Η άμυνα της Ευρώπης βρίσκεται στο επίκεντρο νέας αναθεώρησης από την Ουάσινγκτον, η οποία επιδιώκει να μεταφέρει το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της ηπείρου στους ίδιους τους Ευρωπαίους συμμάχους. Ο υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Έλμπριτζ Κόλμπι, βρέθηκε την Πέμπτη στις Βρυξέλλες για συνομιλίες με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, και τους πρεσβευτές των κρατών-μελών. Η επίσκεψη εντάσσεται στην εξάμηνη αναθεώρηση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην Ευρώπη, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους.
Τι έγινε
Η αναθεώρηση αφορά περίπου 80.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς που βρίσκονται σήμερα στην Ευρώπη και έχει προκαλέσει ανησυχία στις χώρες της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. Ο Έλμπριτζ Κόλμπι, ένας από τους βασικούς αρχιτέκτονες της νέας αμερικανικής αμυντικής στρατηγικής, ενημέρωσε τους συμμάχους για την πορεία της διαδικασίας, η οποία διεξάγεται από την κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Στο πλαίσιο της επίσκεψής του, ο Αμερικανός αξιωματούχος συναντήθηκε με τον γενικό γραμματέα της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, στην έδρα του ΝΑΤΟ.
Η Ουάσινγκτον έχει ήδη αποστείλει στους Ευρωπαίους συμμάχους ένα αναλυτικό ερωτηματολόγιο, το οποίο είχε προκαλέσει έκπληξη σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες νωρίτερα το καλοκαίρι. Οι χώρες ερωτώνται εάν έχουν στηρίξει δημοσίως την εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, εάν επιβάλλουν περιορισμούς στη χρήση αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων και εάν διαθέτουν κονδύλια για την αγορά εξοπλισμού από αμερικανικές αμυντικές εταιρείες. Εξετάζονται επίσης οι δυνατότητες πρόσβασης και υπερπτήσεων, καθώς και η προθυμία κάθε χώρας να αυξήσει τις αμυντικές της δαπάνες. Ο ίδιος ο Κόλμπι εξήγησε πως στόχος ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες να ακούσουν «απευθείας και γραπτώς» τις θέσεις των συμμάχων τους.
Ανάμεσα στις χώρες που ξεχώρισε ο Αμερικανός υφυπουργός για τις αμυντικές τους επενδύσεις είναι η Πολωνία, η Γερμανία και η Ολλανδία, τις οποίες χαρακτήρισε παραδείγματα «εξαιρετικών επενδύσεων». Το Πεντάγωνο, παράλληλα, επεξεργάζεται τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά σενάρια για τη μελλοντική διάταξη των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, τα οποία θα παρουσιαστούν στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ. Οι επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνουν αναδιάταξη μονάδων, μείωση στρατευμάτων σε συγκεκριμένες χώρες ή μεταφορά δυνατοτήτων σε περιοχές που η Ουάσινγκτον θεωρεί μεγαλύτερης στρατηγικής προτεραιότητας.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Το μήνυμα της κυβέρνησης Τραμπ είναι σαφές: η Ευρώπη καλείται να αναλάβει πολύ μεγαλύτερο μέρος της συμβατικής της άμυνας, με τις ΗΠΑ να διατηρούν την πυρηνική αποτροπή και ισχυρή παρουσία, χωρίς όμως να επωμίζονται πλέον το μεγαλύτερο βάρος όπως συνέβαινε επί δεκαετίες. Ο ίδιος ο Μαρκ Ρούτε έχει παραδεχθεί ότι το ΝΑΤΟ μετατρέπεται σταδιακά σε μια Συμμαχία περισσότερο «ευρωπαϊκά καθοδηγούμενη», με τις Ηνωμένες Πολιτείες να παραμένουν ωστόσο βασικός πυλώνας της αποτροπής.
Οι ανησυχίες των ανατολικών συμμάχων έχουν ενταθεί, καθώς η Ρωσία φέρεται να προετοιμάζεται για κλιμάκωση των επιθέσεων στην Ουκρανία, έχοντας καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι διαπραγματεύσεις για ειρηνευτική συμφωνία βρίσκονται σε αδιέξοδο. Παράλληλα, στην Ευρώπη έχουν καταγραφεί περισσότερες πράξεις δολιοφθοράς που συνδέονται με τη Μόσχα, γεγονός που ενισχύει τους φόβους πως μια ενδεχόμενη μείωση της αμερικανικής παρουσίας θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα κενά ασφαλείας. Ωστόσο, η ηγεσία του ΝΑΤΟ επιμένει πως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν να διαθέτουν ισχυρή συμβατική παρουσία στην ήπειρο, πέρα από την πυρηνική «ομπρέλα», ακόμη και αν οι Ευρωπαίοι αναλάβουν μεγαλύτερο κομμάτι της άμυνας.
Τι ακολουθεί
Η διαδικασία αναθεώρησης δεν έχει ακόμη καταλήξει σε τελική απόφαση. Τα τέσσερα σενάρια που επεξεργάζεται το Πεντάγωνο αναμένεται να παρουσιαστούν στον υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ έως τις 6 Νοεμβρίου, πριν από την οριστικοποίηση της διαδικασίας έως το τέλος του έτους. Δεν έχει αποφασιστεί γενικευμένη αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την Ευρώπη, ωστόσο οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να δείξουν με μεγαλύτερη σαφήνεια το μέγεθος και τη μορφή των αλλαγών που ετοιμάζει η Ουάσινγκτον για το στρατιωτικό της αποτύπωμα στην ήπειρο.
