Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κατέλαβε την πρώτη θέση στις εκλογές του κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ, συγκεντρώνοντας το 44% των ψήφων. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγράψει ποτέ ακροδεξιό κόμμα σε γερμανικό κρατίδιο από την ίδρυση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας. Παρά τον θρίαμβο στη Σαξονία-Άνχαλτ, το κόμμα υπολείπεται τριών εδρών από την απόλυτη πλειοψηφία και καλείται τώρα να αποφασίσει αν θα αναζητήσει κυβερνητικό εταίρο ή αν θα επιχειρήσει να κυβερνήσει από θέση μειοψηφίας.
Ιστορικό αποτέλεσμα με 39 έδρες στη Σαξονία-Άνχαλτ
Με ποσοστό 43,8%, σχεδόν διπλάσιο από εκείνο που είχε καταγράψει το 2021, το AfD εξασφάλισε 39 από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου. Για την αυτοδυναμία απαιτούνταν 42 έδρες, γεγονός που αφήνει το κόμμα τρεις έδρες μακριά από τη δυνατότητα να σχηματίσει αυτόνομη κυβέρνηση. Η υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος του κρατιδίου έχει χαρακτηρίσει το τοπικό AfD ως επιβεβαιωμένα ακροδεξιό εξτρεμιστικό κόμμα, κάτι που καθιστά ακόμη πιο βαρυσήμαντη μια πιθανή ανάληψη της διακυβέρνησης.
Το μανιφέστο των 258 σελίδων του κόμματος περιλαμβάνει ριζικές αλλαγές στη μεταναστευτική πολιτική, με προτάσεις για άμεση απέλαση παράτυπων μεταναστών, επέκταση των μαζικών κέντρων κράτησης και επιστροφή πολιτών μη γερμανικής καταγωγής στις χώρες προέλευσής τους, πολιτική που το AfD αποκαλεί «επαναμετανάστευση». Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται επίσης αλλαγές στην εκπαίδευση, με τον υποψήφιο πρωθυπουργό Ούλριχ Ζίγκμουντ να δεσμεύεται για «αποϊδεολογικοποίηση» των σχολείων, απαγόρευση της σημαίας Pride και προώθηση παραδοσιακών γερμανικών αξιών. Το γερμανικό ομοσπονδιακό σύστημα δίνει στα 16 κρατίδια σημαντικές αρμοδιότητες σε τομείς όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, η αστυνόμευση και η δημόσια ραδιοτηλεόραση, γεγονός που θα επέτρεπε σε μια κυβέρνηση υπό τον Ζίγκμουντ να αλλάξει σημαντικά την καθημερινή λειτουργία του κρατιδίου, ακόμη κι αν μεγάλο μέρος της ατζέντας του κόμματος συναντήσει εμπόδια σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Το «τείχος προστασίας» και οι αντιδράσεις
Τα κυρίαρχα γερμανικά κόμματα –CDU, SPD, Πράσινοι και Αριστερά- διατηρούν την πάγια δέσμευσή τους να μην συνεργαστούν με την ακροδεξιά, στο πλαίσιο αυτού που έχει καθιερωθεί ως «τείχος προστασίας». Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει αποκλείσει κατηγορηματικά οποιαδήποτε συνεργασία της CDU με το AfD, παρά τη βαριά εκλογική ήττα των Χριστιανοδημοκρατών στο κρατίδιο. Το μοναδικό κόμμα που θα μπορούσε θεωρητικά να στηρίξει το AfD είναι η Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW), με 5 έδρες, η οποία τη Δευτέρα άσκησε κριτική στο «τείχος προστασίας». Η επικεφαλής του BSW στο κρατίδιο, Κλάουντια Βίτιχ, εμφανίστηκε πρόθυμη να στηρίζει προτάσεις του AfD κατά περίπτωση, απέκλεισε ωστόσο προς το παρόν έναν τυπικό κυβερνητικό συνασπισμό των δύο κομμάτων.
Το αποτέλεσμα προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις και εκτός Σαξονίας-Άνχαλτ. Στο Βερολίνο, χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν μπροστά στην Πύλη του Βρανδεμβούργου ζητώντας «να σταματήσουν την AfD». Η αστυνομία της γερμανικής πρωτεύουσας υπολόγισε τη συμμετοχή σε 5.000 άτομα, ενώ η συνδιοργανώτρια οργάνωση Campact έκανε λόγο για 14.000 διαδηλωτές. Ανάμεσά τους βρέθηκε και η Μαρί-Τερέζ Χάτεντορφ, καθηγήτρια και εκπαιδεύτρια μη βίαιης επικοινωνίας, η οποία δήλωσε ότι φοβάται πως σε πέντε χρόνια δεν θα μπορεί πλέον να ασκεί ελεύθερα το δικαίωμα στη διαδήλωση. Η Έλεν, 68 ετών, εκτίμησε ότι οι φόβοι των Γερμανών ψηφοφόρων για τη μετανάστευση και την εκπαίδευση εκφράστηκαν ξεκάθαρα στην κάλπη της Κυριακής.
Τι ακολουθεί για τον σχηματισμό κυβέρνησης
Σύμφωνα με το Σύνταγμα της Σαξονίας-Άνχαλτ, αν κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία στους δύο πρώτους γύρους ψηφοφορίας στο κοινοβούλιο, στον τρίτο γύρο αρκεί η σχετική πλειοψηφία για την εκλογή πρωθυπουργού. Αυτό σημαίνει πως αν τα υπόλοιπα κόμματα δεν συμφωνήσουν σε κοινό αντίπαλο υποψήφιο, ο Ούλριχ Ζίγκμουντ θα μπορούσε θεωρητικά να εκλεγεί, χωρίς όμως τη δυνατότητα να περνά νόμους και προϋπολογισμούς δίχως κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Αν δεν καταστεί εφικτός ο σχηματισμός κυβέρνησης εντός των συνταγματικών προθεσμιών, το κρατίδιο οδηγείται σε επαναληπτικές εκλογές, σενάριο που η ηγεσία του AfD αντιμετωπίζει ως ευκαιρία για αυτοδυναμία. Πριν όμως επιχειρήσει να εφαρμόσει το πρόγραμμά του, το κόμμα καλείται να διαχειριστεί το δημοσιονομικό έλλειμμα του κρατιδίου και τις δυσκολίες της μετάβασης από την αντιπολίτευση στη διακυβέρνηση, με τη ματιά της ηγεσίας του να είναι ήδη στραμμένη στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις.
