Μια σύνθετη αλληλουχία φυσικών φαινομένων βρίσκεται πίσω από την τεράστια καταστροφή στο Νεπάλ, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΟΑΣΠ και καθηγητή Ευθύμιο Λέκκα. Ο ίδιος βρίσκεται στην περιοχή και μελετά από κοντά τα αίτια και την εξέλιξη του φαινομένου. Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι δεν επρόκειτο για μεμονωμένο γεγονός, αλλά για διαδοχή αλληλένδετων φυσικών διεργασιών που κλιμακώθηκαν μέσα σε λίγα λεπτά.
Πώς ξεκίνησε η καταστροφή στο Νεπάλ
Όπως εξήγησε ο κ. Λέκκας, η καταστροφή δεν οφείλεται αποκλειστικά στην κατάρρευση ενός παγετώνα. Οι υψηλές θερμοκρασίες προκάλεσαν ασυνέχειες και διαρρήξεις στη μάζα του πάγου, αυξάνοντας σταδιακά την κινητικότητά της. Σε μια συγκεκριμένη στιγμή, τεράστιες ποσότητες πάγου μαζί με πετρώματα και εδαφικούς σχηματισμούς κατέρρευσαν από υψόμετρο περίπου 3.000 μέτρων μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα. Η μάζα αυτή κατέληξε σε μια προϋπάρχουσα λίμνη, η οποία είχε σχηματιστεί από παλαιότερη κατολίσθηση.
Η πίεση που δημιούργησε ο τεράστιος όγκος πάγου και βράχων διέρρηξε το φυσικό φράγμα της λίμνης, με αποτέλεσμα να απελευθερωθούν τεράστιες ποσότητες νερού και υλικών. Ακολούθησε ένα αιφνίδιο πλημμυρικό φαινόμενο, γνωστό διεθνώς ως flash flood, το οποίο διήνυσε απόσταση περίπου 100 χιλιομέτρων, παρασύροντας λάσπη, βράχια και υποδομές. Οι προκαταρκτικές αναλύσεις τοποθετούν την αφετηρία του φαινομένου στα Ιμαλάια, σε υψόμετρο περίπου 6.200 μέτρων, με το πλάτος του παγετώνα που αποκολλήθηκε να εκτιμάται στα 610 μέτρα.
Η κλίμακα του φαινομένου ήταν τέτοια που σε ελάχιστο χρονικό διάστημα προκλήθηκαν εκτεταμένες καταστροφές σε χωριά και οικισμούς που βρίσκονται στη βάση των φαραγγιών. Μεγάλο μέρος του τοπικού οδικού δικτύου καταστράφηκε, αποκόπτοντας περιοχές που πλέον είναι δύσκολο να προσεγγιστούν από τις ομάδες διάσωσης και τους μηχανικούς που καταγράφουν τις ζημιές.
Νέος κίνδυνος για κατολισθήσεις και πλημμύρες
Η κατάσταση παραμένει κρίσιμη, καθώς δεν αποκλείεται η εκδήλωση νέων πλημμυρικών φαινομένων στην περιοχή. Σύμφωνα με τον κ. Λέκκα, οι θέσεις με πιθανότητα νέων κατολισθήσεων υπολογίζονται σε εκατοντάδες. Τα προηγούμενα πλημμυρικά επεισόδια έχουν υποσκάψει τα πρανή στη βάση των μεγάλων φαραγγιών, αποσταθεροποιώντας τις υπερκείμενες εδαφικές και βραχώδεις μάζες. Ήδη έχουν καταγραφεί νέες κατολισθήσεις και στις δύο πλευρές των φαραγγιών, ενώ η ισχυρή βροχόπτωση εντείνει περαιτέρω τον κίνδυνο.
Η αποστολή του ΟΑΣΠ στο πεδίο επικεντρώνεται στην καταγραφή και ανάλυση της αλληλουχίας των κινδύνων, από τις κατολισθήσεις και τις πλημμύρες έως τη διάβρωση του εδάφους και τις τεράστιες ποσότητες λάσπης που έχουν μεταφερθεί. Παράλληλα, οι ειδικοί εξετάζουν την τρωτότητα των κατασκευών, των υποδομών και των δικτύων, προκειμένου να κατανοηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια πώς και γιατί προκλήθηκαν οι συγκεκριμένες καταστροφές.
Ιδιαίτερα δύσκολο παραμένει το επιχειρησιακό σκέλος της αντιμετώπισης, καθώς η πληγείσα περιοχή είναι τεράστια σε έκταση. Σύμφωνα με τον καθηγητή Λέκκα, δεν υπάρχει πλέον οδική σύνδεση σε μήκος περίπου 60 χιλιομέτρων προς την πλευρά του Θιβέτ, γεγονός που δυσχεραίνει σημαντικά την πρόσβαση και την αποκατάσταση των υποδομών. Η εμπειρία από τον μεγάλο σεισμό του 2015 στην ίδια περιοχή είχε δείξει ήδη πόσο δύσκολη και χρονοβόρα μπορεί να αποδειχθεί η αποκατάσταση του οδικού δικτύου σε ένα τόσο δύσβατο γεωγραφικό περιβάλλον.
