Η «Ασπίδα του Αχιλλέα», το πολυδάπανο αντιαεροπορικό πρόγραμμα που έχει συμφωνήσει η Ελλάδα με το Ισραήλ, βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο της επικαιρότητας. Αφορμή στάθηκαν δηλώσεις ισραηλινού αξιωματούχου για τον πηγαίο κώδικα του συστήματος Διοίκησης και Ελέγχου. Το ζήτημα προκάλεσε αντιδράσεις στην αντιπολίτευση, με τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια να βρίσκεται στο στόχαστρο. Τελικά, το ισραηλινό Υπουργείο Άμυνας προχώρησε σε επίσημες διευκρινίσεις για να κλείσει τη συζήτηση.
Διαβάστε επίσης: Η Ασπίδα του Αχιλλέα: Ο πηγαίος κώδικας θα είναι ελληνικός
Η συνέντευξη που άνοιξε το ζήτημα στην «Ασπίδα του Αχιλλέα»
Η αφορμή δόθηκε από συνέντευξη που παραχώρησε στην «Κυριακάτικη Καθημερινή» ο Μοσέ Πατέλ, διευθυντής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας. Ερωτηθείς ευθέως αν η συμφωνία της «Ασπίδας του Αχιλλέα» περιλαμβάνει την παράδοση του πηγαίου κώδικα στην Ελλάδα, ο κ. Πατέλ απάντησε αρνητικά, εξηγώντας ότι ο πηγαίος κώδικας δεν περιλαμβανόταν στην άδεια χρήσης της συμφωνίας. Διευκρίνισε πάντως ότι το Ισραήλ θα παρέχει στην Ελλάδα υποστήριξη, συντήρηση και τεχνογνωσία για τη λειτουργία του συστήματος.
Ο πηγαίος κώδικας του συστήματος Διοίκησης και Ελέγχου (Command & Control – C2) θεωρείται κομβικός παράγοντας, καθώς καθορίζει την επιχειρησιακή αυτονομία και την εθνική κυριαρχία επί των οπλικών συστημάτων. Η τοποθέτηση του κ. Πατέλ ερχόταν σε ευθεία αντίθεση με τις επανειλημμένες δημόσιες δεσμεύσεις του Νίκου Δένδια, ο οποίος είχε τονίσει πως αποτελεί πάγια αρχή οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις να μην αποκτούν συστήματα χωρίς πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα. Χωρίς αυτή την πρόσβαση, όπως είχε εξηγήσει ο υπουργός, η Ελλάδα δεν μπορεί να παρεμβαίνει στην αρχιτεκτονική του συστήματος, κάτι που θα την καθιστούσε ουσιαστικά «όμηρο» ξένων κρατών.
Αξιοσημείωτο είναι ότι το αρχικό δημοσίευμα της «Κυριακάτικης Καθημερινής» δημοσιεύτηκε αρχικά χωρίς την επίμαχη ερώτηση και απάντηση για τον πηγαίο κώδικα. Μετά τον θόρυβο που προκλήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το δημοσίευμα ενημερώθηκε, προσθέτοντας πληροφορία ότι ο πηγαίος κώδικας «θα βρίσκεται σύντομα στη διάθεση των ελληνικών δυνάμεων», σύμφωνα με νεότερη ενημέρωση από το ισραηλινό Υπουργείο Άμυνας.
Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης και το πολιτικό κόστος
Η δήλωση του Μοσέ Πατέλ πυροδότησε άμεσα έντονες αντιδράσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία έθεσαν ευθέως ερωτήματα προς την κυβέρνηση. Το βασικό αίτημα αφορούσε την αποσαφήνιση των πραγματικών όρων της συμφωνίας για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», καθώς η αρχική δήλωση του ισραηλινού αξιωματούχου φάνηκε να αντικρούει όσα είχε διαβεβαιώσει δημοσίως η ελληνική πλευρά. Το ζήτημα απέκτησε πολιτικές διαστάσεις, καθώς αφορά ένα από τα μεγαλύτερα εξοπλιστικά προγράμματα που έχει αναλάβει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.
Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας είχε παρουσιάσει την πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα ως αδιαπραγμάτευτο όρο κάθε εξοπλιστικού προγράμματος, ακριβώς επειδή διασφαλίζει τη δυνατότητα αναβαθμίσεων και προσαρμογών χωρίς εξάρτηση από τρίτη χώρα. Η αρχική αμφισβήτηση αυτής της διαβεβαίωσης από ισραηλινό αξιωματούχο δημιούργησε την ανάγκη για άμεση επίσημη τοποθέτηση, ώστε να μην καλλιεργηθούν ερωτηματικά για την εθνική κυριαρχία επί του συστήματος «Ασπίδα του Αχιλλέα».
Οι επίσημες διευκρινίσεις του Ισραήλ
Το ισραηλινό Υπουργείο Άμυνας προχώρησε τελικά σε επίσημη ανακοίνωση, ξεκαθαρίζοντας ότι ο πηγαίος κώδικας που θα αναπτυχθεί για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» θα είναι «ελληνικός με ισραηλινή υποστήριξη». Στην ανακοίνωση γίνεται λόγος για μεταφορά ισραηλινής τεχνογνωσίας στις ελληνικές εταιρείες που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα, τεχνογνωσίας που έχει αποκτηθεί μετά από δεκαετίες ανάπτυξης και λειτουργίας αντιαεροπορικών συστημάτων.
Σύμφωνα με το ισραηλινό υπουργείο, η τεχνολογική υποστήριξη θα επιτρέψει στις ελληνικές εταιρείες να αναπτύξουν λογισμικό κεντρικού ελέγχου και διοίκησης, με αποτέλεσμα ο ελληνικός πηγαίος κώδικας, μαζί με οποιεσδήποτε τροποποιήσεις και προσθήκες, να παραμείνει υπό αποκλειστικό ελληνικό έλεγχο και προσαρμοσμένος στις επιχειρησιακές ανάγκες της Ελλάδας. Το Ισραήλ διευκρίνισε επίσης ότι οι ισχυρισμοί περί πηγαίου κώδικα που αποτελεί βάση των δικών του επιχειρησιακών συστημάτων δεν σχετίζονται με τη συμφωνία της «Ασπίδας του Αχιλλέα», στο πλαίσιο της οποίας θα αναπτυχθεί ειδικός ελληνικός πηγαίος κώδικας με ισραηλινή υποστήριξη.
Με τις διευκρινίσεις αυτές, το ισραηλινό Υπουργείο Άμυνας επιχείρησε να κλείσει τον κύκλο της αντιπαράθεσης, επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά τη θέση που είχε εκφράσει ο Νίκος Δένδιας για τη διατήρηση της ελληνικής κυριαρχίας επί του συστήματος. Το ζήτημα του πηγαίου κώδικα παραμένει κρίσιμο σημείο αναφοράς για την πορεία υλοποίησης της «Ασπίδας του Αχιλλέα», ενός προγράμματος που αναμένεται να ενισχύσει την αντιαεροπορική άμυνα της Ελλάδας.
