Για πρώτη φορά παγκοσμίως, η τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίστηκε στην ανάλυση μιας εξέτασης πριν από ένα χειρουργείο, αλλά παρακολουθούσε ζωντανά μια επέμβαση εγκεφάλου την ώρα που αυτή γινόταν. Το σύστημα αναγνώριζε κρίσιμες δομές του εγκεφάλου και καθοδηγούσε τους χειρουργούς για το πού μπορούσαν να κινηθούν με μεγαλύτερη ασφάλεια. Ο 48χρονος Ρις Χίμπερτ έγινε ο πρώτος ασθενής παγκοσμίως που υποβλήθηκε σε επέμβαση με τη βοήθεια συστήματος τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούσε ζωντανά μέσα στο χειρουργείο, στο University College London Hospital.
Διαβάστε επίσης: Το 2028 η δίκη Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ για την 11η Σεπτεμβρίου
Από μια συνηθισμένη βόλτα στη διάγνωση όγκου
Μέχρι πριν από περίπου 18 μήνες, ο Χίμπερτ, πατέρας δύο παιδιών και διευθυντής εξυπηρέτησης πελατών από το Μπέντφορντσαϊρ, ήταν απόλυτα υγιής και συνήθιζε να περπατά περίπου τρία χιλιόμετρα κάθε μεσημέρι. Σε μία από αυτές τις καθημερινές βόλτες, έχασε ξαφνικά τις αισθήσεις του και έπαθε σπασμούς στη μέση του δρόμου. Οι εξετάσεις που ακολούθησαν αποκάλυψαν έναν καλοήθη όγκο 11 χιλιοστών στην υπόφυση, έναν μικρό αλλά εξαιρετικά σημαντικό αδένα στη βάση του κρανίου, ο οποίος ρυθμίζει μέσω των ορμονών λειτουργίες όπως η ανάπτυξη, ο μεταβολισμός, η αρτηριακή πίεση και η θερμοκρασία του σώματος.
Το μεγάλο πρόβλημα ήταν η ίδια η θέση του όγκου. Η υπόφυση βρίσκεται πολύ κοντά στις καρωτίδες, που τροφοδοτούν τον εγκέφαλο με αίμα, αλλά και στα οπτικά νεύρα. Καθώς ο όγκος μεγάλωνε και πίεζε τα νεύρα αυτά, η περιφερειακή όραση του Χίμπερτ άρχισε σταδιακά να περιορίζεται. Ο ίδιος άρχισε να σκοντάφτει συχνά, να υποφέρει από έντονη κόπωση και να νιώθει ζαλάδες στην καθημερινότητά του.
Πώς λειτούργησε η τεχνητή νοημοσύνη μέσα στο χειρουργείο
Όταν οι γιατροί τού πρότειναν να γίνει ο πρώτος ασθενής στον οποίο θα χρησιμοποιούσαν το νέο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης σε πραγματικό χρόνο, ο Χίμπερτ δέχθηκε χωρίς δισταγμό. Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε ενδοσκοπικά, μέσω της μύτης, ώστε οι χειρουργοί να φτάσουν στη βάση του κρανίου. Εκεί όμως ξεκινούσε το πιο δύσκολο κομμάτι, καθώς ο όγκος βρισκόταν πίσω από οστά και σκληρές μεμβράνες, ενώ η ακριβής ανατομία διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Οι χειρουργοί έπρεπε να αφαιρέσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο τμήμα του όγκου, χωρίς να τραυματίσουν κρίσιμα αγγεία ή νεύρα.
Σε αυτό το σημείο ανέλαβε ρόλο η τεχνητή νοημοσύνη. Σε μια δεύτερη οθόνη μέσα στο χειρουργείο, το σύστημα ανέλυε σε πραγματικό χρόνο τη ζωντανή εικόνα από την κάμερα του ενδοσκοπίου, παρακολουθούσε τα χειρουργικά εργαλεία και επισήμαινε τις περιοχές όπου ήταν πιθανότερο να βρίσκονται αγγεία και νεύρα. Παράλληλα, υποδείκνυε στους χειρουργούς ασφαλέστερες ζώνες για την αφαίρεση του όγκου. Η λογική του συστήματος θυμίζει την τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου ενός smartphone, μόνο που αντί για μάτια, μύτη και στόμα, έχει εκπαιδευτεί να «αναγνωρίζει» ανατομικές δομές, ακόμη και όταν αυτές δεν είναι άμεσα ορατές. Για να φτάσουν σε αυτό το επίπεδο ακρίβειας, οι ερευνητές εκπαίδευσαν και αξιολόγησαν το σύστημα χρησιμοποιώντας εκατοντάδες βίντεο προηγούμενων επεμβάσεων αφαίρεσης όγκων της υπόφυσης.
Η ζωή μετά την επέμβαση
Η επέμβαση στο University College London Hospital ολοκληρώθηκε με επιτυχία, με τους γιατρούς να αφαιρούν τον όγκο που απειλούσε σταδιακά την όραση του Χίμπερτ. Οκτώ εβδομάδες αργότερα, ο ίδιος περιγράφει το αποτέλεσμα με απλά λόγια, λέγοντας ότι η επέμβαση του έδωσε πίσω τη ζωή του. Η περίπτωσή του καταγράφεται ως η πρώτη παγκοσμίως στην οποία η τεχνητή νοημοσύνη λειτούργησε ζωντανά μέσα σε χειρουργείο εγκεφάλου, καθοδηγώντας σε πραγματικό χρόνο τους γιατρούς κατά τη διάρκεια μιας τόσο ευαίσθητης επέμβασης.
