Η Mahan Air, η ιρανική αεροπορική εταιρεία που κατηγορείται ότι λειτουργεί ως βραχίονας του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, συνεχίζει να επεκτείνει το διεθνές της δίκτυο παρά τις κυρώσεις στο Ιράν που επιβάλλουν εδώ και πάνω από μία δεκαετία οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η κυβέρνηση Τραμπ κλιμάκωσε πρόσφατα την οικονομική πίεση με νέες κυρώσεις σε εταιρείες και μεσάζοντες, ενώ η Τουρκία έσπευσε να σχολιάσει τις εξελίξεις μέσω του υπουργού Οικονομικών της. Η υπόθεση αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η Τεχεράνη προσπαθεί να διατηρήσει ανοιχτούς αεροπορικούς διαδρόμους παρά τη διεθνή απομόνωση.
Ο στόλος και η επέκταση παρά τις κυρώσεις
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, η Mahan Air εμφανίζεται επίσημα ως ιδιωτική επιχείρηση, όμως οι αμερικανικές και άλλες δυτικές αρχές την κατηγορούν ότι μεταφέρει προσωπικό, χρήματα, εξοπλισμό και όπλα προς συμμάχους της Τεχεράνης. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε την Τρίτη νέες κυρώσεις σε εταιρείες και μεσάζοντες που φέρεται να βοήθησαν την εταιρεία να αποκτήσει τουλάχιστον τρία μεταχειρισμένα Boeing 777, τα οποία διοχετεύθηκαν μέσω των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ομάν. Στο στόχαστρο βρέθηκαν επίσης εταιρείες στην Τουρκία και τα ΗΑΕ, καθώς και ο εκπρόσωπος της Mahan στη Μαλαισία, ο οποίος κατηγορείται ότι διευκόλυνε την εξαγωγή αμερικανικής προέλευσης εξαρτημάτων προς το Ιράν.
Ο στόλος της εταιρείας αποτελείται κυρίως από παλαιά μεταχειρισμένα Boeing και Airbus, ορισμένα ηλικίας έως και 35 ετών. Οι επιβάτες περιγράφουν ελάχιστες ανέσεις, χωρίς αλκοόλ και χωρίς σύστημα ψυχαγωγίας, ενώ η αγορά εισιτηρίων συχνά απαιτεί μετρητά αφού οι διεθνείς πιστωτικές και χρεωστικές κάρτες δεν λειτουργούν κανονικά στο Ιράν. Παρά τους περιορισμούς αυτούς, η Mahan Air δεν σταμάτησε την επεκτατική της πορεία. Τον Ιούλιο ξεκίνησε εβδομαδιαίες πτήσεις από την Τεχεράνη προς το Πουκέτ της Ταϊλάνδης, ενώ στις 30 Αυγούστου εγκαινίασε δρομολόγια προς το Ανόι και το Χο Τσι Μινχ, μετά από συμφωνία Ιράν και Βιετνάμ για ενίσχυση των αεροπορικών και εμπορικών δεσμών. Σήμερα πραγματοποιεί τακτικές πτήσεις προς περίπου 20 προορισμούς, μεταξύ των οποίων η Μόσχα, η Κωνσταντινούπολη, το Μουσκάτ και η Γκουανγκζού στην Κίνα.
Ο ρόλος σε περιφερειακές κρίσεις και οι αντιδράσεις
Η επιχειρησιακή σημασία της Mahan Air γίνεται ακόμη πιο εμφανής στις περιφερειακές συγκρούσεις της Μέσης Ανατολής. Φέτος το καλοκαίρι, δυνάμεις της κυβέρνησης της Υεμένης που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία έπληξαν τον διάδρομο προσγείωσης του αεροδρομίου της Σαναά, σε μια προσπάθεια να εμποδίσουν πτήση της εταιρείας που μετέφερε αξιωματούχους των Χούθι. Πέρυσι, οι λιβανικές αρχές είχαν προχωρήσει σε ελέγχους επιβατών πτήσης της Mahan Air. Τα περιστατικά αυτά επιβεβαιώνουν τον ρόλο της εταιρείας ως εργαλείο της ιρανικής εξωτερικής πολιτικής σε ζώνες έντασης.
Στο πλαίσιο της αμερικανικής πίεσης, η Τουρκία τοποθετήθηκε επίσημα. Ο υπουργός Οικονομικών, Μεχμέτ Σιμσέκ, δήλωσε την Τετάρτη ότι η Άγκυρα έλαβε υπόψη τις ανακοινώσεις του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών σχετικά με τις επιχειρηματικές δραστηριότητες με το Ιράν. Ο Σιμσέκ υπογράμμισε ότι το Ιράν αντιπροσωπεύει σχετικά μικρό μέρος των εισαγωγών φυσικού αερίου της Τουρκίας, καθώς η χώρα έχει επενδύσει σημαντικά σε εναλλακτικές πηγές και αποθήκευση. «Το μήνυμά μας τόσο προς τον χρηματοπιστωτικό τομέα όσο και προς άλλους παράγοντες της οικονομίας είναι ότι όλες οι εταιρείες πρέπει να διεξάγουν τις δραστηριότητές τους σε πλήρη συμμόρφωση με τους εθνικούς κανονισμούς», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η δήλωση έρχεται μετά τις κυρώσεις που επέβαλε την προηγούμενη εβδομάδα το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών σε μια μικρή τουρκική επενδυτική τράπεζα και δύο θυγατρικές της.
Ο Τούρκος υπουργός αναφέρθηκε και στην ευρύτερη οικονομική εικόνα της χώρας. Επισήμανε ότι η επιστροφή σε ελεύθερη διακύμανση της συναλλαγματικής ισοτιμίας είναι επιθυμητή, ωστόσο απαιτεί χαμηλότερο πληθωρισμό, καλύτερα σταθεροποιημένες προσδοκίες και αμφίδρομη κίνηση του συναλλάγματος. Πρόσθεσε ότι η Τουρκία παραμένει σε περίοδο υψηλού πληθωρισμού, τονίζοντας πάντως πως η δέσμευση της κυβέρνησης για σταθερότητα των τιμών παραμένει ισχυρή. Οι δηλώσεις αυτές δείχνουν ότι η Άγκυρα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στους ενεργειακούς δεσμούς με την Τεχεράνη και την ανάγκη συμμόρφωσης με το αμερικανικό καθεστώς κυρώσεων.
