Σε ολοένα σοβαρότερη απειλή για το παγκόσμιο εμπόριο εξελίσσεται η συμφόρηση στα λιμάνια, με εκατομμύρια εμπορευματοκιβώτια να παραμένουν «εγκλωβισμένα» σε ουρές αναμονής και τις καθυστερήσεις να καταγράφουν νέα αρνητικά ρεκόρ. Σύμφωνα με ανάλυση της ναυτιλιακής συμβουλευτικής εταιρείας Drewry, επιδεινώνονται ταυτόχρονα δύο βασικοί δείκτες: ο μέσος χρόνος αναμονής των πλοίων για θέση ελλιμενισμού και η αξιοπιστία των δρομολογίων των containerships. Η κατάσταση, όπως προκύπτει από τα στοιχεία, δεν αφορά μεμονωμένο περιστατικό αλλά ευρύτερη τάση που επιβαρύνει την εφοδιαστική αλυσίδα παγκοσμίως.
Ο μέσος χρόνος αναμονής σχεδόν διπλασιάστηκε
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αρχή του Αυγούστου, όταν οι τυφώνες στην Κίνα εκτόξευσαν τον μέσο χρόνο αναμονής για ελλιμενισμό στις 3,6 ημέρες, δείχνοντας πόσο γρήγορα ένα καιρικό γεγονός μπορεί να μεταφερθεί σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Ωστόσο, σύμφωνα με τη Drewry, το πρόβλημα δεν είναι συγκυριακό. Ο παγκόσμιος μέσος χρόνος αναμονής πλοίων έχει σχεδόν διπλασιαστεί μεταξύ των πρώτων επτά μηνών του 2019 και της αντίστοιχης περιόδου του 2026. Παράλληλα, ο συνολικός χρόνος παραμονής των containerships στα λιμάνια έχει αυξηθεί κατά 31%, με ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του χρόνου αυτού να αφορά αναμονή πριν από την πρόσδεση και όχι την εξυπηρέτηση στο terminal.
Η πίεση συνδέεται στενά και με τα υψηλά επίπεδα αξιοποίησης των τερματικών σταθμών. Η Drewry σημειώνει ότι ένα terminal με 90% αξιοποίηση της δυναμικότητάς του χρειάζεται περίπου μία εβδομάδα για να ανακάμψει από διακοπή λειτουργίας μίας ημέρας, ενώ σε επίπεδο 75% η ανάκαμψη μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε δύο ημέρες. Παράλληλα, στρατηγικές που εφαρμόζουν οι ναυτιλιακές εταιρείες, όπως οι κενοί πλόες και τα έκτακτα δρομολόγια, δημιουργούν έντονες αιχμές αφίξεων πλοίων, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τους τερματικούς σταθμούς και τις διαθέσιμες θέσεις ελλιμενισμού.
Η Maersk κατηγορεί τις ελλιπείς επενδύσεις
Η Maersk έχει αποδώσει μέρος του προβλήματος σε περίπου 15 χρόνια ανεπαρκών επενδύσεων στις λιμενικές υποδομές παγκοσμίως. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Vincent Clerc, έχει επισημάνει ότι οι ελλείψεις δυναμικότητας είναι ήδη ορατές στην Ευρώπη, στην ανατολική ακτή της Νότιας Αμερικής, στη Δυτική Αφρική και στη Μέση Ανατολή, με φόντο τις ισχυρές εξαγωγές από την Ασία.
Η Drewry, ωστόσο, περιγράφει μια πιο σύνθετη εικόνα. Παρά τις συνεχείς παραδόσεις μεγάλων πλοίων σε λιμάνια όπως η Σαγκάη, το Santos και το Qingdao, η χωρητικότητα δεν ακολούθησε την αύξηση των φορτίων. Στο Ρότερνταμ, μάλιστα, η διαθέσιμη δυναμικότητα παρέμεινε ουσιαστικά στάσιμη. Παράλληλα, η εταιρεία καταγράφει και ανεπαρκή αξιοποίηση της τεχνολογίας, καθώς η αυτοματοποίηση και τα λεγόμενα smart ports θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ταχύτερη εξυπηρέτηση των πλοίων.
Ρεκόρ 4,31 εκατ. TEUs σε αναμονή
Αποκαλυπτικά είναι και τα στοιχεία της Linerlytica, σύμφωνα με τα οποία τα εμπορευματοκιβώτια που έχουν «κολλήσει» στις ουρές αναμονής έφτασαν σε νέο ιστορικό υψηλό, στα 4,31 εκατομμύρια TEUs. Το νούμερο αυτό ξεπερνά το προηγούμενο ρεκόρ των 4 εκατομμυρίων TEUs που είχε καταγραφεί το 2022. Αν και σήμερα το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο 12,6% του συνολικού παγκόσμιου στόλου, έναντι 15,7% το 2022, η απόλυτη ποσότητα είναι μεγαλύτερη λόγω της διεύρυνσης του παγκόσμιου στόλου τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο TEUs χωρητικότητας βρίσκονται αυτή τη στιγμή αγκυροβολημένα ανοικτά της Σαγκάης, ενώ σημαντικές ουρές πλοίων καταγράφονται και σε άλλα μεγάλα λιμάνια, όπως η Σιγκαπούρη, το Busan, το Colombo, καθώς και σε αρκετά λιμάνια της Κίνας. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι η συμφόρηση στα λιμάνια δεν αποτελεί τοπικό φαινόμενο, αλλά επηρεάζει ταυτόχρονα πολλαπλά σημεία της παγκόσμιας ναυτιλιακής αλυσίδας, με άμεσες επιπτώσεις στους χρόνους παράδοσης εμπορευμάτων διεθνώς.
