Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ) τέθηκε σε ισχύ από σήμερα, 19 Αυγούστου 2026, με Υπουργική Απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου. Το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ καθορίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση νέων έργων φωτοβολταϊκών, αιολικών πάρκων και σταθμών αποθήκευσης σε ολόκληρη την Ελλάδα. Την απόφαση υπογράφουν επίσης οι υφυπουργοί Νίκος Τσάφος και Μαριλένα Σούκουλη. Στόχος του νέου πλαισίου είναι η επίτευξη των ενεργειακών στόχων της χώρας έως το 2050, με αυστηρότερους κανόνες προστασίας σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς.
Αυστηρά όρια για φωτοβολταϊκά και αιολικά
Σύμφωνα με το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ, οι νέοι φωτοβολταϊκοί σταθμοί δεν επιτρέπεται να εγκαθίστανται σε προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000, σε δάση και δασικές εκτάσεις, σε υγροτόπους Ραμσάρ, σε εθνικούς δρυμούς, σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και σε ακτές κολύμβησης. Μετά τη δημόσια διαβούλευση προστέθηκαν επιπλέον περιοχές αποκλεισμού, όπως ιστορικοί τόποι, αρχαία μνημεία, χαρακτηρισμένα μνημεία μεταγενέστερα του 1830 και περιοχές με πηγές υδροληψίας πόσιμου νερού. Για τα πλωτά φωτοβολταϊκά προστέθηκαν ως περιοχές αποκλεισμού τα καταδυτικά πάρκα, τα νεότερα ναυάγια και οι περιοχές αγκυροβολίας. Το πλαίσιο θέτει επίσης οριζόντιο όριο κάλυψης γης από νέες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, το οποίο ορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασης ανά Περιφερειακή Ενότητα.
Για τα αιολικά πάρκα, το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ απαγορεύει την εγκατάσταση νέων σταθμών στην Αττική και στη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, καθώς και σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων. Αποκλείονται επίσης οι υγρότοποι Ραμσάρ, τα Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, οι πυρήνες των εθνικών δρυμών, οι Περιοχές Άνευ Δρόμων, οι ακτές κολύμβησης και οι απάτητες παραλίες. Μετά τη δημόσια διαβούλευση, προστέθηκε απαγόρευση εγκατάστασης νέων αιολικών σταθμών στις κατηγορίες Α και Β του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, ενώ περιορισμοί ισχύουν και σε ενεργές λατομικές και μεταλλευτικές ζώνες. Στα νησιά, οι νέοι αιολικοί σταθμοί θα υπόκεινται σε ειδική μελέτη τοπίου κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση, ενώ το μέγιστο ποσοστό κάλυψης εδάφους από αιολικά παραμένει στο 4% ανά Δημοτική Ενότητα.
Διαβούλευση, ιστορικό και στόχος για το 2050
Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ είχε θεσπιστεί τον Δεκέμβριο του 2008 και αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη του κλάδου τα επόμενα χρόνια. Το νέο πλαίσιο, όπως αναφέρει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, προέκυψε έπειτα από ευρεία δημόσια διαβούλευση, στην οποία συμμετείχαν θεσμικοί και κοινωνικοί φορείς, εκπρόσωποι της επιστημονικής και επιχειρηματικής κοινότητας, καθώς και πολίτες. Παράλληλα διατυπώθηκαν οι γνώμες του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και του Κεντρικού Συμβουλίου Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΧΩΘΑ).
Το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ εκπονείται παράλληλα με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία, κάτι που σύμφωνα με το υπουργείο δημιουργεί για πρώτη φορά ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο μοντέλο χωρικού σχεδιασμού. Οι νέες ρυθμίσεις λαμβάνουν υπόψη τις σημερινές περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, με μακροπρόθεσμο ορίζοντα την επίτευξη των ενεργειακών στόχων έως το 2050. Για τη θαλάσσια χωροθέτηση και την εγκατάσταση εντός λιμνών προβλέπεται πλέον να λαμβάνονται υπόψη τα αλιευτικά πεδία και να τηρούνται αποστάσεις ασφαλείας, ενώ σε περιοχές ευάλωτες σε φυσικά φαινόμενα προβλέπονται πρόσθετα μέτρα για την ασφαλή λειτουργία των έργων.
Ειδική μεταχείριση για τα νησιά
Στον νησιωτικό χώρο, το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ προβλέπει ότι οι ορεινές περιοχές θα αξιολογούνται κατά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τα μορφολογικά, οικολογικά και τοπικά χαρακτηριστικά κάθε θέσης. Η ειδική μελέτη τοπίου που θα συνοδεύει κάθε αίτηση θα εξετάζει το μέγεθος του αιολικού σταθμού, τον χαρακτήρα του τοπίου και τις επιπτώσεις στις θέες. Το πλαίσιο διατηρεί παράλληλα ανώτατο όριο κάλυψης εδάφους από αιολικά στο 4% ανά Δημοτική Ενότητα στα νησιά, ώστε να διασφαλίζεται ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή ανάπτυξη και την προστασία του τοπίου.
