Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έκανε λόγο για πιθανή αποκλιμάκωση στην Ουκρανία τον προσεχή χειμώνα, σε συνέντευξη που παραχώρησε στον αμερικανικό ιστότοπο Axios. Ο ίδιος αποκάλυψε πως η Μόσχα και η Ουάσιγκτον ανοίγουν νέους διαύλους επικοινωνίας για τον πόλεμο, μετά τις πρόσφατες επαφές αμερικανών απεσταλμένων με το Κρεμλίνο. Οι δηλώσεις έγιναν λίγες ημέρες μετά τη διαδοχική επίσκεψη των απεσταλμένων του Ντόναλντ Τραμπ σε Μόσχα και Κίεβο. Το θέμα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας, με στόχο μια σταδιακή υποχώρηση της έντασης πριν ενταθούν εκ νέου οι εχθροπραξίες.
Η αποκλιμάκωση στην Ουκρανία και το «παράθυρο διπλωματίας»
Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, οι αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ πραγματοποίησαν το περασμένο σαββατοκύριακο μία τρίωρη συνάντηση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στο Κρεμλίνο, πριν μεταβούν στο Κίεβο για συνάντηση με τον ίδιο τον Ουκρανό πρόεδρο την Κυριακή. Το μήνυμα που φέρεται να μετέφεραν οι δύο απεσταλμένοι ήταν ότι η Ρωσία εμφανίζεται «έτοιμη να διαπραγματευτεί» και ότι ο Πούτιν είναι διατεθειμένος να συζητήσει ιδέες για την επανεκκίνηση της διαδικασίας. Ο Ζελένσκι θεωρεί τους μήνες Σεπτέμβριο και Οκτώβριο κρίσιμο «παράθυρο διπλωματίας», πριν ο χειμώνας μετατραπεί ξανά σε εργαλείο πίεσης στο πεδίο της μάχης.
Οι συζητήσεις εστιάζουν σε συγκεκριμένα πεδία που άπτονται της καθημερινότητας εκατομμυρίων πολιτών και της παγκόσμιας οικονομίας. Στο τραπέζι βρίσκονται, όπως ανέφερε ο Ζελένσκι, «οι ενεργειακές εγκαταστάσεις, οι μεταφορές σιτηρών, οι εγκαταστάσεις ηλεκτρικής ενέργειας και οι εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου». Η Ουάσιγκτον φαίνεται να θέτει ως βασική προϋπόθεση για την πρόοδο των συνομιλιών μια αποκλιμάκωση στην Ουκρανία πριν ή κατά τη διάρκεια του χειμώνα, εποχή κατά την οποία οι ρωσικές δυνάμεις παραδοσιακά εντείνουν τα πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές, αφήνοντας μεγάλο μέρος του ουκρανικού πληθυσμού χωρίς θέρμανση και ρεύμα.
Επιφυλακτικότητα από το Κίεβο και αμοιβαία πίεση
Παρά το θετικό κλίμα που περιέγραψε ο Γουίτκοφ, ο ίδιος ο Ζελένσκι παραμένει επιφυλακτικός απέναντι στις προθέσεις της Μόσχας. Η συμπεριφορά της Ρωσίας στο πεδίο των μαχών, καθώς και η πρόσφατη κλιμάκωση των επιθέσεων, δεν παραπέμπουν, κατά την εκτίμησή του, σε μια χώρα έτοιμη για ουσιαστικούς συμβιβασμούς. Ο Ουκρανός πρόεδρος εκτίμησε ότι η Ρωσία «πραγματικά πιστεύει ότι αυτός ο χειμώνας μπορεί να τη βοηθήσει να λυγίσει» το Κίεβο, ποντάροντας σε νέα χειμερινή επίθεση σε συνδυασμό με πλήγματα στις υποδομές.
Ωστόσο, ο Ζελένσκι υπογράμμισε ότι η πίεση μπορεί να λειτουργήσει και προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η Ουκρανία διαθέτει τη δυνατότητα να πλήξει τη ρωσική οικονομία μέσω επιδρομών σε διυλιστήρια και τερματικούς σταθμούς πετρελαίου και αερίου, προκαλώντας ελλείψεις καυσίμων στο εσωτερικό της Ρωσίας. Παράλληλα, ενδεχόμενη διατάραξη των αγροτικών εξαγωγών θα μπορούσε να επηρεάσει τις διεθνείς τιμές τροφίμων, αυξάνοντας το κόστος για τη Μόσχα να συνεχίσει τον πόλεμο. Ο Ζελένσκι εξέφρασε επίσης την άποψη ότι ο Πούτιν «έχει ανάγκη τον Τραμπ» και δεν θέλει να τον δυσαρεστήσει, ειδικά ενόψει των αμερικανικών εκλογών του Νοεμβρίου.
Τι ακολουθεί
Ο Γουίτκοφ εκτίμησε ότι η περιοδεία του περασμένου σαββατοκύριακου σε Μόσχα και Κίεβο επέτρεψε να σημειωθεί «σημαντική πρόοδος» προς την οργάνωση τριμερών συνομιλιών για τον τερματισμό της σύρραξης, που παραμένει η πολύνεκρη ένοπλη σύγκρουση στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Τραμπ, ο οποίος εξελέγη το 2024 διαβεβαιώνοντας πως θα τερμάτιζε τον πόλεμο «μέσα σε μια μέρα», δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να φέρει αποτελέσματα, παρά τις επαναλαμβανόμενες πρωτοβουλίες της κυβέρνησής του. Η επόμενη περίοδος αναμένεται κρίσιμη για να διαφανεί αν η αποκλιμάκωση στην Ουκρανία θα παραμείνει μια διπλωματική πρόθεση ή θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένα βήματα στο πεδίο, πριν ο χειμώνας επιβάλει εκ νέου τους δικούς του όρους στον πόλεμο.
