Οι γραμμές συμπύκνωσης που αφήνουν πίσω τους τα αεροπλάνα στον ουρανό δεν αποτελούν απλώς ένα οπτικό φαινόμενο, αλλά συμβάλλουν ενεργά στην κλιματική αλλαγή. Η Google ανακοίνωσε τη συνεργασία της με βρετανικούς οργανισμούς για ένα πείραμα που στοχεύει στη μείωση των γραμμών συμπύκνωσης πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό. Η προσπάθεια θα εστιαστεί στην Ωκεάνια Περιοχή Ελέγχου Shanwick, από όπου περνούν οι πτήσεις μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής. Το πρόγραμμα, γνωστό ως «Επιχείρηση Γαλάζιοι Ουρανοί», θα ξεκινήσει δοκιμές τον χειμώνα του 2026.
Τι προβλέπει το πείραμα
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε το BBC, η Ωκεάνια Περιοχή Ελέγχου Shanwick ευθύνεται για περίπου το 5% όλων των γραμμών συμπύκνωσης παγκοσμίως. Στην περιοχή αυτή διέρχονται καθημερινά δεκάδες πτήσεις που συνδέουν τις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Οι γραμμές αυτές σχηματίζονται όταν οι καυτοί υδρατμοί από τα καυσαέρια των αεροπλάνων ψύχονται απότομα και μετατρέπονται σε παγοκρυστάλλους. Συνήθως εξαφανίζονται μέσα σε λίγα λεπτά, ωστόσο κάτω από ιδιαίτερα κρύες ατμοσφαιρικές συνθήκες μπορούν να παραμείνουν και να επεκταθούν σημαντικά.
Το πρόβλημα, όπως εξηγεί η Google, είναι ότι οι λευκές αυτές γραμμές λειτουργούν σαν ασπίδα που ανακλά τη θερμική ακτινοβολία της Γης πίσω προς το έδαφος, αυξάνοντας έτσι την απορρόφηση θερμότητας στην ατμόσφαιρα. Οι γραμμές συμπύκνωσης εκτιμάται πως ευθύνονται για περίπου το ένα τρίτο της συνολικής επίπτωσης των αερομεταφορών στο κλίμα, ποσοστό που καθιστά το ζήτημα ιδιαίτερα σοβαρό για τον κλάδο της αεροπλοΐας.
Πώς θα λειτουργήσει η τεχνολογία
Στο πλαίσιο της «Επιχείρησης Γαλάζιοι Ουρανοί», η Google θα αναλύσει δορυφορικές εικόνες και δεδομένα πτήσεων προκειμένου να εντοπίσει τα σημεία όπου είναι πιθανότερο να σχηματιστούν γραμμές συμπύκνωσης. Τα δεδομένα αυτά, σε συνδυασμό με μετεωρολογικές προβλέψεις, θα τροφοδοτούν ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης σχεδιασμένο να προβλέπει πού και πότε αναμένεται να δημιουργηθούν οι επικίνδυνες γραμμές. Οι προβλέψεις αυτές θα αποστέλλονται στην υπηρεσία ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας NATS, η οποία θα δίνει οδηγίες στους πιλότους για πιθανές αλλαγές ύψους πτήσης.
Οι πτήσεις δεν θα χρειάζεται να αλλάξουν πορεία, παρά μόνο το ύψος τους, και μάλιστα κατά λίγο. Οι αλλαγές θα φτάνουν έως και τα 2.000 πόδια, ένα σχετικά μικρό διάστημα που ωστόσο μπορεί να αποτρέψει τον σχηματισμό γραμμών συμπύκνωσης σε ευαίσθητες ατμοσφαιρικές στρώσεις. Οι δοκιμές θα πραγματοποιηθούν 20 έως 40 φορές κατά τη διάρκεια των χειμώνων 2026-27 και 2027-28. Από τις περίπου 10.000 πτήσεις που θα εξεταστούν συνολικά, μόνο το 1% έως 5% εκτιμάται ότι θα χρειαστεί τελικά να αλλάξει ύψος πτήσης.
Οι συνεργάτες του προγράμματος
Το πρόγραμμα, συνολικού προϋπολογισμού 5 εκατομμυρίων λιρών, δεν υλοποιείται μόνο από τη Google. Στην προσπάθεια συμμετέχουν επίσης η βρετανική υπηρεσία ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας NATS, η βρετανική μετεωρολογική υπηρεσία Met Office, καθώς και ερευνητές από το Imperial College του Λονδίνου και το Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ. Η συμμετοχή ακαδημαϊκών ιδρυμάτων στοχεύει στην επιστημονική τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων, ώστε τα ευρήματα να μπορούν να αξιοποιηθούν και πέρα από τα όρια του συγκεκριμένου πειράματος.
Παράλληλα, οι γραμμές συμπύκνωσης δεν θεωρούνται απειλή για την ανθρώπινη υγεία, παρότι έχουν συχνά ερμηνευθεί λανθασμένα ως ένδειξη ότι κάτι ψεκάζεται στην ατμόσφαιρα. Η πραγματικότητα, όπως καταδεικνύει και το συγκεκριμένο πείραμα, είναι διαφορετική: πρόκειται για ατμοσφαιρικό φαινόμενο με πραγματικές επιπτώσεις στο κλίμα, το οποίο πλέον επιχειρούν να αντιμετωπίσουν με επιστημονικά εργαλεία μεγάλοι τεχνολογικοί και κρατικοί οργανισμοί.
