Η μάχη για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο κρίσιμα μέτωπα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με το Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες να διεκδικούν το πάνω χέρι στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε το CNN, τις τελευταίες δύο εβδομάδες πάνω από το 80% των πλοίων που διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ επέλεξαν τη διαδρομή του Ομάν, αγνοώντας τις απαιτήσεις της Τεχεράνης. Η εξέλιξη αυτή καταγράφεται ως σαφής υποχώρηση της ιρανικής επιρροής στην περιοχή, την ώρα που το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό ενισχύει τις περιπολίες του στη ζώνη.
Η ανατροπή στη ναυτιλιακή κίνηση
Τα δεδομένα προέρχονται από την εταιρεία Kpler, η οποία παρακολουθεί τις κινήσεις των πλοίων μέσω αναμεταδοτών και δορυφορικών εικόνων. Σύμφωνα με τον Χομαγιούν Φαλακσαχί, επικεφαλής ανάλυσης αργού πετρελαίου στην Kpler, «φαίνεται ολοένα και περισσότερο ότι το Ιράν έχει χάσει, τουλάχιστον εν μέρει, τον έλεγχο των Στενών». Η εικόνα αυτή βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με ό,τι συνέβαινε μόλις έναν μήνα πριν, όταν η κίνηση μέσω της διαδρομής του Ομάν ήταν σχεδόν μηδενική. Η μεγάλη μείωση των διελεύσεων από τη διαδρομή που προτιμούσε το Ιράν έχει περιορίσει σημαντικά και τη δυνατότητά του να επιβάλλει διόδια στα πλοία, όπως έκανε την άνοιξη.
Η προθεσμία των 60 ημερών που είχαν συμφωνήσει ΗΠΑ και Ιράν έληξε αυτή την εβδομάδα, γεγονός που θεωρητικά επέτρεπε στην Τεχεράνη να αρχίσει ξανά να χρεώνει διόδια στα πλοία που διέρχονται από τη δική της διαδρομή. Ωστόσο, σύμφωνα με την Kpler, δεν φαίνεται προς το παρόν το Ιράν να έχει τη δυνατότητα να το εφαρμόσει στην πράξη. Το Ιράν έχει επιτεθεί κατά καιρούς σε δεκάδες πλοία που επιχείρησαν να διασχίσουν τη θαλάσσια οδό μέσω της βόρειας ακτής του Ομάν, διεκδικώντας τον έλεγχο του στενού. Παρά τον κίνδυνο αυτόν, τα περισσότερα πλοία επιλέγουν πλέον να αγνοήσουν τις ιρανικές απαιτήσεις και να διασχίσουν τα Στενά βασιζόμενα στην υπόσχεση προστασίας από τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις.
Η στρατηγική των πετρελαϊκών κρατών και η «σκοτεινή» ναυσιπλοΐα
Παράλληλα με την αλλαγή στη ροή της κίνησης, τρεις χώρες του Κόλπου έχουν αναπτύξει τη δική τους στρατηγική για να παρακάμψουν τον κίνδυνο. Το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ναυλώσει μεγάλα δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου, τα λεγόμενα VLCC, για να μεταφέρουν το πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο μέσα από τα Στενά του Ορμούζ. Στη συνέχεια, όπως εξήγησε ο Άντι Λίποου, πρόεδρος της Lipow Oil Associates, το φορτίο μεταφορτώνεται σε δεξαμενόπλοια πελατών εκτός της επικίνδυνης ζώνης, στον Κόλπο του Ομάν.
Για να αποφύγουν ενδεχόμενες ιρανικές επιθέσεις, πολλά από αυτά τα πλοία απενεργοποιούν τους αναμεταδότες τους, ορισμένες φορές για εβδομάδες ολόκληρες. Η λεγόμενη «σκοτεινή» ναυσιπλοΐα φαίνεται να διαφεύγει ακόμη και από εξειδικευμένες υπηρεσίες παρακολούθησης όπως η Kpler, καθώς αν και ορισμένα πλοία μπορούν να εντοπιστούν μέσω δορυφόρου, ο εντοπισμός τους με παραδοσιακά μέσα είναι πολύ πιο δύσκολος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, χάρη στην ισχυρή στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή, φαίνεται να διατηρούν καλύτερη εικόνα της κατάστασης σε σχέση με τους ανεξάρτητους οργανισμούς παρακολούθησης.
Αναλυτές: «Η διαδρομή του Ομάν είναι το λογικό αποτέλεσμα»
Ο Νταν Πίκερινγκ, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων στην Pickering Energy Partners, σχολίασε ότι το αίτημα του Ιράν για είσπραξη διοδίων είναι κάτι που «οι περισσότεροι κάτοικοι της Μέσης Ανατολής δεν θέλουν να κάνουν και δεν έχουν κάνει». Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «η διαδρομή του Ομάν έχει απολύτως το πιο λογικό αποτέλεσμα». Η δήλωση αυτή συνοψίζει την τάση που καταγράφουν πλέον τα στοιχεία της αγοράς, με τους περισσότερους εφοπλιστές να προτιμούν την ασφάλεια που προσφέρει η αμερικανική ναυτική παρουσία, αντί να διακινδυνεύουν διέλευση μέσα από νερά που ελέγχει, ή διεκδικεί να ελέγχει, η Τεχεράνη.
Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει ρευστή, καθώς το Ιράν δεν έχει σταματήσει να διεκδικεί τον έλεγχο της περιοχής, ενώ οι ΗΠΑ συνεχίζουν να ενισχύουν την παρουσία τους με στόχο τη διατήρηση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Τα τελευταία δεδομένα, ωστόσο, δείχνουν ξεκάθαρα ότι η ισορροπία δυνάμεων στη στρατηγική αυτή θαλάσσια οδό έχει μετατοπιστεί προς όφελος της Ουάσινγκτον, με άμεσες επιπτώσεις στη ροή του πετρελαίου και στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
