Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Τετάρτη, μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, νέα κλιμάκωση της πίεσης προς την Τεχεράνη, προαναγγέλλοντας αυτό που ο ίδιος αποκάλεσε «Οικονομική D-Day». Ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για τη «συντριπτικότερη» επιχείρηση κυρώσεων κατά του Ιράν που έχει σχεδιαστεί ποτέ εναντίον οποιασδήποτε χώρας, προειδοποιώντας παράλληλα κάθε κράτος που στηρίζει οικονομικά την ιρανική ηγεσία. Η ανακοίνωση έρχεται λίγες ημέρες μετά τη λήξη μιας εύθραυστης εκεχειρίας 60 ημερών, καθώς οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης παραμένουν σε πλήρες αδιέξοδο.
Διαβάστε επίσης: Ο Τραμπ ανακοινώνει νέα σκληρά μέτρα κατά του Ιράν
Τι έγινε: η ανακοίνωση του Τραμπ
Στην ανάρτησή του, ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν είχε τη «μεγάλη ευκαιρία» να συνάψει συμφωνία μαζί του, αλλά «τραγικά για εκείνους, απέτυχαν να την εκμεταλλευτούν». Ανακοίνωσε ότι κάθε χώρα της οποίας τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, οι επιχειρήσεις, τα αεροδρόμια ή οι κυβερνητικοί φορείς προσφέρουν «σανίδα σωτηρίας» στην Τεχεράνη θα αντιμετωπίσει η ίδια «τεράστιες οικονομικές συνέπειες». Στο στόχαστρο των νέων μέτρων βρίσκονται το λαθρεμπόριο πετρελαίου, οι γραμμές ανταλλαγής νομισμάτων, οι μεταφορές μετρητών, τα ανταλλακτήρια συναλλάγματος, τα νηολόγια πλοίων και οι λεγόμενες εταιρείες-βιτρίνα. «Όλα αυτά πρέπει να σταματήσουν τώρα. Ξέρετε ποιοι είστε», έγραψε χαρακτηριστικά, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει ποια συγκεκριμένα μέτρα ή κυρώσεις σχεδιάζει να προωθήσει.
Ο Τραμπ περιέγραψε την κατάσταση του Ιράν με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, υποστηρίζοντας ότι το ναυτικό της χώρας «έχει εξαφανιστεί», η αεροπορία της «έχει καταστραφεί» και τα στρατιωτικά της εργοστάσια είναι πλέον «ερείπια», ενώ το νόμισμα είναι άχρηστο και η οικονομία «κρέμεται από μια κλωστή». Επανέλαβε παράλληλα τη δέσμευση ότι το Ιράν «δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο». Η νέα εκστρατεία πίεσης δεν είναι η πρώτη που εξαπολύει η κυβέρνηση Τραμπ κατά της Τεχεράνης: από τον Απρίλιο βρίσκεται σε εξέλιξη η λεγόμενη «Επιχείρηση Οικονομική Οργή», με στόχο τον αποκλεισμό των εσόδων του Ιράν από τις εξαγωγές πετρελαίου, τη ναυτιλία και τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, καθώς και ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια.
Η ανακοίνωση έρχεται σε κρίσιμη χρονική στιγμή, καθώς η εκεχειρία των 60 ημερών έληξε τη Δευτέρα, ενώ ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν διαρκεί πλέον σχεδόν έξι μήνες μετά την επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι μια πιθανή συμφωνία δεν έχει καταρρεύσει οριστικά, αλλά βρίσκεται σε «κώμα», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης των διαπραγματεύσεων υπό προϋποθέσεις. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, είχε ήδη προειδοποιήσει την προηγούμενη εβδομάδα για οικονομική απομόνωση που «δεν είχε γνωρίσει ποτέ πριν ο κόσμος». Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν τη Δευτέρα πλήρες εμπάργκο στο εμπόριο με το Ιράν, ύστερα από τηλεφωνική επικοινωνία του Τραμπ με τον σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ.
Αντιδράσεις και διεθνές πλαίσιο
Τα κρατικά και φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν αντέδρασαν άμεσα και επικριτικά, χωρίς ωστόσο να υπάρξει επίσημη απάντηση από Ιρανούς αξιωματούχους. Το ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim χαρακτήρισε τα νέα μέτρα ως συνέχεια της πολιτικής «μέγιστης πίεσης» της Ουάσινγκτον και απέρριψε τις δηλώσεις του Τραμπ ως «μεγαλοπρεπή, υπερβολική γλώσσα», τονίζοντας ότι οι προηγούμενες κυρώσεις δεν κατάφεραν να μεταβάλουν τη στάση της Τεχεράνης. Το πρακτορείο Fars, από την πλευρά του, χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς του Αμερικανού προέδρου «παραληρηματικούς», σημειώνοντας ότι αντίστοιχες προειδοποιήσεις έχουν διατυπωθεί κατ’ επανάληψη στο παρελθόν χωρίς να επιβεβαιωθούν στην πράξη.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, δήλωσε ότι τα νέα μέτρα δεν θα έχουν καμία επίδραση στη θέση της Τεχεράνης. Η κατάσταση περιπλέκεται από την ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, βασική θαλάσσια οδό για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, τα οποία το Ιράν είχε κλείσει μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν επιπλέον το Ιράν ότι εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον τους, οι οποίοι έπεσαν στη θάλασσα· το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών διέψευσε και απέρριψε την κατηγορία.
Αναλυτές εκτιμούν πως πίσω από τη γενική διατύπωση των απειλών κρύβεται ένας συγκεκριμένος αποδέκτης: η Κίνα, η οποία αγοράζει τη συντριπτική πλειονότητα του πετρελαίου που εξακολουθεί να εξάγει το Ιράν. Ο Μπρετ Έρικσον, από την εταιρεία Obsidian Risk Advisors, σχολίασε ότι η προειδοποίηση του Τραμπ απευθύνεται ουσιαστικά σε ένα μόνο κράτος, την Κίνα. Το πρακτορείο Axios αποκάλυψε παράλληλα ότι ο αμερικανικός στρατός λειτουργεί αθόρυβα ναυτιλιακό διάδρομο στα Στενά του Ορμούζ, μέσω του οποίου 15 έως 20 δεξαμενόπλοια εισέρχονται και εξέρχονται κάθε νύχτα, μεταφέροντας καθημερινά περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου προς την παγκόσμια αγορά.
Τι ακολουθεί
Η ενδεχόμενη επιβολή δευτερευουσών κυρώσεων σε αγοραστές ιρανικού πετρελαίου, όπως η Κίνα, θα μπορούσε να κλιμακώσει σημαντικά την ένταση, ιδίως ενόψει της προγραμματισμένης για τον Σεπτέμβριο επίσκεψης του προέδρου Σι Τζινπίνγκ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Τραμπ φαίνεται να επιδιώκει ταυτόχρονα να διατηρήσει την εμπορική εκεχειρία με το Πεκίνο και να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη, μια ισορροπία που οι αναλυτές θεωρούν ιδιαίτερα ευαίσθητη. Προς το παρόν, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει αποκαλύψει τον πλήρη κατάλογο των μέτρων που σχεδιάζει, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για την έκταση και τη διάρκεια της νέας οικονομικής επιχείρησης κατά του Ιράν.
