Η Νορβηγία αποχαιρετά τον βασιλιά Χάραλντ Ε΄, τον μακροβιότερο μονάρχη της Ευρώπης, ο οποίος πέθανε την Παρασκευή 28 Αυγούστου σε ηλικία 89 ετών. Χιλιάδες άνθρωποι συνέχισαν το Σάββατο να συρρέουν μπροστά από το βασιλικό παλάτι στο Όσλο για να αποτίσουν φόρο τιμής στον εκλιπόντα βασιλιά. Η χώρα βρίσκεται σε εθνικό πένθος, ενώ η προσοχή στρέφεται πλέον στη διαδοχή του θρόνου. Ο βασιλιάς Χάραλντ είχε βασιλέψει επί 35 χρόνια, αφήνοντας βαθύ αποτύπωμα στη νορβηγική κοινωνία.
Νεκρώσιμη πομπή υπό βροχή και διαδοχή στον θρόνο
Αργά το βράδυ της Παρασκευής, υπό καταρρακτώδη βροχή, πλήθος κόσμου σχημάτισε ουρές στους δρόμους του Όσλο για να παρακολουθήσει τη νεκρώσιμη πομπή. Η πορεία ξεκίνησε από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Όσλο, όπου πέθανε ο Χάραλντ, και κατέληξε στο βασιλικό παλάτι, στο παρεκκλήσι του οποίου τοποθετήθηκε το φέρετρό του. Το κοινό θα μπορεί να αποτίσει φόρο τιμής μπροστά στο φέρετρο, ωστόσο δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη συγκεκριμένη ημερομηνία για αυτό. Σε όλη τη Νορβηγία οι σημαίες κυματίζουν μεσίστιες, ενώ πορτρέτα του εκλιπόντος βασιλιά με επίσημη στολή έχουν τοποθετηθεί παντού, από στάσεις λεωφορείων και σταθμούς μετρό μέχρι καταστήματα και δημόσια κτίρια. Η κεντρική λεωφόρος Καρλ Γιόχαν, στο κέντρο του Όσλο, γέμισε με πολίτες όλων των κοινωνικών στρωμάτων που κατευθύνονταν προς το παλάτι κρατώντας λουλούδια, χειρόγραφες κάρτες, ζωγραφιές και μικρές εθνικές σημαίες.
Παράλληλα με το πένθος, η Νορβηγία μπήκε αμέσως στη διαδικασία διαδοχής. Ο πρίγκιπας διάδοχος Χάακον, ο μοναχογιός του εκλιπόντος βασιλιά, έγινε αυτόματα βασιλιάς τη στιγμή του θανάτου του πατέρα του, αναλαμβάνοντας τον τίτλο Χάακον Η΄. Ο νέος μονάρχης θα απευθυνθεί στο έθνος με τηλεοπτικό διάγγελμα στις 19:00 τοπική ώρα (20:00 ώρα Ελλάδος), αφιερωμένο στη μνήμη του πατέρα του. Την Τρίτη 1η Σεπτεμβρίου, ο Χάακον Η΄ θα δώσει επίσημο όρκο ενώπιον του κοινοβουλίου, δεσμευόμενος να υπερασπιστεί το Σύνταγμα και τους νόμους της χώρας. Δεν θα υπάρξει τελετή στέψης, καθώς ο θεσμός αυτός έχει καταργηθεί από το κοινοβούλιο ήδη από το 1908.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί και η τελευταία κατοικία του βασιλικού ζεύγους. Από το 2024, η νορβηγική κυβέρνηση είχε εγκρίνει κονδύλι περίπου 20 εκατομμυρίων κορωνών (περίπου 2 εκατομμύρια ευρώ) για τη δημιουργία ειδικής σαρκοφάγου όπου θα αναπαυθούν ο Χάραλντ και η σύζυγός του, βασίλισσα Σόνια. Το έργο ανατέθηκε στην αρχιτεκτονική εταιρεία Snøhetta, σε συνεργασία με τη Βασιλική Αυλή, και προορίζεται να τοποθετηθεί στο βασιλικό μαυσωλείο του φρουρίου Άκερσους, όπου αναπαύονται ήδη προηγούμενοι μονάρχες της χώρας.
