Η αγορά κατοικίας αλλάζει ριζικά χαρακτήρα στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η απόκτηση σπιτιού παύει σταδιακά να συνδέεται αποκλειστικά με το εισόδημα και την επαγγελματική πορεία κάθε νοικοκυριού. Σύμφωνα με νέα έκθεση, η δυνατότητα αγοράς κατοικίας εξαρτάται όλο και περισσότερο από την οικογενειακή περιουσία και τη βοήθεια των γονιών, παρά από τον μισθό και τα χρόνια εργασίας. Το φαινόμενο καταγράφεται ιδιαίτερα έντονα σε αμερικανικές πόλεις, όπου ζευγάρια με σταθερή εργασία και μισθό πάνω από τον μέσο όρο αδυνατούν πλέον να καλύψουν μόνα τους το κόστος προκαταβολής και δανείου. Η τάση αυτή αποτυπώνεται καθαρά στα στοιχεία του Κέντρου Οικιστικών Σπουδών του Χάρβαρντ.
Διαβάστε επίσης: Οι ΗΠΑ ετοιμάζουν πρωτοφανείς κυρώσεις κατά του Ιράν
Ζευγάρια κάνουν τους λογαριασμούς πριν αγοράσουν σπίτι
Η εικόνα που επαναλαμβάνεται όλο και συχνότερα σε αμερικανικές πόλεις είναι χαρακτηριστική. Ένα ζευγάρι στα τριάντα του, με σταθερή δουλειά και μισθό πάνω από τον μέσο όρο, κάθεται σήμερα και κάνει τους λογαριασμούς πριν αποφασίσει να αγοράσει σπίτι. Πόσα χρόνια χρειάζεται για να μαζέψει την προκαταβολή; Πόσο θα κοστίσει το δάνειο με τα σημερινά επιτόκια; Και μετά έρχεται μια ερώτηση που πριν από τριάντα χρόνια σχεδόν κανείς δεν έθετε με τέτοια συχνότητα: θα βοηθήσουν οικονομικά οι γονείς;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα καθορίζει ολοένα και περισσότερο αν ένα νέο ζευγάρι θα αποκτήσει ιδιόκτητη κατοικία ή θα παραμείνει στην ενοικίαση για χρόνια ακόμη. Το εισόδημα και η επαγγελματική πρόοδος, που παλαιότερα θεωρούνταν αρκετά για την αγορά κατοικίας, δεν επαρκούν πια από μόνα τους. Η οικογενειακή περιουσία, δηλαδή η δυνατότητα των γονιών να καλύψουν μέρος της προκαταβολής ή να προσφέρουν κληρονομιά, μετατρέπεται σε καθοριστικό παράγοντα για την πρόσβαση στη στέγη. Το σπίτι, με άλλα λόγια, δεν χτίζεται πια μόνο με τον μισθό και τα χρόνια δουλειάς.
Τα στοιχεία που δημοσιεύει το Κέντρο Οικιστικών Σπουδών του Χάρβαρντ, στη νέα ετήσια έκθεσή του, επιβεβαιώνουν αυτή τη μετατόπιση. Οι τιμές κατοικίας στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν σκαρφαλώσει σχεδόν 55% από την αρχή του 2020, μια αύξηση που έχει αποκόψει μεγάλο μέρος του πληθυσμού από την αγορά κατοικίας. Παράλληλα, η ιδιοκατοίκηση υποχώρησε μέσα στο 2025 για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, καταγράφοντας μια πτώση που αντικατοπτρίζει τη δυσκολία πρόσβασης στη στέγη.
Οι κάτω των 35 πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα
Η μεγαλύτερη πτώση στην ιδιοκατοίκηση, σύμφωνα με την έκθεση, καταγράφεται στους κάτω των 35 ετών. Πρόκειται για τη γενιά που εισέρχεται τώρα στην αγορά εργασίας και θα έπρεπε κανονικά να βρίσκεται στη φάση απόκτησης πρώτης κατοικίας, ωστόσο βλέπει την αγορά κατοικίας να απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τις δυνατότητές της. Η αύξηση 55% στις τιμές από το 2020 και μετά σημαίνει ότι ένα εισόδημα που παλαιότερα θα ήταν αρκετό για δάνειο και προκαταβολή, σήμερα υπολείπεται σημαντικά. Ζευγάρια με σταθερή δουλειά και μισθό πάνω από τον μέσο όρο, όπως καταγράφει η έκθεση, βρίσκονται πλέον αντιμέτωπα με έναν υπολογισμό που πριν λίγα χρόνια δεν χρειαζόταν καν να γίνει.
Το φαινόμενο περιγράφεται πλέον με έναν ανατρεπτικό τρόπο: το σπίτι δεν χτίζεται με τον μισθό και τα χρόνια δουλειάς, αλλά κληρονομείται ή αποκτάται με τη βοήθεια της οικογένειας. Όσα ζευγάρια δεν έχουν γονείς με την οικονομική δυνατότητα να συνεισφέρουν στην προκαταβολή, βλέπουν την απόσταση από την αγορά κατοικίας να μεγαλώνει, ανεξάρτητα από το πόσο σταθερή είναι η δουλειά τους ή πόσο πάνω από τον μέσο όρο είναι ο μισθός τους. Η εξέλιξη αυτή, όπως την καταγράφει το Κέντρο Οικιστικών Σπουδών του Χάρβαρντ, αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο μια ολόκληρη γενιά σχεδιάζει το μέλλον της, μετατρέποντας την αγορά κατοικίας από ζήτημα εισοδήματος σε ζήτημα οικογενειακής κληρονομιάς.
