Με δύο προεδρικά διατάγματα που υπογράφει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία ανακήρυξε δύο θαλάσσιες περιοχές στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο ως «Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα». Οι αποφάσεις δημοσιεύθηκαν στις 16 Αυγούστου στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβέρνησης, προκαλώντας άμεση αντίδραση από το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών. Τα νέα θαλάσσια πάρκα εντάσσονται στη λογική του τουρκικού δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» και αμφισβητούν ανοιχτά τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στο Αιγαίο.
Τι προβλέπουν τα δύο τουρκικά θαλάσσια πάρκα
Το πρώτο από τα δύο διατάγματα αφορά το «Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Βορείου Αιγαίου», μια περιοχή συνολικής έκτασης 1.742,14 τετραγωνικών χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται στη θαλάσσια ζώνη ανάμεσα στη Σαμοθράκη και τη Λήμνο. Το δεύτερο διάταγμα αφορά θαλάσσια περιοχή μεταξύ Φέτιγιε και Κας, η οποία αποκλείει ολόκληρη τη θαλάσσια ζώνη γύρω από το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου. Και οι δύο περιοχές ταυτίζονται απόλυτα με εκείνες που η Αγκυρα είχε παρουσιάσει πέρυσι στη Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO, μέσω του δικού της Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού.
Η κίνηση αυτή δεν είναι αιφνιδιαστική, αλλά αποτελεί τη δεύτερη φάση ενός σχεδιασμού που η Αγκυρα είχε ξεκινήσει πέρυσι, όταν κατέθεσε τους αντίστοιχους χάρτες στη Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή. Η Τουρκία εφάρμοσε τη στρατηγική του «κατόπτρου», σχεδιάζοντας δικό της χωροταξικό χάρτη ως απάντηση στα νόμιμα θαλάσσια πάρκα που έχει εξαγγείλει η Ελλάδα, με κυριότερο εκείνο των νότιων Κυκλάδων. Με τα νέα προεδρικά διατάγματα, η Αγκυρα επιδιώκει να προσδώσει νομική ισχύ σε αυθαίρετες γραμμές, ώστε να επιβάλει ερευνητικούς, αλιευτικούς και επιχειρησιακούς περιορισμούς εις βάρος της Ελλάδας.
Με τη σημερινή θεσμοθέτηση, η Τουρκία μετατρέπει σε εσωτερικό νόμο του κράτους διεκδικήσεις που μέχρι τώρα είχαν τον χαρακτήρα χαρτογραφικής πρότασης. Τα δύο θαλάσσια πάρκα δεν αναγνωρίζουν την επήρεια που δικαιούνται τα ελληνικά νησιά του Καστελλορίζου, της Σαμοθράκης και της Λήμνου βάσει του Διεθνούς Δικαίου και της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η οποία αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Οι περιοχές που οριοθετούνται περιλαμβάνουν τμήματα ελληνικής υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, ακόμη και χωρικών υδάτων που ανήκουν σε ελληνικά νησιά.
Η αντίδραση της Αθήνας και το ερώτημα προς τις Βρυξέλλες
Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε άμεσα, καταγγέλλοντας την Αγκυρα για «παράνομες ενέργειες», σε μια στάση που αποτυπώνει τη σταθερή γραμμή που τηρεί η Αθήνα σε ζητήματα εθνικής κυριαρχίας. Την ίδια ώρα, τέσσερις ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ, οι Γιάννης Μανιάτης, Νίκος Παπανδρέου, Σάκης Αρναούτογλου και Νικόλας Φαραντούρης, κατέθεσαν σήμερα το πρωί γραπτή ερώτηση προς την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας. Στην ερώτησή τους επισημαίνουν ότι η τουρκική ανακήρυξη των δύο θαλάσσιων πάρκων έρχεται σε συνέχεια νέων προκλήσεων που αμφισβητούν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και συνιστούν περαιτέρω κλιμάκωση, ακυρώνοντας στην πράξη την πολιτική των «ήρεμων νερών».
Οι τέσσερις ευρωβουλευτές ζητούν από την Κάγια Κάλας να διευκρινίσει ποια μέτρα προτίθεται να λάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την έμπρακτη στήριξη της Ελλάδας απέναντι στις μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας. «Με αίσθημα ευθύνης ζητούμε από τους Ευρωπαϊκούς Θεσμούς να τοποθετηθούν και από την Ελληνική Κυβέρνηση να απαντήσει θεσμικά στην νέα πρόκληση», σημειώνουν σε κοινή δήλωσή τους, προσθέτοντας ότι «καμία ολιγωρία και καμία υποβάθμιση της νέας αυτής πρόκλησης δεν δικαιολογείται». Οι ίδιοι συνδέουν την κίνηση της Αγκυρας με το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», για το οποίο, όπως υπενθυμίζουν, είχαν προειδοποιήσει έγκαιρα τόσο τους ευρωπαϊκούς θεσμούς όσο και την ελληνική κυβέρνηση.
Τι ακολουθεί
Η γραπτή ερώτηση των ευρωβουλευτών του ΠΑΣΟΚ αναμένεται να λάβει επίσημη απάντηση από την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ, η οποία θα κληθεί να τοποθετηθεί για τα μέτρα στήριξης προς την Ελλάδα. Παράλληλα, η ελληνική διπλωματία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, με τη θεσμική οδό, μέσω των ευρωπαϊκών οργάνων και του Διεθνούς Δικαίου, να παραμένει η βασική επιλογή απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
