Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καταδίκασε την Πέμπτη, μαζί με σειρά ευρωπαϊκών χωρών, τα σχέδια του Ισραήλ για νέες οικιστικές μονάδες στη Δυτική Όχθη. Η ανακοίνωση έγινε στις 21 Αυγούστου 2026 και αφορά την προκήρυξη διαγωνισμών στο πλαίσιο του οικιστικού προγράμματος E1. Η κίνηση της ισραηλινής κυβέρνησης βρήκε αντίθετη τόσο την ίδια όσο και τέσσερις ακόμη ευρωπαϊκές χώρες. Το ζήτημα της Δυτικής Όχθης επανέρχεται έτσι στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας.
Διαβάστε επίσης: Θανατηφόρα επίθεση Ισραηλινών εποίκων στη Δυτική Όχθη
Το πρόγραμμα Ε1 και η αντίδραση της Κομισιόν
Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, η ισραηλινή κυβέρνηση προχώρησε στη δημοσίευση πρόσκλησης υποβολής προσφορών για την κατασκευή κατοικιών στο πλαίσιο του οικιστικού προγράμματος Ε1, στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Η φον ντερ Λάιεν έσπευσε να τοποθετηθεί μέσω ανάρτησής της στο X, χαρακτηρίζοντας την απόφαση απαράδεκτη. «Η απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης να δημοσιεύσει πρόσκληση υποβολής προσφορών για την κατασκευή κατοικιών στο πλαίσιο του οικιστικού προγράμματος Ε1 είναι απαράδεκτη», ανέφερε χαρακτηριστικά στην ανάρτησή της. Η ίδια τόνισε πως η αντίθεσή της στο συγκεκριμένο βήμα δεν είναι καινούρια, σημειώνοντας πως «είμαστε αντίθετοι εδώ και καιρό σε αυτό το βήμα». Η διατύπωση αυτή δείχνει ότι η Κομισιόν παρακολουθούσε το ζήτημα εδώ και καιρό, πριν από την τελική προκήρυξη των διαγωνισμών.
Στην ανάρτησή της, η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξήγησε και το σκεπτικό πίσω από την αντίδρασή της. Όπως ανέφερε, η υλοποίηση του προγράμματος Ε1 υπονομεύει τη λύση των δύο κρατών, καθώς διχοτομεί τη Δυτική Όχθη και διακόπτει την εδαφική συνέχεια της παλαιστινιακής πλευράς. Η θέση αυτή αντανακλά τη μακροχρόνια στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στην επέκταση των εποικισμών στα κατεχόμενα εδάφη, μια πολιτική που η Ένωση θεωρεί εμπόδιο στην ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή. Η φον ντερ Λάιεν επέλεξε να δημοσιοποιήσει τη θέση της άμεσα, μέσα στην ίδια ημέρα που έγινε γνωστή η προκήρυξη των διαγωνισμών, δείχνοντας τη βαρύτητα που αποδίδει η Κομισιόν στο ζήτημα. Η επιλογή του X ως καναλιού επικοινωνίας επέτρεψε στη θέση της να διαδοθεί άμεσα σε διεθνές επίπεδο.
Κοινή δήλωση τεσσάρων ευρωπαϊκών χωρών
Η καταδίκη του σχεδίου δεν περιορίστηκε στις Βρυξέλλες. Η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία και η Ιταλία εξέδωσαν κοινή δήλωση την Πέμπτη, καταδικάζοντας το ισραηλινό σχέδιο για τη Δυτική Όχθη. Η συντονισμένη αυτή κίνηση των τεσσάρων ευρωπαϊκών δυνάμεων καταδεικνύει ότι το ζήτημα απασχολεί ευρύτερα την ευρωπαϊκή διπλωματία, πέραν των θεσμικών οργάνων της Ένωσης. Η ταυτόχρονη τοποθέτηση της Κομισιόν και τεσσάρων μεγάλων κρατών-μελών στέλνει ενιαίο μήνυμα προς το Ισραήλ, ενισχύοντας το βάρος της ευρωπαϊκής θέσης και δείχνοντας ενότητα ανάμεσα στα θεσμικά όργανα και τις εθνικές κυβερνήσεις.
Η στάση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Η επιμονή σε διπλωματικά κανάλια και η δημόσια, τεκμηριωμένη κριτική αποτελούν βασικό εργαλείο πίεσης από πλευράς Ευρώπης, χωρίς εμπλοκή σε στρατιωτικές ή οικονομικές κυρώσεις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί έτσι να διατηρήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο της λύσης των δύο κρατών, παρά τις εξελίξεις στο πεδίο. Οι τοποθετήσεις της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και των τεσσάρων ευρωπαϊκών κρατών καταδεικνύουν πως το πρόγραμμα Ε1 παραμένει ένα από τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα στις σχέσεις Ευρώπης και Ισραήλ, με τις Βρυξέλλες να μη διστάζουν να εκφράσουν δημόσια την αντίθεσή τους.
