Ένα σκηνικό αγωνίας και σύγχυσης εκτυλίχθηκε στην περουβιανή Αμαζονία, όταν η αυτόχθονη οργάνωση ORAU αναγκάστηκε να ανακαλέσει την ανακοίνωσή της για τον θάνατο ενός εκ των ηγετών της κοινότητας των Ασενίνκα. Ο Αμέρικο Πασκουάλ Τουμίσα, 57 ετών, είχε δηλωθεί νεκρός την Τρίτη, όμως λίγες ημέρες αργότερα εμφανίστηκε ζωντανός σε βίντεο που μεταδόθηκε από την περουβιανή δημόσια τηλεόραση. Η υπόθεση προκάλεσε αίσθηση στο Περού, καθώς αφορά έναν ηγέτη των Ασενίνκα που δραστηριοποιείται στην προστασία των δασικών εκτάσεων της περιοχής.
Διαβάστε επίσης: Περού: Ζωντανός ο αυτόχθονας ηγέτης που δηλώθηκε νεκρός
Τι έγινε στην απομακρυσμένη Γιουρούα
Η Interethnic Association for the Development of the Peruvian Rainforest (ORAU), οργάνωση που εκπροσωπεί περίπου 20 οργανώσεις αυτόχθονων κοινοτήτων, είχε ανακοινώσει την Τρίτη ότι ο Πασκουάλ είχε χτυπηθεί από σφαίρες κατά τη διάρκεια επεισοδίου με «τρίτους» σε έδαφος της κοινότητάς του, στην απομακρυσμένη περιοχή Γιουρούα, στον ανατολικό νομό Ουκαγιάλι. Σύμφωνα με την αρχική εκδοχή, ο ηγέτης των Ασενίνκα βρισκόταν σε περιπολία με στόχο να διασφαλίσει την ασφάλεια της περιοχής όταν φέρεται να δέχθηκε πυροβολισμούς από τρίτους που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.
Η είδηση του φερόμενου θανάτου εξαπλώθηκε γρήγορα, με το υπουργείο Πολιτισμού του Περού να προχωρά σε δημόσια καταδίκη «της δολοφονίας» μέσω αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε ριζικά όταν δημοσιοποιήθηκε βίντεο στο οποίο ο Αμέρικο Πασκουάλ εμφανίζεται ζωντανός, μιλώντας από το σπίτι του. «Λένε ότι είμαι νεκρός, αλλά είμαι εδώ, ήρεμος, στο σπίτι μου», δήλωσε ο ίδιος στο βίντεο που μετέδωσε το κρατικό δίκτυο TVPerú.
Μετά τη δημοσιοποίηση του υλικού, μια ομάδα αυτοχθόνων μετέβη επιτόπου στη Γιουρούα προκειμένου να επαληθεύσει την κατάσταση του ηγέτη των Ασενίνκα. Η αποστολή επιβεβαίωσε ότι ο Πασκουάλ βρίσκεται καλά στην υγεία του και ζει μαζί με την οικογένειά του, γεγονός που οδήγησε την ORAU στην επίσημη ανάκληση της αρχικής της ανακοίνωσης.
Η επίσημη ανάκληση και οι αντιδράσεις
Η ORAU εξέδωσε νέα ανακοίνωση, στην οποία διευκρίνισε ότι «ο αδελφός μας Αμέρικο Πασκουάλ είναι ζωντανός και βρίσκεται μαζί με την οικογένειά του αυτή τη στιγμή». Η οργάνωση δεν έδωσε περαιτέρω εξηγήσεις για το πώς προέκυψε η αρχική, εσφαλμένη πληροφορία περί θανάτου του ηγέτη των Ασενίνκα. Παράλληλα, το υπουργείο Πολιτισμού του Περού διέγραψε το μήνυμα καταδίκης που είχε αναρτήσει, χωρίς ωστόσο να προβεί σε δημόσια διευκρίνιση για το περιστατικό.
Η υπόθεση ανέδειξε για ακόμη μία φορά το κλίμα ανασφάλειας που επικρατεί σε περιοχές της περουβιανής Αμαζονίου όπου δραστηριοποιούνται αυτόχθονες υπερασπιστές του περιβάλλοντος. Οι απειλές εναντίον ηγετών κοινοτήτων που καταγγέλλουν την αποψίλωση ή την παράνομη εκμετάλλευση δασικών εκτάσεων έχουν γίνει ανησυχητικά συχνές σε τομείς της περουβιανής επικράτειας που διαρρέει ο Αμαζόνιος.
Χαρακτηριστικά, η ΜΚΟ Global Witness έχει καταγράψει ότι από το 2012 έως το 2024 έχουν δολοφονηθεί τουλάχιστον 62 υπερασπιστές του περιβάλλοντος στο Περού. Από αυτούς, οι 35, δηλαδή περισσότεροι από τους μισούς, ανήκαν σε αυτόχθονες λαούς όπως οι Ασενίνκα. Το περιστατικό με τον Αμέρικο Πασκουάλ, ακόμη κι αν τελικά αποδείχθηκε ψευδές, αντανακλά την ένταση που επικρατεί γύρω από τη διαμάχη για τη γη και τους φυσικούς πόρους στην περιοχή της Γιουρούα.
Το ζήτημα της προστασίας των αυτοχθόνων ηγετών παραμένει ανοιχτό στην ατζέντα της περουβιανής κοινωνίας, καθώς περιστατικά όπως αυτό της Γιουρούα δείχνουν πόσο εύθραυστη είναι η επικοινωνία ανάμεσα σε απομακρυσμένες κοινότητες και τις κεντρικές αρχές. Η ORAU, ως η οργάνωση που εκπροσωπεί τις 20 οργανώσεις αυτοχθόνων στην περιοχή του Ουκαγιάλι, καλείται τώρα να εξηγήσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τον μηχανισμό επαλήθευσης πληροφοριών πριν από κάθε δημόσια ανακοίνωση, ώστε να αποφευχθούν ανάλογα περιστατικά σύγχυσης στο μέλλον.
