Η ρωσική κρατική τράπεζα ανάπτυξης VEB, η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της Ρωσίας, απέλυσε τον επικεφαλής Ρώσο οικονομολόγο της, τον Αντρέι Κλεπάτς, έναν από τους πιο γνωστούς οικονομολόγους της χώρας στον τομέα της μακροοικονομίας. Η απόλυση ήρθε αφότου ρωσικά μέσα ενημέρωσης δημοσιοποίησαν το περιεχόμενο ομιλίας του, στην οποία επέκρινε ανοιχτά την πορεία της ρωσικής οικονομίας λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Ο Κλεπάτς είχε προειδοποιήσει ότι η Μόσχα δεν πρόκειται να κερδίσει έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς με το Κίεβο. Η τράπεζα επιβεβαίωσε την απομάκρυνσή του, χωρίς ωστόσο να δώσει επίσημη εξήγηση για τους λόγους της απόφασης.
Η ομιλία που κόστισε τη θέση στον Ρώσο οικονομολόγο
Ο Αντρέι Κλεπάτς κατείχε τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου στη VEB από το 2014, ενώ πριν από αυτό είχε εργαστεί για 10 χρόνια στο ρωσικό Υπουργείο Οικονομίας. Οι επίμαχες δηλώσεις του δεν έγιναν πρόσφατα, αλλά τον περασμένο Μάιο, σε ομιλία του σε οικονομικό συνέδριο. Το κείμενο της ομιλίας δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο του «Nikitsky Club», ενός φόρουμ οικονομολόγων, ακαδημαϊκών και κυβερνητικών αξιωματούχων, ενώ πρώτη το αποκάλυψε η Moscow Times την περασμένη εβδομάδα.
Στην τοποθέτησή του, ο Κλεπάτς υποστήριξε ότι η Ρωσία «μένει πίσω» τόσο στον τεχνολογικό όσο και στον οικονομικό ανταγωνισμό σε παγκόσμιο επίπεδο, όχι μόνο σε σχέση με την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά «κατά κάποιο τρόπο» και σε σχέση με την ίδια την Ουκρανία, κάτι που απέδωσε στη δυτική οικονομική στήριξη προς το Κίεβο. «Δεν θα κερδίσουμε τον ανταγωνισμό σε αυτόν τον πόλεμο φθοράς. Έχουμε την ψευδαίσθηση ότι όλα εκεί θα καταρρεύσουν. Δεν έχουν καταρρεύσει και δεν θα καταρρεύσουν. Το κόστος μας αυξάνεται», δήλωσε χαρακτηριστικά, προβλέποντας ταυτόχρονα ότι η συνέχιση του πολέμου θα οδηγήσει σε κοινωνική κρίση «ακριβώς τη στιγμή που κανείς δεν θα το περιμένει».
Λίγες ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση της ομιλίας, η VEB προχώρησε στην απομάκρυνσή του από τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου. Η τράπεζα, η οποία χρηματοδοτεί κρατικά έργα, επιβεβαίωσε γραπτώς ότι ο Κλεπάτς δεν κατέχει πλέον τη θέση, χωρίς να αναφέρει τους λόγους της απόφασης. Ο ίδιος ο Κλεπάτς επιβεβαίωσε την απομάκρυνσή του και στο πρακτορείο Reuters.
Οι αντιδράσεις και το οικονομικό πλαίσιο στη Ρωσία
Οι δηλώσεις του Κλεπάτς αποτέλεσαν σπάνια δημόσια κριτική από υψηλόβαθμο στέλεχος κρατικού φορέα για το κόστος της συνέχισης του πολέμου που ξεκίνησε η Μόσχα το 2022. Οι τοποθετήσεις του έρχονται σε ευθεία αντίθεση με τις διαβεβαιώσεις του προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η ρωσική οικονομία παραμένει σταθερή παρά τις εξωτερικές προσπάθειες υπονόμευσής της και ότι η οικονομική εξάντληση της Ουκρανίας είναι απλώς ζήτημα χρόνου.
Στην ομιλία του, ο Κλεπάτς είχε αναγνωρίσει την ανθεκτικότητα της ρωσικής οικονομίας απέναντι στις δυτικές κυρώσεις, επισήμανε ωστόσο ότι οι πιέσεις αυξάνονται εξαιτίας των ουκρανικών επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές και υποδομές εφοδιαστικής αλυσίδας. Ανέφερε επίσης την αύξηση της εισοδηματικής ανισότητας και τον βραδύτερο ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Ουκρανία. Τον Ιούλιο, η ρωσική κεντρική τράπεζα είχε εκτιμήσει ότι η οικονομία ενδέχεται να μη σημειώσει καμία ανάπτυξη φέτος, ενώ κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού οι επαναλαμβανόμενες ουκρανικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου και αποθηκών της εταιρείας ηλεκτρονικού εμπορίου Wildberries προκάλεσαν διαταραχές στην προσφορά, αυξάνοντας τους κινδύνους πληθωρισμού.
«Από οικονομική άποψη δεν θα καταρρεύσουμε, αλλά η υστέρησή μας θα συνεχίσει να αυξάνεται, με όλες τις συνέπειες που αυτό συνεπάγεται», είχε πει ο Κλεπάτς, τοποθέτηση που πλέον αποκτά ιδιαίτερο βάρος μετά την απομάκρυνσή του. Η υπόθεση αναδεικνύει τις εσωτερικές εντάσεις που δημιουργεί ο παρατεταμένος πόλεμος στους κόλπους της ρωσικής οικονομικής ελίτ, καθώς ολοένα και περισσότεροι ειδικοί φαίνεται να αμφισβητούν δημόσια την επίσημη αισιόδοξη αφήγηση του Κρεμλίνου.
