Η σορός του Ράτκο Μλάντιτς, του Σέρβου στρατηγού που καταδικάστηκε για γενοκτονία και εγκλήματα πολέμου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, αναμένεται να φτάσει αργά το απόγευμα στη Σερβία. Την είδηση ανακοίνωσε ο πρόεδρος της χώρας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος δεσμεύτηκε για πλήρη κρατική υποστήριξη κατά τη διάρκεια της κηδείας. Ο Μλάντιτς απεβίωσε στις 27 Αυγούστου στο νοσοκομείο των φυλακών του δικαστηρίου της Χάγης, όπου νοσηλευόταν. Η μεταφορά της σορού του σηματοδοτεί το τέλος μιας υπόθεσης που σημάδεψε για δεκαετίες τη σύγχρονη ιστορία των Βαλκανίων.
Η καταδίκη για τη γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) καταδίκασε τον Μλάντιτς σε ισόβια κάθειρξη στις 8 Ιουνίου 2021, επικυρώνοντας την ενοχή του για μία από τις πιο βαριές καταδίκες που έχουν εκδοθεί για εγκλήματα πολέμου στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο ίδιος κρίθηκε ένοχος για γενοκτονία σε βάρος περίπου 8.000 Βόσνιων Μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα, μια περιοχή που τελούσε υπό την προστασία του ΟΗΕ όταν, το καλοκαίρι του 1995, ξεκίνησε η επίθεση του Σερβοβοσνικού στρατού υπό τη διοίκησή του.
Πέρα από τη γενοκτονία, το δικαστήριο τον καταδίκασε επίσης για διώξεις και βίαιο εκτοπισμό Βοσνίων και Κροατών σε όλη τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, για τρομοκράτηση αμάχων κατά την πολιορκία του Σεράγεβο, καθώς και για κράτηση σε ομηρία μελών των ειρηνευτικών δυνάμεων του ΟΗΕ κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ το 1995. Η δίκη του, μια από τις μεγαλύτερες στην ιστορία του διεθνούς ποινικού δικαίου, ξεκίνησε στις 16 Μαΐου 2012 και διήρκεσε 530 ημέρες. Στο πλαίσιό της κλήθηκαν να καταθέσουν 592 μάρτυρες, ενώ κατατέθηκαν περίπου 10.000 αποδεικτικά στοιχεία που τεκμηρίωναν τη δράση του κατά τον πόλεμο στη Βοσνία.
Οι δεσμεύσεις του Βούτσιτς για την κηδεία
Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς τόνισε ότι το σερβικό κράτος θα είναι έτοιμο να παράσχει κάθε είδους υλικοτεχνική και άλλη υποστήριξη ενόψει της κηδείας, ενώ θα βοηθήσει και στη διατήρηση της δημόσιας τάξης. «Θα είμαστε εκεί για να παρέχουμε κάθε είδους υλικοτεχνική υποστήριξη στη μεταφορά, αλλά και υποστήριξη για τη διατήρηση της δημόσιας τάξης, της ειρήνης και της ασφάλειας», δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Σερβίας. Οι δηλώσεις του δείχνουν ότι οι σερβικές αρχές αναμένουν αυξημένο ενδιαφέρον γύρω από τη μεταφορά της σορού και θέλουν να διασφαλίσουν ότι η διαδικασία θα κυλήσει χωρίς επεισόδια.
Όσον αφορά τον τόπο ταφής του Μλάντιτς, ο Βούτσιτς ξεκαθάρισε ότι η απόφαση θα ληφθεί αποκλειστικά από την οικογένειά του. Το ζήτημα αυτό αναμένεται να προκαλέσει συζητήσεις, δεδομένου του βάρους που φέρει το όνομα του Μλάντιτς τόσο στη Σερβία όσο και στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, όπου η Σρεμπρένιτσα παραμένει σύμβολο μιας από τις πιο σκοτεινές σελίδες του πολέμου στα Βαλκάνια τη δεκαετία του 1990. Η στάση της σερβικής κυβέρνησης, που επικεντρώνεται στη διασφάλιση της τάξης και όχι σε πολιτικά σχόλια για την υπόθεση, αποτυπώνει την προσπάθεια διαχείρισης μιας ιδιαίτερα ευαίσθητης στιγμής για τη σερβική κοινωνία.
Τι ακολουθεί
Με τη σορό να φτάνει στη Σερβία αργά το απόγευμα, οι αρχές αναμένεται να ενεργοποιήσουν άμεσα το σχέδιο υποστήριξης που περιέγραψε ο Βούτσιτς, τόσο σε επίπεδο υλικοτεχνικής οργάνωσης όσο και σε επίπεδο αστυνόμευσης. Η τελική απόφαση για τον τόπο ταφής εκκρεμεί και θα ανακοινωθεί από την οικογένεια του Μλάντιτς, γεγονός που κρατά σε αναμονή τόσο τη σερβική κοινή γνώμη όσο και τη διεθνή κοινότητα που παρακολούθησε στενά την υπόθεσή του για πάνω από μία δεκαετία.
