Η Βρετανία ζήτησε επίσημα από το Ισραήλ να αναστείλει άμεσα το αμφιλεγόμενο σχέδιο εποικισμού Ε1 στη Δυτική Όχθη, μετά την έναρξη διαγωνισμού για την ανέγερση περισσότερων από 1.200 κατοικιών. Η ανακοίνωση έγινε την Τετάρτη από το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο κάλεσε στο Λονδίνο την επιτετραμμένη της ισραηλινής πρεσβείας για να της μεταφέρει τη διαφωνία της κυβέρνησης. Το σχέδιο Ε1 προβλέπει συνολικά την κατασκευή περίπου 3.400 κατοικιών σε έκταση 12 τετραγωνικών χιλιομέτρων ανατολικά της Ιερουσαλήμ.
Διαβάστε επίσης: Το Ισραήλ αντιμέτωπο με διεθνείς πιέσεις για Γάζα και Ε1
Τι προβλέπει το σχέδιο Ε1
Το Ισραήλ είχε εγκρίνει τον Αύγουστο του 2025 το πρόγραμμα Ε1, το οποίο αφορά περιοχή που εκτείνεται μεταξύ του οικισμού Μααλέ Αντουμίμ και της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, στη Δυτική Όχθη, έδαφος που βρίσκεται υπό ισραηλινή κατοχή από το 1967. Στόχος του σχεδίου είναι η επέκταση της εποικιστικής δόμησης και η σύνδεση μεγάλων εποικιστικών συγκροτημάτων με την Ιερουσαλήμ. Την Τρίτη, το ισραηλινό υπουργείο Στέγασης ανακοίνωσε την έναρξη πρόσκλησης υποβολής προσφορών για την ανέγερση των πρώτων 1.200 κατοικιών στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με την ισραηλινή μη κυβερνητική οργάνωση Peace Now και ισραηλινά μέσα ενημέρωσης.
Οι ενδιαφερόμενοι εργολάβοι έχουν προθεσμία έως τις 19 Οκτωβρίου για να καταθέσουν προσφορά, μόλις οκτώ ημέρες πριν από τις βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ. Παλαιστίνιοι αλλά και μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινότητας εκτιμούν ότι η υλοποίηση του σχεδίου θα διαιρέσει γεωγραφικά τη Δυτική Όχθη σε αποκομμένα τμήματα, κόβοντας στα δύο το παλαιστινιακό έδαφος. Κατά τους επικριτές, κάτι τέτοιο θα υπονομεύσει την εδαφική συνοχή που είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ενός βιώσιμου και ενιαίου παλαιστινιακού κράτους, ενώ θα απομονώσει περαιτέρω την Ανατολική Ιερουσαλήμ από το γύρω παλαιστινιακό περιβάλλον.
Οι αντιδράσεις της Βρετανίας
Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ χαρακτήρισε «απαράδεκτο» το μέτρο του Ισραήλ. «Η ισραηλινή κυβέρνηση πρέπει να αναστείλει αμέσως το σχέδιο Ε1, να αποσύρει την πρόσκληση για την υποβολή προσφορών και να σταματήσει οποιαδήποτε επέκταση των οικισμών», ανέφερε σε ανακοίνωσή του. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι η επιτετραμμένη του Ισραήλ εκλήθη στο Φόρεϊν Όφις, όπου το Λονδίνο εξέφρασε τη «βαθιά διαφωνία του» με την απόφαση της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο Μίλιμπαντ ξεκαθάρισε το ίδιο μήνυμα και στον Ισραηλινό υπουργό Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ, τονίζοντας ότι το σχέδιο «μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της λύσης των δύο κρατών», την οποία στηρίζει το Λονδίνο.
Η Βρετανία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο ΟΗΕ και άλλες χώρες αντιτίθενται εδώ και χρόνια στο σχέδιο Ε1, θεωρώντας το σοβαρό εμπόδιο για τη λύση των δύο κρατών στη σύγκρουση Ισραήλ – Παλαιστινίων. Πέρα από την Ανατολική Ιερουσαλήμ, την οποία έχει προσαρτήσει το Ισραήλ, περίπου 3 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι ζουν σήμερα στη Δυτική Όχθη δίπλα σε 500.000 Ισραηλινούς που διαμένουν σε οικισμούς οι οποίοι θεωρούνται παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου.
Η ένταση στη Δυτική Όχθη
Η βία εποίκων στη Δυτική Όχθη έχει αυξηθεί κατακόρυφα από την επίθεση της Χαμάς εναντίον του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, με σχεδόν καθημερινές επιδρομές εναντίον παλαιστινιακών χωριών, εκφοβισμούς και παρενοχλήσεις. Σύμφωνα με απολογισμό του πρακτορείου AFP που βασίζεται σε στοιχεία του παλαιστινιακού υπουργείου Υγείας, Ισραηλινοί στρατιώτες ή έποικοι έχουν σκοτώσει τουλάχιστον 1.097 Παλαιστίνιους, μαχητές και πολίτες, από τις 7 Οκτωβρίου 2023. Η προθεσμία της 19ης Οκτωβρίου για την κατάθεση προσφορών, λίγες ημέρες πριν από τις ισραηλινές εκλογές, αναμένεται να διατηρήσει το ζήτημα στο επίκεντρο των διεθνών πιέσεων προς την κυβέρνηση Νετανιάχου τις επόμενες εβδομάδες.
