: Η Ουκρανία καταγγέλλει βασανιστήρια αιχμαλώτων στη Ρωσία
Οι μαρτυρίες των Ουκρανών αιχμαλώτων
Ο Χουάν Αλμπέρτο Λέιβα Γκαρσία, εν ενεργεία μέλος των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, περιέγραψε στους δημοσιογράφους όσα βίωσε κατά τη διάρκεια 1.183 ημερών αιχμαλωσίας. «Ό,τι μπορείτε να φανταστείτε που μπορεί να πληγώσει και να εξευτελίσει έναν άνθρωπο», ανέφερε χαρακτηριστικά, μιλώντας για καθημερινούς ξυλοδαρμούς, ηλεκτροσόκ, εξαντλητική γυμναστική σε θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν και σεξουαλική κακοποίηση. Ο ίδιος υποστήριξε ότι στόχος των φρουρών ήταν να καταρρεύσει ψυχολογικά, ενώ οι ίδιες πρακτικές εφαρμόζονταν και σε πολλούς συγκρατούμενούς του. Δύο φίλοι του, όπως κατήγγειλε, ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου σε κέντρα κράτησης στην περιοχή του Ντονέτσκ, ενώ οι θάλαμοι κράτησης ήταν υπερπλήρεις και χωρίς στοιχειώδεις συνθήκες υγιεινής, με αποτέλεσμα σχεδόν όλοι οι αιχμάλωτοι να νοσήσουν με δυσεντερία. Ο Γκαρσία, που έχει Κουβανό πατέρα, ανέφερε πως οι φρουροί τον στόχευαν ειδικά λόγω του λατινικού ονόματός του, κατηγορώντας τον ως «μισθοφόρο» και «Αμερικανό κατάσκοπο».
Στη συνεδρίαση μίλησε και η Λενίε Ουμέροβα, Τατάρα ακτιβίστρια από την Κριμαία, η οποία αφέθηκε ελεύθερη στο πλαίσιο ανταλλαγής κρατουμένων το 2024. Η Ουμέροβα δήλωσε ότι συνελήφθη ενώ προσπαθούσε να επισκεφθεί τον βαριά άρρωστο πατέρα της στην Κριμαία και στη συνέχεια μεταφέρθηκε διαδοχικά σε επτά διαφορετικές εγκαταστάσεις κράτησης. Χαρακτήρισε την εμπειρία της «καρουσέλ δίωξης» και κατηγόρησε τις ρωσικές αρχές για συστηματική χρήση βασανιστηρίων σε βάρος Ουκρανών κρατουμένων.
Στοιχεία του ΟΗΕ και αντίδραση της Ρωσίας
Η αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Κλαούντια Φουέντες Χούλιο, παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία το 95% των Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου που ερωτήθηκαν από τον Οργανισμό ανέφεραν ότι υπέστησαν βασανιστήρια ή κακομεταχείριση κατά την αιχμαλωσία τους. Περισσότεροι από τους μισούς κατήγγειλαν σεξουαλική βία, με τις μαρτυρίες να περιλαμβάνουν βιασμούς, ομαδικούς βιασμούς, ξυλοδαρμούς με τα θύματα γυμνά και ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα. Ο Ολέγκ Γκούσιν, από το ουκρανικό Κέντρο Συντονισμού για τη Μεταχείριση των Αιχμαλώτων Πολέμου, δήλωσε ότι το Κίεβο έχει εντοπίσει περισσότερα από 300 κέντρα κράτησης στη Ρωσία και στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη, ενώ πάνω από 9.000 Ουκρανοί έχουν επιστρέψει μέχρι σήμερα.
Η Ρωσία απέρριψε στο σύνολό τους τις κατηγορίες που ακούστηκαν στη συνεδρίαση. Η αναπληρώτρια αντιπρόσωπος της Μόσχας στον ΟΗΕ, Μαρία Ζαμπολότσκαγια, μίλησε για «εκστρατεία παραπληροφόρησης» και ισχυρίστηκε ότι οι Ρώσοι αιχμάλωτοι στην Ουκρανία υπέστησαν βασανιστήρια, εξευτελισμό, καθώς και ηθική και σωματική κακοποίηση. Οι αντικρουόμενες καταθέσεις ανέδειξαν για ακόμη μία φορά τη δυσκολία επαλήθευσης της τύχης χιλιάδων κρατουμένων και στις δύο πλευρές της σύγκρουσης, καθώς οι μαρτυρίες παραμένουν αντικρουόμενες ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας.
