Νέα ένταση καταγράφεται στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Τουρκία προχώρησε στην ανακήρυξη δύο θαλάσσιων πάρκων σε περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Η ανακοίνωση, που έγινε στις 16 Αυγούστου, προκάλεσε άμεση αντίδραση από την ελληνική πλευρά, με τέσσερις ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ να καταθέτουν γραπτή ερώτηση προς την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλλας. Οι δύο νέες θαλάσσιες ζώνες βρίσκονται σε σημεία που άπτονται άμεσα ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, γεγονός που αναζωπυρώνει τον προβληματισμό για τις προθέσεις της Άγκυρας στην περιοχή.
Δύο νέα «θαλάσσια πάρκα» με δύο προεδρικά διατάγματα
Με δύο ξεχωριστά προεδρικά διατάγματα που δημοσιεύτηκαν στις 16 Αυγούστου, η τουρκική κυβέρνηση ανακήρυξε επισήμως δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα». Το πρώτο εντοπίζεται στη θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στη Φετιγιέ, στην επαρχία Μούγλα, και το Κας, στην επαρχία Αττάλειας, μια ζώνη που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το ελληνικό Καστελλόριζο. Σύμφωνα με τον τουρκικό σχεδιασμό, η περιοχή αυτή αναφέρεται ως «Fethiye-Kaş Marine Protected Area» και δικαιολογείται από την Άγκυρα ως ζώνη προστασίας σημαντικών θαλάσσιων οικοσυστημάτων, με ιδιαίτερη μνεία στα κητώδη.
Το δεύτερο πάρκο χωροθετείται στο Βόρειο Αιγαίο, στη θαλάσσια ζώνη μεταξύ της χερσονήσου της Καλλίπολης και των τουρκικών ακτών της Ανατολικής Θράκης, με κατεύθυνση προς την Τεκιρντάγ, κοντά στην είσοδο των Δαρδανελλίων. Στην πράξη, η δεύτερη ζώνη αγγίζει τη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου. Και οι δύο περιοχές, σύμφωνα με τους ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ, δεν αναγνωρίζουν την επήρεια των ελληνικών νησιών, όπως αυτή κατοχυρώνεται από το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Οι Έλληνες ευρωβουλευτές επισημαίνουν πως η κίνηση αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά έρχεται σε συνέχεια της κατάθεσης αντίστοιχων χαρτών στη Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO πέρσι την ίδια περίοδο. Θεωρούν ότι πρόκειται για περαιτέρω κλιμάκωση που ακυρώνει στην πράξη την πολιτική των «ήρεμων νερών» μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.
Η ερώτηση του ΠΑΣΟΚ προς την Κάγια Κάλλας
Την ίδια ημέρα, οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, Νίκος Παπανδρέου, Σάκης Αρναούτογλου και Νικόλας Φαραντούρης κατέθεσαν γραπτή ερώτηση στην Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ, ζητώντας να διευκρινιστεί ποια μέτρα προτίθεται να λάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την έμπρακτη στήριξη της Ελλάδας απέναντι σε αυτές τις μονομερείς και, όπως υποστηρίζουν, παράνομες ενέργειες. Στο κείμενο της ερώτησης τονίζεται ότι τα δύο θαλάσσια πάρκα βασίζονται στο τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και παραβιάζουν ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, καθώς περιλαμβάνουν περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας, Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, ακόμη και χωρικών υδάτων.
Από την πλευρά της, η Άγκυρα παρουσιάζει τα θαλάσσια πάρκα ως περιβαλλοντική πρωτοβουλία, υποστηρίζοντας μέσω τουρκικών διπλωματικών πηγών ότι είναι «σύμφωνη με τη νομική της θέση για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες». Η διατύπωση αυτή δείχνει ότι η τουρκική πλευρά δεν αντιμετωπίζει το ζήτημα αποκλειστικά ως περιβαλλοντικό, αλλά το εντάσσει στον ευρύτερο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της χώρας, ο οποίος παρουσιάστηκε τον Απρίλιο του 2025 και καταχωρίστηκε τον Ιούνιο του ίδιου έτους στην Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO.
Η ελληνική πλευρά δεν αποδέχεται τις τουρκικές διεκδικήσεις που εντάσσονται στη λογική της «Γαλάζιας Πατρίδας», καθώς θεωρεί πως η τουρκική ερμηνεία των θαλάσσιων δικαιωμάτων συγκρούεται ευθέως με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Το γεγονός ότι το ένα πάρκο βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το Καστελλόριζο και το άλλο εφάπτεται της Σαμοθράκης και της Λήμνου ενισχύει την εκτίμηση πως δεν πρόκειται απλώς για περιβαλλοντικό μέτρο, αλλά για γεωπολιτική κίνηση με στόχο την αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Τι αναμένεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση
Η γραπτή ερώτηση των τεσσάρων ευρωβουλευτών του ΠΑΣΟΚ αναμένει πλέον απάντηση από την Κάγια Κάλλας, καθώς η Αθήνα επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η ΕΕ θα λάβει ξεκάθαρη θέση απέναντι στις τουρκικές ενέργειες. Το ζήτημα των θαλάσσιων πάρκων αναμένεται να απασχολήσει περαιτέρω τη διπλωματική ατζέντα, καθώς συνδέεται άμεσα με το ευρύτερο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων και τη σταθερότητα στην περιοχή του Αιγαίου.
