Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν πραγματοποίησε την Πέμπτη 13 Αυγούστου την πρώτη του επίσημη επίσκεψη στις Κουρίλες Νήσους, προκαλώντας έντονη διπλωματική αντίδραση από την Ιαπωνία. Η επίσκεψη αφορούσε το νησί Ιτουρούπ, γνωστό στην Ιαπωνία ως Ετορόφου, και αναζωπύρωσε μια εδαφική διαμάχη που κρατά δεκαετίες μεταξύ των δύο χωρών. Το Τόκιο χαρακτήρισε την κίνηση «απολύτως απαράδεκτη», ενώ η Μόσχα απάντησε άμεσα κατηγορώντας την ιαπωνική πλευρά για αναθεωρητισμό και «αντιρωσική πολιτική».
Διαβάστε επίσης: Ο Πούτιν στις Κουρίλες για πρώτη φορά: Οργή στην Ιαπωνία
Η επίσκεψη στο Ιτουρούπ και η αντίδραση του Τόκιο
Το Ιτουρούπ βρίσκεται στην αλυσίδα των Κουρίλων Νήσων, περίπου 100 χιλιόμετρα βόρεια της ιαπωνικής νήσου Χοκάιντο. Το νησί ελέγχεται σήμερα από τη Ρωσία, ωστόσο το Τόκιο διεκδικεί την κυριαρχία σε τέσσερα νησιά στο νότιο τμήμα του αρχιπελάγους, τα οποία ο σοβιετικός στρατός κατέλαβε το 1945, στις τελευταίες ημέρες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Ιάπωνας υπουργός Εξωτερικών Τοσιμίτσου Μοτέγκι ενημέρωσε ότι η κυβέρνησή του διαμαρτυρήθηκε έντονα, υποστηρίζοντας ότι τα λεγόμενα «Βόρεια Εδάφη» αποτελούν εγγενώς ιαπωνικό έδαφος τόσο βάσει της ιστορίας όσο και του διεθνούς δικαίου.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι, η οποία χαρακτήρισε την επίσκεψη ασύμβατη με τη σταθερή θέση της χώρας της για τα επίμαχα νησιά. Η ίδια τόνισε πως, παρά τη σοβαρή επιδείνωση των σχέσεων μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, το Τόκιο είχε επιχειρήσει να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα. Κατά την Ιαπωνίδα πρωθυπουργό, η επίσκεψη του Πούτιν αναμένεται να ενισχύσει το αρνητικό κλίμα απέναντι στη Ρωσία μέσα στην ιαπωνική κοινωνία και να δυσχεράνει οποιαδήποτε προσπάθεια βελτίωσης των διμερών σχέσεων.
Σύμφωνα με ρωσικά κρατικά μέσα, κατά την παραμονή του στο Ιτουρούπ ο Πούτιν επισκέφθηκε μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας και ενημερώθηκε για την αλιευτική δραστηριότητα της περιοχής. Τα νερά γύρω από τις Κουρίλες διαθέτουν σήμερα μεγάλες ποσότητες τόνου, με ορισμένα ψάρια να φτάνουν σε βάρος τα 300 κιλά. Στον Ρώσο πρόεδρο προσφέρθηκε, μεταξύ άλλων, και χαβιάρι από την τοπική παραγωγή.
Η σκληρή απάντηση της Μόσχας
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα απέρριψε κατηγορηματικά τις ιαπωνικές δηλώσεις, χαρακτηρίζοντάς τις «πολιτικά άσχετες, προσβλητικές και νομικά αβάσιμες». Υπογράμμισε ότι οι Κουρίλες «είχαν παραχωρηθεί στη Ρωσία στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, βάσει των συμφωνιών με τις συμμαχικές δυνάμεις και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», προσθέτοντας ότι «η κυριαρχία και η δικαιοδοσία της Ρωσίας επί των νησιών αυτών δεν τίθενται υπό αμφισβήτηση». Κατηγόρησε παράλληλα την ηγεσία του Τόκιο ότι «υπαγορεύει αλαζονικά στη Μόσχα ποιες περιοχές της χώρας της μπορεί ή δεν μπορεί να επισκεφθεί ο ανώτατος ηγέτης της».
Η Ζαχάροβα αναφέρθηκε επίσης στην ιστορική διάσταση της διαφοράς, σημειώνοντας πως σχεδόν 81 χρόνια μετά την υπογραφή από την Ιαπωνία, τον Σεπτέμβριο του 1945, της πράξης άνευ όρων συνθηκολόγησης, το Τόκιο «έχει πάλι εμμονή με αναθεωρητικές ρητορικές». Κατηγόρησε την ιαπωνική κυβέρνηση για «αντιρωσική πολιτική που αγγίζει τα όρια της εχθρότητας», επικαλούμενη και την υποστήριξη της Ιαπωνίας προς την Ουκρανία, καθώς και την υιοθέτηση κυρώσεων σε βάρος της Μόσχας μετά τις δυτικές χώρες, έπειτα από την έναρξη της ρωσικής στρατιωτικής επίθεσης.
Το Ιτουρούπ έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία για τη Ρωσία, καθώς φιλοξενεί σημαντική στρατιωτική εγκατάσταση, κάτι που το Τόκιο παρακολουθεί με ανησυχία εδώ και καιρό. Ήδη το 2025 η ιαπωνική κυβέρνηση είχε διαμαρτυρηθεί για ρωσική στρατιωτική άσκηση με πραγματικά πυρά κοντά στις Κουρίλες, υποστηρίζοντας ότι μέρος της δραστηριότητας άγγιζε ακόμη και ιαπωνικά χωρικά ύδατα, κάτι που είχε χαρακτηριστεί τότε επίσης «απαράδεκτο».
