Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Νόμο για την Οικονομικά Προσιτή Στέγαση (Affordable Housing Act), μια πρωτοβουλία που επιχειρεί να δώσει μεγαλύτερη νομική ασφάλεια στις ευρωπαϊκές πόλεις ώστε να περιορίζουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb όταν αυτές επιβαρύνουν τη στεγαστική κρίση. Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο όπου η στέγαση έχει καταστεί δυσβάσταχτη για εκατομμύρια πολίτες σε αστικά κέντρα της Ευρώπης. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, το 51% των Ευρωπαίων που ζουν σε πόλεις θεωρεί την προσιτή στέγαση άμεσο και επείγον πρόβλημα.
Διαβάστε επίσης: Η ΕΕ φρενάρει την Airbnb με νέους κανόνες στέγασης
Τι προβλέπει ο νέος νόμος
Με τη νέα πρόταση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να προσφέρει σαφήνεια και νομική ασφάλεια στις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, διευκρινίζοντας υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία της προσιτής και διαθέσιμης κατοικίας, χωρίς να παραβιάζουν τους κανόνες της ενιαίας αγοράς. Η πρόταση εισάγει ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αξιολόγηση μέτρων που αφορούν την κατοικία, χωρίς όμως να μεταφέρει την αρμοδιότητα της στεγαστικής πολιτικής στην ΕΕ. Οι τελικές αποφάσεις για το αν θα ληφθούν μέτρα και ποια θα είναι αυτά παραμένουν στα χέρια των κρατών-μελών, των περιφερειών και των δήμων.
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται καθώς πολλά μέτρα που έχουν λάβει ευρωπαϊκές πόλεις και κράτη-μέλη για τον περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με νομικές προσφυγές σχετικά με τη συμβατότητά τους με το δίκαιο της ΕΕ και τους κανόνες της ενιαίας αγοράς. Ολοένα και περισσότερες πόλεις επιβάλλουν ή εξετάζουν περιορισμούς στις τουριστικές μισθώσεις, καθώς η μετατροπή κατοικιών σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης περιορίζει τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση και επιβαρύνει τις τιμές.
Η έκταση του προβλήματος σε αριθμούς
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η δραστηριότητα βραχυχρόνιων μισθώσεων στις τέσσερις μεγαλύτερες πλατφόρμες έχει σχεδόν διπλασιαστεί μεταξύ 2018 και 2024, καταγράφοντας αύξηση 93%. Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις εμφανίζονται ιδιαίτερα συγκεντρωμένες ακριβώς στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες στεγαστικές πιέσεις. Ενδεικτικά, στο κέντρο της Μαδρίτης αντιστοιχούν περίπου 40 βραχυχρόνιες μισθώσεις ανά 100 κατοικίες που διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση. Στο Ζάγκρεμπ, το ποσοστό των κατοικιών που παραμένουν ακατοίκητες ξεπερνά το 19%, ένα στοιχείο που αναδεικνύει το μέγεθος της πίεσης στη διαθέσιμη προσφορά κατοικιών.
Δηλώσεις και αντιδράσεις
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι πριν από έναν χρόνο είχε υποσχεθεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της οικονομικά προσιτής στέγασης στην Ευρώπη, τονίζοντας πως με τη σημερινή πρόταση γίνεται ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Η ίδια υπογράμμισε ότι εργαζόμενοι σε βασικές υπηρεσίες και φοιτητές δεν μπορούν πλέον να αντέξουν οικονομικά να ζουν στις περιοχές όπου εργάζονται ή σπουδάζουν.
Ο επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν, παραδέχτηκε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε «στεγαστική κρίση», με το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος να προέρχεται από τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Ο ίδιος τόνισε ότι χρειάζεται άμεση δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε οι τοπικές και εθνικές αρχές να αποκτήσουν τα εργαλεία που χρειάζονται για να προστατεύσουν τους πολίτες τους από την περαιτέρω επιδείνωση της προσβασιμότητας στη στέγαση.
