Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Τρίτη την αναστολή, για τρεις ημέρες, της επιβολής δασμών 50% στον Καναδά, λίγο πριν αυτοί τεθούν σε ισχύ. Η ανακοίνωση έγινε μέσω Truth Social, με τον Αμερικανό πρόεδρο να αναφέρει ότι οι ΗΠΑ και ο Καναδάς έχουν καταλήξει σε συμφωνία, υπό την προϋπόθεση της οριστικοποίησης των σχετικών εγγράφων. Οι νέοι δασμοί επρόκειτο να τεθούν σε ισχύ στις 00:01 της Τετάρτης, τοπική ώρα, και αφορούσαν καναδικά προϊόντα αξίας σχεδόν 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η εξέλιξη έρχεται έπειτα από εντατικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Οτάβα, με φόντο τις έντονες εμπορικές εντάσεις των τελευταίων μηνών.
Η αναστολή των δασμών στον Καναδά λίγο πριν τη λήξη της προθεσμίας
Οι δασμοί 50% στον Καναδά είχαν ανακοινωθεί από τον Τραμπ τον Ιούλιο και αφορούσαν ευρύ φάσμα προϊόντων, από κρασί και γαλακτοκομικά μέχρι τσιμέντο, ρούχα και εξοπλισμό χόκεϊ επί πάγου. Θα προστίθεντο στους ήδη υφιστάμενους αμερικανικούς δασμούς σε καναδικό χάλυβα, αλουμίνιο, αυτοκίνητα και ξυλεία, αυξάνοντας περαιτέρω την πίεση στην καναδική οικονομία. Για την επιβολή τους, ο Λευκός Οίκος επικαλέστηκε το άρθρο 338 του αμερικανικού νόμου περί δασμών του 1930, μια διάταξη που δεν είχε ξαναχρησιμοποιηθεί από Αμερικανό πρόεδρο για ανάλογο σκοπό. Η προσφυγή σε αυτή τη νομική βάση ακολούθησε απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η οποία περιόρισε τη δυνατότητα της κυβέρνησης Τραμπ να χρησιμοποιεί την προηγούμενη νομική βάση για την επιβολή εκτεταμένων δασμών.
Η καναδική ομάδα διαπραγματευτών παρέμενε μέχρι αργά την Τρίτη στην Ουάσινγκτον, επιδιώκοντας συμβιβασμό της τελευταίας στιγμής. Ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ έδωσε εντολή στους διαπραγματευτές να προσφέρουν στοχευμένες παραχωρήσεις, με στόχο να αποτραπούν οι νέοι δασμοί και να μειωθούν όσοι ήδη ισχύουν. Ο ίδιος και ο Τραμπ είχαν δύο τηλεφωνικές συνομιλίες μέσα στην εβδομάδα, ενώ οι διαπραγματευτές για το εμπόριο βρίσκονταν σε εντατικές επαφές από τον Ιούλιο, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος έθεσε ως προθεσμία την 19η Αυγούστου. «Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, αν και απομένει ακόμη σημαντικό έργο να γίνει», ανέφερε ο Κάρνεϊ σε επιστολή που δημοσίευσε στο X.
Τα ανοιχτά ζητήματα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκονται οι αμερικανικοί δασμοί στα καναδικά αυτοκίνητα, με τις δύο πλευρές να συζητούν τη μείωσή τους από 25% σε 15%. Παραμένει ωστόσο διαφωνία για το ποια οχήματα θα δικαιούνται τη χαμηλότερη επιβάρυνση, καθώς η Ουάσινγκτον ζητά υψηλότερο ποσοστό αμερικανικής προστιθέμενης αξίας στην παραγωγή τους. Παράλληλα, οι ΗΠΑ ζητούν από τον Καναδά να άρει τα ανταποδοτικά μέτρα σε αμερικανικά προϊόντα, να ανοίξει περισσότερο την αγορά γαλακτοκομικών στους Αμερικανούς παραγωγούς και να τερματίσει τους περιορισμούς στην πώληση αμερικανικών αλκοολούχων ποτών σε πολλές επαρχίες. Το ζήτημα αυτό είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο, αφού η διαχείριση των πωλήσεων αλκοόλ ανήκει στις επαρχιακές κυβερνήσεις. Ο πρωθυπουργός του Οντάριο, Νταγκ Φορντ, έχει δηλώσει πάντως ότι θα μπορούσε να εξετάσει την άρση του περιορισμού, εφόσον επιτευχθεί μια «δίκαιη συμφωνία» μεταξύ των δύο χωρών.
Πολιτική πίεση και στις δύο πλευρές των συνόρων
Η πολιτική πίεση παραμένει έντονη τόσο στον Καναδά όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην καναδική πλευρά έχει ενισχυθεί η δημόσια αντίδραση απέναντι στην εμπορική πολιτική Τραμπ, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια της κυβέρνησης Κάρνεϊ να εμφανιστεί ότι υποχωρεί στις αμερικανικές απαιτήσεις. Στις ΗΠΑ, το ζήτημα των τιμών και του πληθωρισμού βρίσκεται ψηλά στην πολιτική ατζέντα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, καθιστώντας μια σταθερή εμπορική συμφωνία με τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της χώρας κρίσιμη προτεραιότητα. Οι επαφές συνδέονται εξάλλου με ευρύτερα ζητήματα στις διμερείς σχέσεις, όπως η αμυντική συνεργασία και οι κρίσιμες πρώτες ύλες, ενώ διεξάγονται με φόντο και την επαναδιαπραγμάτευση της εμπορικής συμφωνίας ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά. Σε περίπτωση που τελικά δεν επιτευχθεί οριστική συμφωνία, η καναδική πλευρά έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αντιποίνων, κάτι που θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο γύρο εμπορικής κλιμάκωσης.
Το ζήτημα του Keystone XL και τα επόμενα βήματα
Στην ανάρτησή του, ο Τραμπ ανέφερε ότι η υπό διαμόρφωση εμπορική συμφωνία θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο και για την αναβίωση του πετρελαιαγωγού Keystone XL, ο οποίος θα συνέδεε την Αλμπέρτα του Καναδά με τις ΗΠΑ, μεταφέροντας περίπου 830.000 βαρέλια πετρελαίου την ημέρα. Το έργο είχε μπλοκαριστεί τόσο από την κυβέρνηση Ομπάμα όσο και από την κυβέρνηση Μπάιντεν, ενώ αντιμετωπίζει έντονη αντίθεση από περιβαλλοντικές οργανώσεις και ομάδες αυτοχθόνων πληθυσμών. Η τριήμερη παράταση θεωρείται πλέον ανάσα για τις επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές των συνόρων, καθώς εμπορικοί φορείς προειδοποιούσαν ότι μια νέα κλιμάκωση των δασμών θα αύξανε το κόστος, θα διατάρασσε τις εφοδιαστικές αλυσίδες και θα επιβάρυνε τις οικονομίες ΗΠΑ και Καναδά. Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο για την οριστικοποίηση των εγγράφων της συμφωνίας, με τις δύο κυβερνήσεις να έχουν πλέον περιορισμένο χρονικό περιθώριο για να κλείσουν τις εκκρεμότητες γύρω από τους δασμούς στον Καναδά.
