Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης οδηγεί σε πρωτοφανή ζήτηση για κέντρα δεδομένων, με αποτέλεσμα ορισμένες εταιρείες να στρέφονται στα υποθαλάσσια κέντρα δεδομένων ως εναλλακτική λύση. Η αυξανόμενη κατανάλωση ενέργειας, η χρήση νερού και το αποτύπωμα άνθρακα των παραδοσιακών εγκαταστάσεων προβληματίζουν τον κλάδο διεθνώς. Ο καθηγητής Νιρ Κσέτρι από το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας μελετά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των νέων αυτών τεχνολογιών. Η πιο γνωστή προσπάθεια στον τομέα ανήκε στη Microsoft, η οποία πειραματίστηκε για σχεδόν μια δεκαετία με διακομιστές στον βυθό της θάλασσας.
Διαβάστε επίσης: Ο Ερυθρός Σταυρός προειδοποιεί για τα συμπτώματα θερμοπληξίας
Το πείραμα της Microsoft στον βυθό της θάλασσας
Μπροστά στις περιβαλλοντικές προκλήσεις που δημιουργεί η λειτουργία των χερσαίων εγκαταστάσεων, οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης εξετάζουν κατά πόσο τα υποθαλάσσια κέντρα δεδομένων θα μπορούσαν να μειώσουν την ενεργειακή κατανάλωση και να βελτιώσουν την ψύξη του εξοπλισμού, περιορίζοντας παράλληλα τη χρήση γλυκού νερού και χερσαίων εκτάσεων. Ο Νιρ Κσέτρι θεωρεί την προσέγγιση αυτή ιδιαίτερα πολλά υποσχόμενη για την υποστήριξη της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς ερευνά συστηματικά τις κοινωνικές και οργανωτικές επιπτώσεις της ψηφιακής υποδομής.
Η Microsoft ξεκίνησε το 2015 ένα ερευνητικό πρόγραμμα για να εξετάσει τη σκοπιμότητα και τα οφέλη των υποθαλάσσιων κέντρων δεδομένων. Το 2018 η εταιρεία εγκατέστησε ένα αδιάβροχο κέντρο δεδομένων στον βυθό, κοντά στα νησιά Όρκνεϊ της Σκωτίας. Η υποθαλάσσια μονάδα φιλοξενούσε 864 διακομιστές και συνδεόταν με την ξηρά μέσω ειδικού υποθαλάσσιου καλωδίου, σε μια από τις πιο φιλόδοξες δοκιμές του είδους παγκοσμίως.
Δύο χρόνια αργότερα, η Microsoft ανακοίνωσε ότι οι διακομιστές στο υποθαλάσσιο κέντρο δεδομένων παρουσίασαν βλάβες με συχνότητα περίπου οκτώ φορές μικρότερη σε σχέση με αντίστοιχους χερσαίους διακομιστές. Οι μηχανικοί της εταιρείας εκτίμησαν ότι σε ένα σφραγισμένο υποθαλάσσιο περιβάλλον ο εξοπλισμός εκτίθεται λιγότερο σε οξυγόνο, υγρασία και μεταβολές θερμοκρασίας, ενώ υφίσταται και λιγότερους κραδασμούς από ανθρώπινη παρέμβαση.
Γιατί η Microsoft εγκατέλειψε το πρόγραμμα
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η Microsoft τερμάτισε το πρόγραμμα το 2024 και αποφάσισε να μην κατασκευάσει άλλα υποθαλάσσια κέντρα δεδομένων. Η εταιρεία δεν εξήγησε επίσημα τους λόγους της απόφασης. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι μεταξύ των αιτιών ενδέχεται να ήταν οι αυξημένες ρυθμιστικές απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης για περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις, καθώς και η ανάγκη για ταχύτερες αναβαθμίσεις του ηλεκτρονικού εξοπλισμού.
Αντί για τον ωκεανό, η Microsoft επικεντρώθηκε τελικά στα χερσαία κέντρα δεδομένων, τα οποία μπορούν να είναι μεγαλύτερα, ευκολότερα επεκτάσιμα και προσφέρουν πιο άμεση πρόσβαση για την επισκευή ή την αντικατάσταση εξοπλισμού. Η δυσκολία συντήρησης εξοπλισμού που βρίσκεται στον βυθό της θάλασσας φαίνεται πως αποτέλεσε καθοριστικό εμπόδιο για την περαιτέρω επέκταση της τεχνολογίας σε μεγάλη κλίμακα.
Ο ίδιος ο Νιρ Κσέτρι επισημαίνει ότι η μεταφορά διακομιστών στον ωκεανό δεν εξαφανίζει τις υποκείμενες περιβαλλοντικές προκλήσεις, όπως η κατανάλωση ενέργειας και οι εκπομπές άνθρακα. Παράλληλα, η λύση αυτή δημιουργεί νέες ανησυχίες σχετικά με πιθανή βλάβη στο θαλάσσιο περιβάλλον, καθώς και ερωτήματα σχετικά με το πώς μπορούν να ρυθμιστούν νομικά τα υποθαλάσσια κέντρα δεδομένων και πώς οι εταιρείες θα μπορούσαν να τα συντηρήσουν ή να τα επεκτείνουν στο μέλλον.
