Η προθεσμία για την εξαγορά καταπατημένων εκτάσεων του Δημοσίου εκπνέει στις 11 Σεπτεμβρίου 2026, όμως το ενδιαφέρον των ιδιωτών παραμένει εξαιρετικά χαμηλό. Παρά τις εκπτώσεις που φθάνουν έως και το 80% του τιμήματος και τη δυνατότητα αποπληρωμής σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις, μόλις 12.000 αιτήσεις έχουν κατατεθεί σε σύνολο 90.000 καταπατημένων εκτάσεων. Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχουν φθάσει πλέον αιτήματα για παράταση της διαδικασίας, με την Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων Δωδεκανήσου να ζητά αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο.
Πώς λειτουργεί η διαδικασία εξαγοράς
Η διαδικασία άνοιξε στα τέλη Σεπτεμβρίου του 2024 μέσω ψηφιακής πλατφόρμας και απευθύνεται σε όσους κατέχουν επί μακρόν ακίνητα του Δημοσίου. Δικαίωμα εξαγοράς έχει όποιος κατέχει αδιάλειπτα το ακίνητο για τουλάχιστον 30 χρόνια με τίτλο ή για τουλάχιστον 40 χρόνια χωρίς τίτλο. Η είσοδος στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ, στη διεύθυνση aeda.apps.gov.gr, γίνεται με κωδικούς Taxisnet, ενώ προβλέπεται και η δυνατότητα υποβολής της αίτησης από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο.
Για την υποβολή απαιτείται παράβολο ύψους 300 ευρώ, το οποίο συμψηφίζεται με το τελικό τίμημα της εξαγοράς ή επιστρέφεται στον αιτούντα εάν η αίτηση απορριφθεί. Ο φάκελος πρέπει να συνοδεύεται από πλήθος δικαιολογητικών, όπως τοπογραφικό διάγραμμα με δήλωση μηχανικού, φύλλο προσδιορισμού της αντικειμενικής αξίας, βεβαίωση όρων δόμησης, οικοδομική άδεια εφόσον υπάρχει, τίτλους κατοχής, υπεύθυνη δήλωση για την έκταση του ακινήτου και αντίγραφα των εντύπων Ε1 και Ε9. Το μέγεθος αυτού του φακέλου αποτελεί, σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, έναν από τους βασικούς λόγους της χαμηλής συμμετοχής.
Γιατί οι ιδιοκτήτες διστάζουν
Οι αυστηρές προϋποθέσεις, το πλήθος των απαιτούμενων εγγράφων αλλά και το κόστος της εξαγοράς, το οποίο παραμένει υψηλό παρά τις εκπτώσεις, φαίνεται πως λειτουργούν αποτρεπτικά για μεγάλο μέρος των κατόχων καταπατημένων εκτάσεων. Αρκετοί ιδιώτες προτιμούν εναλλακτικά τον δρόμο των δικαστηρίων, διεκδικώντας δικαστικά την κυριότητα των ακινήτων, ιδίως όσοι έχουν ήδη προχωρήσει σε δήλωση της έκτασης στο Ελληνικό Κτηματολόγιο. Η επιλογή αυτή εξηγεί εν μέρει γιατί, ενώ η προθεσμία μετρά αντίστροφα, η πλειονότητα των 90.000 εκτάσεων παραμένει εκτός της ρύθμισης.
Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα στα Δωδεκάνησα, όπου η τοπική Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων επισημαίνει ότι οι ιδιαίτερες ιδιοκτησιακές και κτηματολογικές συνθήκες καθιστούν σε πολλές περιπτώσεις εξαιρετικά δύσκολη ή και αδύνατη την εφαρμογή των υφιστάμενων διατάξεων. Βασικό εμπόδιο αποτελεί η υποχρέωση προηγούμενης δήλωσης του ακινήτου στο Ε9, όταν δεν υπάρχει ΚΑΕΚ, αυτοτελής κτηματολογική μερίδα ή άλλα στοιχεία απαραίτητα για την ταυτοποίησή του. Για τον λόγο αυτό, η Ένωση ζητά ειδική μεταβατική ρύθμιση για την περιοχή, εξαίρεση από την υποχρέωση δήλωσης στο Ε9 όπου αποδεικνύεται αντικειμενική αδυναμία, καθώς και δυνατότητα απόδειξης της μακροχρόνιας κατοχής με κάθε πρόσφορο μέσο.
Τι ακολουθεί ενόψει της λήξης της προθεσμίας
Με την προθεσμία της 11ης Σεπτεμβρίου 2026 να πλησιάζει και τη συμμετοχή να παραμένει χαμηλή, στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εξετάζονται πλέον αιτήματα για νέα παράταση της διαδικασίας εξαγοράς. Η κυβέρνηση έχει ήδη δώσει μία παράταση ενός έτους από την αρχική έναρξη της ρύθμισης, γεγονός που δείχνει διάθεση προσαρμογής στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς ακινήτων. Το ζήτημα παραμένει ανοιχτό για τις επόμενες ημέρες, καθώς οι ενδιαφερόμενοι φορείς αναμένουν οριστική απάντηση σχετικά με ενδεχόμενη παράταση ή τροποποίηση των όρων της ρύθμισης πριν την εκπνοή της προθεσμίας.
