Η βενζίνη στις ελληνικές αντλίες έχει φτάσει πλέον κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο, ωστόσο το ίδιο δεν συνέβη με την τιμή του αργού πετρελαίου μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, έξι μήνες πριν. Αντί να εκτοξευτεί στα 150 ή ακόμη και στα 200 δολάρια το βαρέλι, όπως προέβλεπαν αρκετοί αναλυτές τη στιγμή της κρίσης, η τιμή του αργού παρέμεινε σχετικά συγκρατημένη τους τελευταίους μήνες. Ο Αμερικανός αναλυτής πετρελαϊκών αγορών Ρόρι Τζόνστον εξήγησε στο Responsible Statecraft τους μηχανισμούς που συγκράτησαν το αργό, προειδοποιώντας παράλληλα για μια νέα απειλή που αναδύεται πλέον στην αγορά των διυλισμένων καυσίμων, δηλαδή στη βενζίνη και το ντίζελ.
Πώς αποφεύχθηκε η εκτόξευση του αργού μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ
Το αργό πετρέλαιο κορυφώθηκε κοντά στα 120 δολάρια το βαρέλι τον Απρίλιο, αμέσως μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, του περάσματος από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής αργού πετρελαίου. Από τον Ιούνιο και μετά όμως η τιμή παρέμεινε ως επί το πλείστον κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, διαψεύδοντας τα πιο ζοφερά σενάρια που είχαν διατυπωθεί τους πρώτους μήνες της κρίσης. Σύμφωνα με τον Τζόνστον, βασικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη έπαιξε η Κίνα, η οποία μείωσε τις εισαγωγές αργού πετρελαίου κατά περισσότερα από 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 45% της συνολικής προπολεμικής ζήτησής της για εισαγωγές.
Περίπου το μισό αυτής της μείωσης εξηγείται από την υποχώρηση της δραστηριότητας των κινεζικών διυλιστηρίων, τα οποία επεξεργάστηκαν λιγότερο αργό πετρέλαιο απ’ ό,τι πριν. Το υπόλοιπο, όπως εξηγεί ο αναλυτής, προήλθε από την άντληση λιγότερο ορατών ή υπόγειων αποθεμάτων, καθώς και από τη διακοπή του προηγούμενου ρυθμού συσσώρευσης αποθεμάτων στην κινεζική αγορά. Παράλληλα, καταγράφηκε η μεγαλύτερη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου που έχει σημειωθεί ποτέ, μια κίνηση που, όπως τονίζει ο Τζόνστον, απέτρεψε μια πολύ πιο σφιχτή αγορά διεθνώς. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν επίσης οι εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγής από τον Κόλπο, καθώς ο συνολικός όγκος αργού πετρελαίου που εξέρχεται από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μέσω της Φουτζέιρα και από τη δυτική ακτή της Σαουδικής Αραβίας προς την Ερυθρά Θάλασσα αυξήθηκε στα 6 έως 7 εκατομμύρια βαρέλια, από μόλις 2 έως 3 εκατομμύρια βαρέλια που ήταν προηγουμένως.
Η προειδοποίηση του αναλυτή για μια νέα κρίση στη διύλιση
Ο Τζόνστον ξεκαθάρισε πως το γεγονός ότι αποφεύχθηκε μέχρι σήμερα η εκτόξευση της τιμής του αργού δεν σημαίνει πως ο κίνδυνος έχει περάσει οριστικά. «Χωρίς αυτές τις αποδεσμεύσεις αποθεμάτων, η αγορά θα ήταν πολύ πιο σφιχτή και πιθανότατα δεν θα είχαμε βιώσει την ίδια αποκλιμάκωση, ακόμη και με την ταυτόχρονη μείωση των κινεζικών εισαγωγών», ανέφερε χαρακτηριστικά ο αναλυτής. Ο ίδιος επισήμανε πως αναδύεται πλέον μια παράλληλη κρίση, η οποία δεν αφορά το ίδιο το αργό πετρέλαιο, αλλά τη φάση της διύλισης, δηλαδή τη διαδικασία μετατροπής του σε βενζίνη και ντίζελ.
Η διάκριση αυτή εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και το παράδοξο που βιώνουν οι καταναλωτές στην Ελλάδα: ενώ η τιμή του αργού πετρελαίου παρέμεινε σχετικά ελεγχόμενη τους τελευταίους μήνες, η βενζίνη στην αντλία έφτασε κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο. Αν η κρίση στην πλευρά της διύλισης επιδεινωθεί, όπως προειδοποιεί ο Τζόνστον, ο κίνδυνος για νέα άνοδο στις τιμές βενζίνης και ντίζελ παραμένει ανοιχτός, ανεξάρτητα από την πορεία της τιμής του αργού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.
