Ένα καυτό φθινόπωρο ανοίγεται στις γεωπολιτικές σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας, καθώς η ενέργεια επιστρέφει στο επίκεντρο των εξελίξεων σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Μια σειρά ελληνικών επενδυτικών σχεδίων στους υδρογονάνθρακες και στη διασύνδεση ηλεκτρικού ρεύματος δοκιμάζει στην πράξη τις ισορροπίες ανάμεσα στις δύο χώρες. Παράλληλα, η Άγκυρα προωθεί τις δικές της διεκδικήσεις, με αιχμή το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Οι εξελίξεις αναμένεται να κορυφωθούν τους επόμενους μήνες, με κρίσιμα ορόσημα τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο.
Τι αλλάζει φέτος το φθινόπωρο
Το ελληνικό πρόγραμμα «Υδρογονάνθρακες 2.0» εισέρχεται σε κρίσιμη φάση, με δύο κεντρικά γεγονότα να ξεχωρίζουν. Το πρώτο αφορά την πρώτη θαλάσσια γεώτρηση για υδρογονάνθρακες μετά από 40 χρόνια, ενώ το δεύτερο αφορά νέο γύρο σεισμικών ερευνών σε Ιόνιο και νότια της Κρήτης. Ορόσημο για αμφότερες τις δραστηριότητες, οι οποίες θα διεξαχθούν στη Δυτική Ελλάδα και στη θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης, αποτελεί ο Νοέμβριος. Έως τότε αναμένεται να έχει εγκριθεί η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της κοινοπραξίας Energean, ExxonMobil και HELLENiQ ENERGY για τη γεώτρηση στο υπεράκτιο «Μπλοκ 2», ενώ παράλληλα αναμένεται να ολοκληρωθεί ο διεθνής διαγωνισμός για τη διενέργεια σεισμικών ερευνών σε περιοχές που έχουν αλλά και δεν έχουν παραχωρηθεί σε επενδυτές.
Δεν αποκλείεται επίσης, προς το τελευταίο τρίμηνο του έτους, να διενεργηθούν σεισμικές έρευνες από τη Chevron σε τέσσερα από τα πέντε θαλάσσια μπλοκ που διαχειρίζεται μαζί με τη HELLENiQ ENERGY. Πρόκειται για τα μπλοκ «Νότια Πελοπόννησος», «Α2», «Νότια της Κρήτης Ι» και «Νότια της Κρήτης ΙΙ». Στο «Μπλοκ 10» είχαν ήδη εκτελεστεί εργασίες για την πρόσκτηση τρισδιάστατων γεωφυσικών δεδομένων. Παράλληλα με τους υδρογονάνθρακες, επανεκκινούν και οι έρευνες βυθού για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, γνωστή ως Great Sea Interconnector (GSI), ένα έργο που θεωρείται εξίσου σημαντικό για τη γεωπολιτική εικόνα της περιοχής.
Η στάση της Τουρκίας και το διεθνές πλαίσιο
Απέναντι στην ελληνική κινητικότητα, η Άγκυρα επιδιώκει να διατηρήσει στο τραπέζι τις δικές της διεκδικήσεις. Προτάσσει τα θαλάσσια πάρκα που έχει ανακοινώσει σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, ενώ παράλληλα προωθεί το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο αναμένεται να φτάσει στο τουρκικό κοινοβούλιο τον Οκτώβριο. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η τουρκική κυβέρνηση ενδέχεται να έχει ολοκληρώσει έως τότε το σχέδιο νόμου, το οποίο περιλαμβάνει διεκδικήσεις πέραν των κανόνων του διεθνούς δικαίου. Είναι, εξάλλου, πάγια τακτική της Άγκυρας κάθε ελληνική κινητικότητα στο πεδίο των ερευνών για υδρογονάνθρακες να προκαλεί αντιδράσεις.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, στηρίζει τις κινήσεις της στο Διεθνές Δίκαιο, έχοντας παράλληλα ισχυρή στήριξη από αμερικανικές και γαλλικές εταιρείες στο ενεργειακό πεδίο. Η παρουσία της Chevron και της ExxonMobil στους υδρογονάνθρακες, καθώς και των εταιρειών Meridiam και Nexans στο έργο του GSI, προσδίδει στα δύο προγράμματα ένα ευρύτερο γεωπολιτικό βάρος που ξεπερνά τα στενά ελληνοτουρκικά όρια. Η εμπλοκή μεγάλων διεθνών παικτών θεωρείται παράγοντας που ενισχύει τη σταθερότητα των ελληνικών σχεδίων απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.
Τι ακολουθεί τις επόμενες εβδομάδες
Στις 11 Νοεμβρίου λήγει η προθεσμία για την υποβολή προσφορών στην Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων, μια ημερομηνία που προστίθεται στα ήδη πυκνά ορόσημα του φθινοπώρου. Ο συνδυασμός της αναμενόμενης έγκρισης περιβαλλοντικών μελετών, της ολοκλήρωσης του διεθνούς διαγωνισμού για σεισμικές έρευνες και της κατάθεσης του τουρκικού νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα» διαμορφώνει ένα πυκνό χρονοδιάγραμμα εξελίξεων για τις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας. Οι κινήσεις και των δύο πλευρών αναμένεται να καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το κλίμα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο για τους επόμενους μήνες.