Οι αντιδράσεις και το πλαίσιο του θρήνου
Ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, μίλησε σύντομα μετά τη συνάντησή του με τον νέο μονάρχη. «Μια εποχή τελείωσε. Μια νέα ξεκινά. Ο βασιλιάς πέθανε. Ζήτω ο βασιλιάς», δήλωσε χαρακτηριστικά. «Θα θυμόμαστε τον βασιλιά Χάραλντ για την αγάπη του για τον λαό του, το χιούμορ και τη ζεστασιά του, και για την ακλόνητη πίστη του σε εμάς», πρόσθεσε ο πρωθυπουργός, αποτυπώνοντας το κλίμα ενότητας που επικρατεί στη χώρα.
Πολλοί πολίτες που βρέθηκαν έξω από το παλάτι αναφέρθηκαν στο πνεύμα συμπερίληψης που χαρακτήριζε τον εκλιπόντα βασιλιά. Η Βεσελίνα Βιτάνοβα, 43χρονη δασκάλα με καταγωγή από τη Βουλγαρία, δήλωσε στο Reuters ότι ο βασιλιάς «σήμαινε πολλά για εμάς τους μετανάστες», προσθέτοντας πως χάρη σε εκείνον ένιωσε πραγματικά Νορβηγίδα. Άλλη πολίτης, η 32χρονη Μάρι Έιντσβααγκ, θύμισε μια ομιλία του Χάραλντ το 2016 που είχε γίνει viral παγκοσμίως, στην οποία ο μονάρχης είχε πει ότι οι Νορβηγοί είναι «κορίτσια που αγαπούν κορίτσια, αγόρια που αγαπούν αγόρια και κορίτσια και αγόρια που αγαπούν ο ένας τον άλλον». Η ημέρα του θανάτου του συνέπεσε συμβολικά με ό,τι θα έπρεπε να ήταν η 58η επέτειος γάμου του με τη βασίλισσα Σόνια, γεγονός που πρόσθεσε ιδιαίτερη συγκίνηση στις εκδηλώσεις πένθους.
Το ζήτημα της σαρκοφάγου είχε απασχολήσει τη νορβηγική κοινή γνώμη ήδη πριν από τον θάνατο του βασιλιά, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους της. Ο ίδιος ο Χάραλντ είχε αντιμετωπίσει το θέμα με το γνωστό του χιούμορ, παρομοιάζοντας σε ομιλία του το 2024 το κόστος με εκείνο των αιγυπτιακών πυραμίδων και των ταφικών θαλάμων. Η επιλογή κοινής σαρκοφάγου για τον ίδιο και τη βασίλισσα Σόνια εντάσσεται στη μακρά παράδοση ταφής των Νορβηγών μονάρχων στο μαυσωλείο του Άκερσους, όπου βρίσκονται ήδη οι τάφοι του βασιλιά Όλαφ Ε΄ και της πριγκίπισσας Μάρθα, καθώς και του Χάακον Ζ΄ και της βασίλισσας Μοντ.
Τι ακολουθεί
Το επόμενο επίσημο ορόσημο για τη Νορβηγία είναι η ορκωμοσία του Χάακον Η΄ ενώπιον του κοινοβουλίου την Τρίτη 1η Σεπτεμβρίου, όπου ο νέος βασιλιάς θα δεσμευτεί επίσημα να υπερασπιστεί το Σύνταγμα της χώρας. Παράλληλα, αναμένεται να ανακοινωθεί και η ημερομηνία κατά την οποία το κοινό θα μπορεί να αποχαιρετήσει τον βασιλιά Χάραλντ μπροστά στο φέρετρό του στο παρεκκλήσι του παλατιού. Η τελική ταφή του βασιλικού ζεύγους στο ειδικά διαμορφωμένο μαυσωλείο του Άκερσους αναμένεται να αποτελέσει μία ακόμη στιγμή εθνικής συγκέντρωσης για τη Νορβηγία, καθώς η χώρα ολοκληρώνει τον κύκλο αποχαιρετισμού σε έναν μονάρχη που παρέμεινε στον θρόνο για τρεις και πλέον δεκαετίες.
