Η Ισλανδία βρίσκεται σε αγωνία εν αναμονή του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος για την ΕΕ που διεξήχθη το Σάββατο, με το ερώτημα να αφορά την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι κάλπες έκλεισαν στις 22:00, ωστόσο η απουσία exit polls καθυστέρησε σημαντικά την εξαγωγή αποτελεσμάτων. Περισσότεροι από 273.000 εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι κλήθηκαν να απαντήσουν στο ερώτημα αν η χώρα πρέπει να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις ένταξης. Η καταμέτρηση εξελίχθηκε σε πραγματικό θρίλερ, με τα δύο στρατόπεδα να παραμένουν σχεδόν ισόπαλα ώρες μετά το κλείσιμο των εκλογικών τμημάτων.
Διαβάστε επίσης: Η Ισλανδία ψηφίζει για την επανέναρξη ένταξης στην ΕΕ
Θρίλερ στην καταμέτρηση του δημοψηφίσματος για την ΕΕ
Σύμφωνα με τη ζωντανή ροή της δημόσιας τηλεόρασης RUV, στις 04:15 GMT το «όχι» διατηρούσε οριακό προβάδισμα 400 ψήφων, μετά την καταμέτρηση 152.243 ψηφοδελτίων. Λίγο αργότερα, με βάση τις πρώτες 153.197 ψήφους που καταμετρήθηκαν, το 50,1% των ψηφοφόρων απέρριπτε την πρόταση της κυβέρνησης, ενώ το 49,9% ψήφιζε υπέρ. Τους δύο πόλους χώριζαν τελικά μόλις 435 ψήφοι, μια διαφορά που καταδεικνύει πόσο μοιρασμένη είναι η ισλανδική κοινωνία στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Ισλανδίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν ξεκινήσει το 2009, εν μέσω της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, όταν η χώρα αναζητούσε σταθερότητα μετά την κατάρρευση του τραπεζικού της συστήματος. Οι συνομιλίες πάγωσαν όμως το 2013, μετά την ανάληψη της εξουσίας από ευρωσκεπτικιστική κυβέρνηση. Αν τελικά επικρατήσει το «ναι», η ένταξη της Ισλανδίας στην ΕΕ δεν θα είναι άμεση, καθώς θα απαιτηθεί νέο δημοψήφισμα μόλις οριστικοποιηθεί η συμφωνία ένταξης. Σύμφωνα με υπόμνημα του υπουργείου Εξωτερικών της χώρας, οι νέες διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να ξεκινήσουν έως το τέλος του 2026, εφόσον νικήσει το «ναι».
Αλιεία, ακρίβεια και το βλέμμα των Βρυξελλών
Στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας βρέθηκε το ζήτημα της αλιείας, που αποτελεί βασικό πυλώνα της ισλανδικής οικονομίας και για τον οποίο το Ρέικιαβικ επιδιώκει να διατηρήσει τον απόλυτο έλεγχο. Παράλληλα, η χώρα μαστίζεται από επίμονο πληθωρισμό και υψηλά επιτόκια, που έχουν εκτοξεύσει το κόστος των στεγαστικών δανείων. Οι υποστηρικτές του «ναι» υποστήριξαν ότι η ενδεχόμενη υιοθέτηση του ευρώ θα μπορούσε να ανακουφίσει την οικονομία, δεδομένου ότι το βασικό επιτόκιο της Κεντρικής Τράπεζας της Ισλανδίας βρίσκεται στο 8,00%, έναντι μόλις 2,25% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Πέρα από τα οικονομικά, στην εκστρατεία αναδείχθηκαν και ανησυχίες γύρω από την ασφάλεια της χώρας.
Η ηγέτης της αντιπολίτευσης, Γκούντρουν Χαφστάινσντότιρ, η οποία πρωτοστάτησε στην καμπάνια του «όχι», δήλωσε ότι «δεν είναι προβλήματα που θα λύσουν οι Βρυξέλλες», απορρίπτοντας παράλληλα τους κανόνες της ΕΕ για τις αλιευτικές ποσοστώσεις. Στο στρατόπεδο των Βρυξελλών, μια νίκη του «ναι» θα ήταν ευπρόσδεκτη, καθώς αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν χαρακτηρίσει την πιθανή ένταξη της Ισλανδίας ως ανακούφιση απέναντι στον σκεπτικισμό γύρω από τη διεύρυνση, ενώ η στρατηγική θέση της χώρας αναβαθμίζεται λόγω της αυξανόμενης έντασης στην Αρκτική. Ταυτόχρονα, η οικονομία της Ισλανδίας έχει ανακάμψει τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα αρκετοί πολίτες να μη βλέπουν λόγο ένταξης στην ΕΕ, αφού το νησί συμμετέχει ήδη στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Το εθνικό νόμισμα της χώρας παραμένει ωστόσο ασταθές, κάτι που θεωρείται η άλλη όψη της πρόσφατης οικονομικής ευημερίας.
Τι ακολουθεί αν επικρατήσει το «ναι»
Σε περίπτωση που το «ναι» επικρατήσει τελικά στην καταμέτρηση, η κυβέρνηση της Ισλανδίας αναμένεται να προχωρήσει στην επανεκκίνηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, με στόχο αυτές να ξεκινήσουν έως το τέλος του 2026. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτό το σενάριο, οι πολίτες της χώρας θα κληθούν ξανά στις κάλπες για να αποφασίσουν οριστικά, μόλις η συμφωνία ένταξης ολοκληρωθεί. Αντίθετα, μια ψήφος κατά δεν αποκλείει αυτόματα το ενδεχόμενο η Ισλανδία να επανεξετάσει το ζήτημα στο μέλλον, αφήνοντας ανοιχτό το παράθυρο για νέα διαβούλευση σε επόμενη φάση.
