Η κρίση πετρελαίου σε παγκόσμιο επίπεδο εντείνεται καθώς ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζεται χωρίς τέλος και τα διαθέσιμα αποθέματα αργού δείχνουν να στερεύουν. Ανάλυση του Reuters θέτει ευθέως το ερώτημα αν οι εναπομείνασες ποσότητες επαρκούν για να καλύψουν ακόμη ένα εξάμηνο αναταραχής στις αγορές. Ο επικεφαλής της Saudi Aramco εκτιμά ότι η αγορά έχει χάσει ήδη 2,6 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στις ΗΠΑ, όπου το στρατηγικό απόθεμα βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1983.
Στερεύουν τα διαθέσιμα αποθέματα πετρελαίου
Σύμφωνα με την ανάλυση του Reuters, η απώλεια των 2,6 δισ. βαρελιών που καταγράφει η Saudi Aramco αντιστοιχεί σε περίπου 25 ημέρες της παγκόσμιας κατανάλωσης, με βάση τη ζήτηση των 103 εκατ. βαρελιών ημερησίως που καταγραφόταν πριν από τον πόλεμο. Η χαμηλότερη ζήτηση, ιδιαίτερα από την Κίνα, έχει περιορίσει εν μέρει την πίεση στις τιμές, ωστόσο οι αναλυτές υπολογίζουν πως το έλλειμμα στην ημερήσια προσφορά ανέρχεται σήμερα σε περίπου 5 εκατ. βαρέλια. Το πρόβλημα διευρύνθηκε περαιτέρω τον Ιούλιο, όταν διακόπηκε η λειτουργία του αγωγού CPC στο Καζακστάν έπειτα από ουκρανικές επιθέσεις με drones.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) είχε προχωρήσει τον Μάρτιο στην απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης, ενώ τα συνολικά κρατικά και εμπορικά αποθέματα των χωρών-μελών του οργανισμού ανέρχονται σε περίπου 1,5 δισ. βαρέλια, ποσότητα που θεωρητικά καλύπτει έως και 300 ημέρες με βάση το σημερινό έλλειμμα. Ωστόσο, όχι όλο αυτό το πετρέλαιο είναι πραγματικά αξιοποιήσιμο, καθώς ο IEA δεν μπορεί να διατάξει την απελευθέρωση των εμπορικών αποθεμάτων που κρατούν οι διυλιστικές επιχειρήσεις για λειτουργικούς λόγους. Έτσι, τα πραγματικά αξιοποιήσιμα κρατικά αποθέματα υπολογίζονται σε περίπου 900 εκατ. βαρέλια, δηλαδή περίπου 180 ημέρες κάλυψης.
Στις ΗΠΑ η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη, αφού το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου (SPR) έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 1983. Το Γραφείο Λογοδοσίας της Κυβέρνησης των ΗΠΑ (GAO), ο ανεξάρτητος ελεγκτικός φορέας του αμερικανικού Κογκρέσου, είχε προειδοποιήσει τον Μάιο ότι περίπου το ένα τέταρτο των εγκαταστάσεων αποθήκευσης δεν είναι πλέον διαθέσιμο, γεγονός που περιορίζει ακόμη περισσότερο τα πραγματικά περιθώρια αντίδρασης σε περίπτωση κλιμάκωσης της κρίσης πετρελαίου.
Οι γεωπολιτικές συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή
Έξι μήνες μετά την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν, ο αμερικανικός στρατός φέρεται να έχει καταναλώσει μεγάλο μέρος από τα αποθέματά του σε όπλα, ενώ η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει περιορισμένη. Οι τιμές του πετρελαίου εμφανίζουν έντονες διακυμάνσεις ανάλογα με το κλίμα στις συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον εστιάζει στον οικονομικό στραγγαλισμό της Τεχεράνης, η οποία με τη σειρά της αναδιαμορφώνει τις ένοπλες δυνάμεις της, ενώ οι Χούθι έχουν επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό κατά της Σαουδικής Αραβίας. Σύμφωνα με ανάλυση του Newsweek, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει περιέλθει σε δύσκολη θέση, κάτι που άνοιξε χώρο στους αντιπάλους των ΗΠΑ να επανασχεδιάσουν τον χάρτη του παγκόσμιου εμπορίου. Η σύγκρουση οδήγησε επίσης τη Σαουδική Αραβία σε έναν αμυντικό συνασπισμό στα πρότυπα του ΝΑΤΟ.
Στο ευρύτερο πλαίσιο, οι κυρώσεις που επέβαλαν ΗΠΑ και Ευρώπη κατά της Ρωσίας μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία φαίνεται πλέον να αποδίδουν αποτελέσματα, με τις προοπτικές ανάπτυξης του ρωσικού ΑΕΠ για το 2026 να κυμαίνονται μεταξύ 0% και 1% και τον πληθωρισμό να πλησιάζει το 7%. Οι κυρώσεις έστρεψαν τη Μόσχα προς την Κίνα και την Ινδία, οι οποίες αγόρασαν ρωσικό πετρέλαιο αξίας άνω των 400 δισ. δολαρίων μεταξύ Φεβρουαρίου 2022 και Ιανουαρίου 2026, σύμφωνα με το Centre for Research on Energy and Clean Air. Ωστόσο, η Ευρώπη έχει υιοθετήσει πιο τολμηρή στάση απέναντι στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας: τον Ιούνιο βρετανικές δυνάμεις επιβιβάστηκαν στο δεξαμενόπλοιο «Smyrtos» στη Μάγχη, η Γαλλία ανέκοψε ύποπτο τάνκερ στη Μεσόγειο, ενώ η πιο πρόσφατη δέσμη κυρώσεων της ΕΕ έβαλε στο στόχαστρο δεκάδες ακόμη πλοία.
