Ελπίδες για έγκαιρη διάγνωση καρκίνου μαστού δίνει μια νέα διεθνής μελέτη, στην οποία συμμετείχαν και Έλληνες επιστήμονες. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Radiology», το επίσημο περιοδικό της Ακτινολογικής Εταιρείας της Βόρειας Αμερικής, και δείχνει ότι συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να «διαβάσουν» πρώιμα σημάδια της νόσου στις μαστογραφίες έως και δέκα χρόνια πριν από την τελική διάγνωση. Τα δεδομένα προέρχονται από δεκάδες χιλιάδες μαστογραφίες γυναικών στη Σουηδία. Η μελέτη αυτή ανοίγει νέες συζητήσεις γύρω από τον ρόλο της τεχνολογίας στον προληπτικό έλεγχο του καρκίνου μαστού.
Διαβάστε επίσης: Η τεχνητή νοημοσύνη «βλέπει» καρκίνο του μαστού νωρίτερα
Πώς έγινε η έρευνα για τον καρκίνο μαστού
Στην αναδρομική μελέτη, οι ερευνητές αξιολόγησαν τρία εμπορικά διαθέσιμα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία τροφοδότησαν με πραγματικά δεδομένα από μαστογραφίες. Συνολικά εξετάστηκαν σχεδόν 89.000 μαστογραφίες από 31.394 γυναίκες, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν σε διάστημα περίπου δέκα ετών, μεταξύ Ιανουαρίου του 2008 και Απριλίου του 2019. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, 12.072 γυναίκες, δηλαδή το 38,5% του συνολικού δείγματος, διαγνώστηκαν τελικά με καρκίνο μαστού από ακτινολόγους.
Τα δεδομένα αντλήθηκαν από τη βάση «Validation of Artificial Intelligence for Breast Imaging», η οποία συγκεντρώνει στοιχεία απεικόνισης μαστού από εθελόντριες σε τέσσερις περιοχές της Σουηδίας. Στο εθνικό πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου της Σουηδίας, οι γυναίκες ηλικίας 40 έως 74 ετών καλούνται να υποβάλλονται σε μαστογραφία κάθε δύο χρόνια, με κάθε εξέταση να αξιολογείται παραδοσιακά από δύο διαφορετικούς ακτινολόγους. Η ερευνητική ομάδα συνέκρινε τις διαγνώσεις των γιατρών με όσα «είδαν» τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης στις ίδιες εικόνες, αλλά σε προγενέστερο χρόνο.
Τα ευρήματα και οι αντιδράσεις για την πρώιμη διάγνωση
Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι περίπου το 20% των περιστατικών καρκίνου μαστού εμφάνιζε σημάδια στις μαστογραφίες τα οποία ήταν ήδη ορατά από την τεχνητή νοημοσύνη, πολύ πριν αυτά εντοπιστούν από τους ακτινολόγους. Πιο αναλυτικά, στο 20% των γυναικών τα συστήματα αναγνώρισαν ύποπτα σημάδια έξι χρόνια πριν από τη διάγνωση, στο 25% τέσσερα χρόνια νωρίτερα και στο 39% δύο χρόνια πριν από τη διάγνωση. Σε ένα ποσοστό περίπου 15% των γυναικών, τα συστήματα εντόπισαν τον καρκίνο ακόμη και δέκα χρόνια νωρίτερα, αν και σε αυτό το χρονικό διάστημα καταγράφηκαν μικρές διαφοροποιήσεις μεταξύ των τριών συστημάτων. Συνολικά, τα συστήματα πέτυχαν ικανότητα διάκρισης μεταξύ πραγματικά θετικών και αρνητικών αποτελεσμάτων της τάξης του 90%.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα, ένας εκ των ερευνητών ανέφερε ότι πρόκειται για «υποκείμενες αλλαγές που το ανθρώπινο μάτι δεν μπορεί να πει με σιγουριά ότι υπάρχει κάτι ύποπτο». Την έρευνα πραγματοποίησε ο ακτινολόγος Παντελής Γιαλιάς, ο οποίος τόνισε τη σημασία της νέας τεχνολογίας για την ιατρική πράξη. «Η AI είναι ένα εργαλείο επιπλέον, ένα όπλο για την έγκαιρη διάγνωση», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Γιαλιάς. Η δήλωσή του αποτυπώνει τη γενικότερη τάση της ιατρικής κοινότητας να αντιμετωπίζει την τεχνητή νοημοσύνη ως συμπληρωματικό εργαλείο στα χέρια των ειδικών και όχι ως υποκατάστατο της κλινικής κρίσης.
Η συμμετοχή Ελλήνων επιστημόνων στην έρευνα προσθέτει επιπλέον βάρος στα ευρήματα, καθώς αναδεικνύει την παρουσία της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας σε διεθνείς μελέτες αιχμής για τον καρκίνο μαστού. Η δυνατότητα εντοπισμού της νόσου έως και μία δεκαετία νωρίτερα θα μπορούσε, σύμφωνα με τα δεδομένα της μελέτης, να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται τα προγράμματα προληπτικού ελέγχου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
