Οι πολίτες της Ισλανδίας προσέρχονται σήμερα Σάββατο στις κάλπες για ένα κρίσιμο δημοψήφισμα σχετικά με την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αναμέτρηση αναμένεται εξαιρετικά σφιχτή, με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις να δείχνουν πλήρη ισοπαλία ανάμεσα στο «Ναι» και το «Όχι». Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στην Ισλανδία θα παρακολουθείται με μεγάλο ενδιαφέρον και στις Βρυξέλλες, καθώς η μικρή βορειοευρωπαϊκή χώρα, με πληθυσμό λίγο κάτω από 400.000 κατοίκους, καλείται να αποφασίσει για την ευρωπαϊκή της πορεία.
Τι προβλέπει το δημοψήφισμα
Η Ισλανδία είχε υποβάλει αίτηση ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την οικονομική κρίση του 2009, η οποία είχε καταστρέψει την οικονομία της χώρας. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις όμως ανεστάλησαν το 2013, όταν στην εξουσία ανέλαβε μια ευρωσκεπτικιστική κυβέρνηση. Σήμερα, περίπου 273.000 ψηφοφόροι καλούνται να απαντήσουν με «Ναι» ή «Όχι» στο ερώτημα αν η Ισλανδία πρέπει να επαναλάβει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ψηφοφορία ξεκίνησε στις 9:00 το πρωί τοπική ώρα, που αντιστοιχεί σε 12:00 ώρα Ελλάδας, και ολοκληρώνεται στις 22:00, δηλαδή 01:00 ώρα Ελλάδας. Δεδομένου ότι δεν διεξάγονται exit polls και η αναμέτρηση παραμένει εξαιρετικά σφιχτή, τα πρώτα αξιόπιστα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος στην Ισλανδία αναμένονται το νωρίτερο αργά το βράδυ του Σαββάτου. Σε περίπτωση επικράτησης του «Ναι», θα ξεκινήσει η διαπραγμάτευση συμφωνίας ένταξης με τις Βρυξέλλες, η οποία στη συνέχεια θα τεθεί σε νέο δημοψήφισμα για την οριστική ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αντιδράσεις και διχασμένη κοινή γνώμη
Η υπουργός Εξωτερικών της Ισλανδίας, Θόργκερντουρ Κάτριν Γκουναρσντότιρ, μια ένθερμη φιλοευρωπαία, δήλωσε στο πρακτορείο AFP ότι «είναι αρκετά οριακό, αλλά είμαι πάντα αισιόδοξη». Ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου Μπίφροστ, Εϊρίκουρ Μπέργκμαν, εκτίμησε ότι τα βασικά ζητήματα του δημοψηφίσματος είναι καθαρά εσωτερικά, ωστόσο υπάρχει σημαντική επίδραση από τη δεύτερη θητεία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τις ευρύτερες γεωπολιτικές αναταραχές. Κομβικό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις παραμένει η αλιεία, πυλώνας της ισλανδικής οικονομίας, για την οποία το Ρέικιαβικ επιθυμεί να διατηρήσει τον αποκλειστικό έλεγχο, ενώ οι Βρυξέλλες φαίνονται φέτος πιο πρόθυμες προς συμβιβασμό.
Η κοινή γνώμη στην Ισλανδία εμφανίζεται έντονα διχασμένη. Η Χιόρντις Βιλχιαλμσντότιρ, 60χρονη ραδιοφωνική παρουσιάστρια με γυαλιά στα χρώματα της ισλανδικής σημαίας, παρομοίασε τη σχέση της χώρας με την ΕΕ με μια σχέση χωρίς συμβίωση, αναρωτούμενη γιατί να «παντρευτεί» κανείς κάτι που ήδη έχει μέσω του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Ο Ελίας Τεόντορσον, 65χρονος επιχειρηματίας, δήλωσε ότι η Ισλανδία δεν χρειάζεται τις Βρυξέλλες να την κυβερνούν, υπενθυμίζοντας ότι πριν από εκατό χρόνια η χώρα ήταν από τις φτωχότερες της Ευρώπης και σήμερα έχει καταφέρει μόνη της να γίνει από τις πιο εύρωστες. Ωστόσο, η ανάκαμψη της ισλανδικής οικονομίας συνοδεύεται και από ραγδαία αύξηση του πληθωρισμού και των επιτοκίων, με ορισμένα νοικοκυριά να πληρώνουν επιτόκιο έως 9% για τα στεγαστικά τους δάνεια, γεγονός που κάνει την προοπτική ένταξης στην ευρωζώνη ελκυστική για μέρος του εκλογικού σώματος.
