Η πολιτική σκηνή στο Κίεβο βρίσκεται σε αναβρασμό, καθώς ο πρώην υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Μιχαήλ Φεντόροφ, έχει μετατραπεί σε ανοιχτό πολιτικό αντίπαλο του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Εδώ και πάνω από έναν μήνα, διαδηλωτές συγκεντρώνονται καθημερινά στην πλατεία Ιβάν Φράνκο, έξω από το προεδρικό γραφείο, φωνάζοντας το όνομα του καθαιρεμένου υπουργού. Η ένταση κορυφώθηκε το τελευταίο διήμερο, όταν ο Μιχαήλ Φεντόροφ δημοσίευσε βίντεο ζητώντας τη διεξαγωγή εκλογών εν καιρώ πολέμου. Η κόντρα αυτή θεωρείται η σοβαρότερη πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει η προεδρία Ζελένσκι από την έναρξη της ρωσικής εισβολής.
Διαδηλώσεις στο Κίεβο και αντικατάσταση στο υπουργείο Άμυνας
Το βράδυ της Κυριακής, περίπου 2.000 άνθρωποι διαδήλωσαν κατά μήκος της κεντρικής λεωφόρου Χρεστσάτικ στο Κίεβο, κρατώντας πλακάτ υπέρ του εκδιωγμένου πρώην υπουργού. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αρνήθηκε να επαναφέρει τον Μιχαήλ Φεντόροφ στη θέση του, παρότι κατά τη διάρκεια της εξάμηνης θητείας του ο 35χρονος πρώην υπουργός είχε αποκτήσει τη φήμη αποτελεσματικού μεταρρυθμιστή. Την Τετάρτη, το ουκρανικό κοινοβούλιο, η Ράντα, ενέκρινε επισήμως τον διάδοχό του, τον Γιέβγκεν Χμάρα, στη θέση του υπουργού Άμυνας.
Η ψηφοφορία αυτή επισφράγισε τον οριστικό αποκλεισμό του Μιχαήλ Φεντόροφ από την κυβέρνηση. Ο πρώην υπουργός, ο οποίος κατά τη θητεία του συγκρούστηκε ανοιχτά με τη σοβιετικού τύπου νοοτροπία τμημάτων των ενόπλων δυνάμεων, είχε προωθήσει τη χρήση drones στο πεδίο της μάχης και είχε εισαγάγει ψηφιακά συστήματα για την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας στις στρατιωτικές προμήθειες. Η απομάκρυνσή του τον προηγούμενο μήνα είχε ήδη πυροδοτήσει αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, οι οποίες συνεχίζονται αδιάλειπτα έκτοτε στο κέντρο της ουκρανικής πρωτεύουσας.
Ο Μιχαήλ Φεντόροφ ζητά εκλογές και επιτίθεται στον Ζελένσκι
Το βράδυ της Τρίτης, ο Μιχαήλ Φεντόροφ δημοσίευσε στο YouTube ένα βίντεο διάρκειας εννέα λεπτών με τίτλο «Ομιλία προς τους Ουκρανούς», ντυμένος στα μαύρα και μιμούμενος ξεκάθαρα το ύφος των καθημερινών νυχτερινών διαγγελμάτων του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Χαρακτηριστικά, ο πρόεδρος απείχε εκείνο το βράδυ από τη συνήθη ομιλία του προς το έθνος, σπάζοντας για πρώτη φορά μια ρουτίνα που τηρούσε αδιάλειπτα από την έναρξη του πολέμου. Στο μήνυμά του, ο Μιχαήλ Φεντόροφ ζήτησε ανοιχτά τη διεξαγωγή εκλογών, τονίζοντας πως «η δημοκρατία δεν μπορεί να κρατείται όμηρος από τη Ρωσία» και καλώντας για έναν «νόμιμο, ασφαλή και ρεαλιστικό μηχανισμό» ανανέωσης της δημοκρατικής διαδικασίας, ακόμη και υπό συνθήκες παρατεταμένου πολέμου.
Ο πρώην υπουργός άσκησε δριμεία κριτική στην κυβέρνηση, κάνοντας λόγο για «συστημική κρίση διακυβέρνησης» και καταγγέλλοντας ότι η διαφθορά στο υπουργείο Άμυνας υπονομεύει την πολεμική προσπάθεια. «Το παλιό σύστημα λειτουργεί πολύ συχνά με τους δικούς του κανόνες. Προστατεύει τον εαυτό του. Φοβάται την αλλαγή», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπονοώντας ότι η δική του απόλυση συνδέεται με τις προσπάθειές του να περιορίσει τη διαφθορά στις στρατιωτικές προμήθειες. Η δημόσια αυτή επίθεση εκτοξεύτηκε λίγες ώρες πριν από την κοινοβουλευτική ψηφοφορία για την επικύρωση του νέου υπουργού Άμυνας, διορισμό στον οποίο ο Μιχαήλ Φεντόροφ είχε αντιταχθεί σθεναρά.
Ώρες μετά τη δημοσίευση του βίντεο, το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς της Ουκρανίας (NABU) πραγματοποίησε σειρά ερευνών στο πλαίσιο υπόθεσης που αφορά στελέχη της προεδρίας, οδηγώντας μάλιστα στην άμεση καθαίρεση μιας κορυφαίας αξιωματούχου. Οι έρευνες αυτές εντάθηκαν την Τετάρτη με νέα έφοδο στην κατοικία αναπληρώτριας αρχηγού, γεγονός που ενισχύει την εικόνα πίεσης προς την κυβέρνηση Ζελένσκι σε μια ευαίσθητη πολιτική στιγμή για την Ουκρανία.
Τι σηματοδοτεί η κόντρα Φεντόροφ – Ζελένσκι
Ο δεκάλεπτος μονόλογος του Μιχαήλ Φεντόροφ ερμηνεύεται στο Κίεβο ως έμμεση προαναγγελία διεκδίκησης της προεδρίας, παρότι ο ισχύων στρατιωτικός νόμος απαγορεύει επί του παρόντος τη διεξαγωγή εκλογικών διαδικασιών στην Ουκρανία. Οι αλλεπάλληλοι γύροι διαβουλεύσεων μεταξύ του πρώην υπουργού και του Βολοντίμιρ Ζελένσκι για το πολιτικό του μέλλον δεν κατέληξαν σε συμφωνία για ανάληψη νέων καθηκόντων, γεγονός που εμβαθύνει το ρήγμα ανάμεσα στους δύο άνδρες. Το ζήτημα της διαφθοράς παραμένει ευαίσθητο για την Ουκρανία, καθώς παρόμοια φαινόμενα είχαν παρατηρηθεί και σε προηγούμενες περιόδους, όπως επί προεδρίας του φιλορώσου Βίκτορ Γιανουκόβιτς, μεταξύ 2010 και 2014, όταν η κλοπή μεγάλης κλίμακας από τον κρατικό προϋπολογισμό άφηνε λιγότερα χρήματα για βασικές δημόσιες υπηρεσίες. Οι ακτιβιστές της κοινωνίας των πολιτών επισημαίνουν πως, εν καιρώ πολέμου πλήρους κλίμακας, τέτοιου είδους καταγγελίες αποκτούν εντελώς διαφορετική βαρύτητα, καθώς σχετίζονται πλέον με προμήθειες drones και εξοπλισμού κρίσιμου για την άμυνα της χώρας.
