Λίγες ημέρες πριν από τις οικονομικές εξαγγελίες του πρωθυπουργού στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, ξεκίνησαν οι πρώτες καταβολές αποζημιώσεων πυρόπληκτων στις περιοχές που επλήγησαν από τις μεγάλες πυρκαγιές στην Αττική και τη Βοιωτία. Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι το κόστος της αποκατάστασης δεν πρόκειται να ανατρέψει τον σχεδιασμό των ανακοινώσεων από τη Θεσσαλονίκη, καθώς οι αποζημιώσεις πυρόπληκτων καλύπτονται από ένα ξεχωριστό αποθεματικό ύψους 600 εκατομμυρίων ευρώ. Το «μαξιλάρι» αυτό δημιουργήθηκε πριν από δύο χρόνια, ακριβώς για να απορροφά τέτοιου είδους έκτακτες δαπάνες χωρίς να διαταράσσει τον κρατικό προϋπολογισμό.
Οι πρώτες πληρωμές στο Πόρτο Γερμενό
Στο Πόρτο Γερμενό, όπου η καταστροφή υπήρξε ιδιαίτερα εκτεταμένη, οι διαδικασίες καταγραφής και αποτίμησης των ζημιών συνεχίζονται, με αποτέλεσμα ο τελικός λογαριασμός να μην έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 200 αυτοψίες, με περίπου 150 κτίρια να χαρακτηρίζονται «κόκκινα» ή «κίτρινα» ανάλογα με τον βαθμό βλάβης. Τα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πάντως πως το συνολικό ύψος των ζημιών παραμένει σαφώς χαμηλότερο από τα 600 εκατ. ευρώ του αποθεματικού.
Οι δικαιούχοι λαμβάνουν έως 600 ευρώ για την κάλυψη πρώτων βιοτικών αναγκών, έως 6.000 ευρώ για επισκευή ή αντικατάσταση οικοσκευής στην κύρια κατοικία τους και έως 3.000 ευρώ για δευτερεύουσα κατοικία. Παράλληλα προβλέπεται επίδομα προσωρινής στέγασης, το οποίο κυμαίνεται από 300 έως 500 ευρώ. Στις περιπτώσεις όπου μια κατοικία έχει καταστραφεί ολοσχερώς, η στεγαστική συνδρομή μπορεί να φτάσει έως τα 1.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, για σπίτια έως 150 τετραγωνικά μέτρα. Οι πληρωμές αυτές ξεκινούν άμεσα μετά την πρώτη αυτοψία, χωρίς οι πυρόπληκτοι να χρειάζεται να περιμένουν την οριστικοποίηση του συνολικού κόστους.
Η «αντιπυρική ζώνη» του προϋπολογισμού από το 2023
Ο μηχανισμός που στηρίζει σήμερα τις αποζημιώσεις πυρόπληκτων δεν είναι νέος. Το ειδικό αποθεματικό για φυσικές καταστροφές λειτουργεί ως ξεχωριστός λογαριασμός πληρωμών από το 2021, μέσω του Ταμείου Κρατικής Αρωγής που θεσπίστηκε με τον νόμο 4797/2021. Αρχικά το κονδύλι είχε οριστεί στα 300 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, από το βήμα της 87ης ΔΕΘ, τον Σεπτέμβριο του 2023, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε τον διπλασιασμό του ποσού στα 600 εκατ. ευρώ από το 2024 και έπειτα.
Η αύξηση του αποθεματικού συνδέθηκε τότε με το Τέλος Ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση, το οποίο επιβαρύνει κυρίως την τουριστική δραστηριότητα. Σκοπός της δημιουργίας ενός ξεχωριστού ταμείου ήταν η ταχύτερη στήριξη των πληγέντων, η εξασφάλιση σταθερών πόρων για την αποκατάσταση ζημιών και η χρηματοδότηση έργων πρόληψης. Από τον συγκεκριμένο λογαριασμό καλύπτεται το κόστος αποκατάστασης δρόμων, σπιτιών και υποδομών, χωρίς να απαιτείται κάθε φορά νέα δημοσιονομική παρέμβαση. Έτσι, όταν εκδηλώνονται καταστροφικά φαινόμενα όπως οι πρόσφατες πυρκαγιές, η κρατική μηχανή μπορεί να κινητοποιηθεί άμεσα, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο ο σχεδιασμός άλλων πολιτικών.
Τι σημαίνει για τις εξαγγελίες της ΔΕΘ
Η ύπαρξη του αποθεματικού των 600 εκατ. ευρώ λειτουργεί ουσιαστικά ως ασπίδα για τον τρέχοντα προϋπολογισμό, αλλά και για τους μελλοντικούς. Καθώς τα πρώτα στοιχεία από το Πόρτο Γερμενό δείχνουν κόστος αισθητά μικρότερο από το συνολικό ύψος του ταμείου, οι αποζημιώσεις πυρόπληκτων δεν αναμένεται να επηρεάσουν το δημοσιονομικό περιθώριο που έχει προγραμματιστεί για τις ανακοινώσεις της 90ής ΔΕΘ. Η επιλογή να διπλασιαστεί το κονδύλι δύο χρόνια νωρίτερα αποδεικνύεται πλέον χρήσιμη, καθώς επέτρεψε στην κυβέρνηση να αντιμετωπίσει άμεσα μια έκτακτη κατάσταση χωρίς να αναθεωρήσει τον σχεδιασμό της.
Μέχρι να ολοκληρωθεί πλήρως η καταγραφή των ζημιών στο Πόρτο Γερμενό, οι αρμόδιες υπηρεσίες συνεχίζουν τις αυτοψίες, ενώ οι πληρωμές προς τους δικαιούχους προχωρούν παράλληλα. Η τελική εικόνα του κόστους αναμένεται να διαμορφωθεί τις επόμενες εβδομάδες, όμως ήδη είναι σαφές πως το ύψος του αποθεματικού των 600 εκατ. ευρώ αφήνει σημαντικό περιθώριο ασφαλείας.
