Το χρέος των ΗΠΑ ξεπέρασε πλέον τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια, μια εξέλιξη που δεν μένει εγκλωβισμένη στην αμερικανική οικονομία αλλά μεταδίδεται με ταχύτητα στις αγορές ομολόγων της Ευρώπης. Οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων εκτοξεύονται και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, ανεβάζοντας το κόστος δανεισμού για κυβερνήσεις που ήδη παλεύουν με υψηλά ελλείμματα. Η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία βρίσκονται στο επίκεντρο των ανησυχιών, καθώς καλούνται να πάρουν δύσκολες δημοσιονομικές αποφάσεις μέσα σε ένα ασταθές πολιτικό περιβάλλον. Το φαινόμενο συνδέεται άμεσα με τους πολέμους, τη δημογραφική γήρανση και τις τεράστιες επενδύσεις των αμερικανικών τεχνολογικών ομίλων στην τεχνητή νοημοσύνη.
Το χρέος των ΗΠΑ ανεβάζει το κόστος δανεισμού παγκοσμίως
Η αύξηση του αμερικανικού δημόσιου χρέους πέρα από τα 40 τρισ. δολάρια λειτουργεί ως καταλύτης για τις παγκόσμιες αγορές ομολόγων. Η απόδοση του 30ετούς αμερικανικού κρατικού ομολόγου σκαρφάλωσε στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 19 ετών, κάτι που ανεβάζει αυτόματα τον πήχη για το κόστος χρήματος σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο μηχανισμός μετάδοσης είναι, σύμφωνα με το Politico, σχετικά απλός: όσο η Ουάσιγκτον αναγκάζεται να προσφέρει υψηλότερες αποδόσεις για να προσελκύσει κεφάλαια, τόσο πιο ακριβή γίνεται η χρηματοδότηση και για τις υπόλοιπες κυβερνήσεις που ανταγωνίζονται για την ίδια δεξαμενή παγκόσμιων αποταμιεύσεων.
Στην Ευρώπη το πρώτο σημάδι της πίεσης καταγράφηκε στη Γερμανία, όπου το κόστος δανεισμού για τη 10ετία έφτασε στο υψηλότερο σημείο του από το 2011. Δεδομένου ότι το γερμανικό ομόλογο λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την υπόλοιπη ήπειρο, η άνοδος αυτή μεταφράζεται σε ακριβότερο δανεισμό για όλες τις χώρες της Ευρωζώνης. Παράλληλα, ο ανταγωνισμός για κεφάλαια έχει γίνει πιο σκληρός φέτος, καθώς οι αμερικανικοί τεχνολογικοί κολοσσοί έχουν δανειστεί εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για επενδύσεις σχετικές με την τεχνητή νοημοσύνη, απορροφώντας κεφάλαια που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε κρατικά ομόλογα.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν ταυτόχρονα αυξημένες αμυντικές δαπάνες, κοινωνικές παροχές, την πράσινη μετάβαση και τους τόκους του υπάρχοντος χρέους. Όσο ανεβαίνει το κόστος δανεισμού, τόσο στενεύει ο δημοσιονομικός χώρος που έχουν στη διάθεσή τους. Το Politico εκτιμά πως αρκετά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενδέχεται να βρεθούν μπροστά σε δύσκολα διλήμματα, ανάμεσα σε αυξήσεις φόρων, περικοπές δαπανών ή μεγαλύτερη ανοχή σε διευρυμένα ελλείμματα.
Η Γαλλία στο επίκεντρο και οι πολιτικές αντιδράσεις
Ανάμεσα στις χώρες που βρίσκονται στη «ζώνη κινδύνου» ξεχωρίζει η Γαλλία, όπου η αδυναμία διόρθωσης πορείας τα τελευταία χρόνια έχει διαβρώσει σταδιακά την εμπιστοσύνη των αγορών. Η κατάσταση αυτή έχει ήδη αποκτήσει πολιτικές προεκτάσεις, με την ηγέτιδα της γαλλικής ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν, να εκμεταλλεύεται την άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων για να στοχεύσει την κυβέρνηση. Η ίδια χαρακτήρισε την εξέλιξη «αμείλικτο λογαριασμό για 10 χρόνια Μακρονισμού» και δήλωσε μέσω μέσων κοινωνικής δικτύωσης ότι είναι ώρα να «καθαρίσουν τους στάβλους του Αυγεία» στα δημόσια οικονομικά, χωρίς ωστόσο να προσφέρει συγκεκριμένες λύσεις για το πώς σκοπεύει να το πετύχει.
Στην απάντησή του, ο πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, Μπρούνο Λε Μερ, ο οποίος κατείχε τη θέση για επτά χρόνια, υποστήριξε ότι το κόμμα της Λεπέν ήταν αυτό που εμπόδιζε συστηματικά τις προσπάθειες της κυβέρνησης του Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν να θέσει υπό έλεγχο το δημοσιονομικό έλλειμμα. Ανέφερε συγκεκριμένα ότι το 2025 η αντίδραση αυτή ανάγκασε την κυβέρνηση να εγκαταλείψει μια προτεινόμενη μεταρρύθμιση στο συνταξιοδοτικό σύστημα. Η ανταλλαγή κατηγοριών καταδεικνύει πόσο στενά έχει πλέον συνδεθεί το δημοσιονομικό ζήτημα με την πολιτική αντιπαράθεση ενόψει των εκλογών.
Τι ακολουθεί για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις
Οι κυβερνήσεις της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωπες με πρόσθετη πίεση για αυξήσεις φόρων ή περικοπές δαπανών μόλις επιστρέψουν από τις καλοκαιρινές διακοπές, προκειμένου να καταρτίσουν τους προϋπολογισμούς τους για το επόμενο έτος. Η πρόκληση περιπλέκεται από την ανάγκη ενίσχυσης των αμυντικών δαπανών, σε μια περίοδο όπου το δημοσιονομικό περιθώριο συρρικνώνεται. Σε χώρες όπως η Γαλλία, οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να επηρεάσουν και τις εθνικές εκλογές που προβλέπεται να διεξαχθούν την επόμενη χρονιά, καθιστώντας το δημοσιονομικό ζήτημα κεντρικό στοιχείο της πολιτικής αντιπαράθεσης.
