Η παγκόσμια κρίση πετρελαίου εντείνεται μετά από δύο παράλληλες εξελίξεις που πλήττουν την προσφορά αργού διεθνώς. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) υποβάθμισε εκ νέου τις προβλέψεις του για τη ρωσική παραγωγή πετρελαίου, ενώ η Σαουδική Αραβία κινδυνεύει να μείνει χωρίς αποθέματα για εξαγωγές λόγω βλάβης σε κρίσιμο αγωγό. Οι δύο εξελίξεις καταγράφηκαν μέσα στον Σεπτέμβριο και έχουν ήδη προκαλέσει αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Διαβάστε επίσης: Η Σαουδική Αραβία κινδυνεύει να χάσει τον αγωγό πετρελαίου
Ρωσική παραγωγή σε συνεχή πτώση
Ο IEA μείωσε κατά 125.000 βαρέλια την ημέρα την πρόβλεψή του για τη ρωσική παραγωγή αργού το 2026, στα 8,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ για το 2027 προχώρησε σε ακόμη μεγαλύτερη υποβάθμιση, κατά 235.000 βαρέλια, στα 8,6 εκατ. βαρέλια. Η αναθεώρηση αποδίδεται στις συνεχιζόμενες επιθέσεις της Ουκρανίας με drones σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές, ιδίως σε διυλιστήρια. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters, η ρωσική παραγωγή αργού υποχώρησε τον Αύγουστο στα 8,36 εκατ. βαρέλια την ημέρα, μειωμένη κατά 200.000 βαρέλια σε σχέση με τον Ιούλιο και κατά 940.000 βαρέλια σε σχέση με το υψηλό του Ιανουαρίου, όταν είχε φτάσει τα 9,3 εκατ. βαρέλια.
Παράλληλα, προσχέδιο κυβερνητικής πρόβλεψης που δημοσιοποίησε το Reuters δείχνει ότι η Ρωσία αναμένει για το 2026 την παραγωγή πετρελαίου στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 17 ετών. Οι ουκρανικές επιθέσεις έχουν προκαλέσει σοβαρές διαταραχές και στη λειτουργία των ρωσικών διυλιστηρίων, οδηγώντας τις εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων σε σχεδόν πλήρη διακοπή. Οι καθαρές εξαγωγές ντίζελ από τη Ρωσία και τις χώρες του Κόλπου ήταν τον Αύγουστο κατά 1,6 εκατ. βαρέλια την ημέρα χαμηλότερες σε σχέση με τον Φεβρουάριο.
Σαουδική Αραβία: Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης εκτός λειτουργίας
Στη Σαουδική Αραβία, ο μεγάλος πετρελαϊκός αγωγός Ανατολής-Δύσης τέθηκε εκτός λειτουργίας στις 11 Σεπτεμβρίου μετά από επιθέσεις με drones. Το Ριάντ δεν έχει δώσει μέχρι στιγμής σαφείς λεπτομέρειες για την έκταση των ζημιών ούτε χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης. Μέσω αυτού του αγωγού η Σαουδική Αραβία ανακατεύθυνε τους τελευταίους έξι μήνες περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, αποφεύγοντας το βάρος του αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με τρεις πηγές του κλάδου που μίλησαν στο Reuters, το Γιανμπού διαθέτει πλέον αποθέματα για να διατηρήσει τις εξαγωγές μόλις για πέντε έως επτά ημέρες. Η χωρητικότητα αποθήκευσης εκεί ανέρχεται σε περίπου 35 εκατομμύρια βαρέλια, ενώ πρόσθετα αποθέματα υπάρχουν στα λιμάνια της Αιγύπτου, στο Αΐν Σούχνα (18 εκατ. βαρέλια) και στο Σίντι Κερίρ (20 εκατ. βαρέλια). Ωστόσο, όπως τόνισαν και οι τέσσερις πηγές, τα αποθέματα αυτά δεν είναι απεριόριστα και θα εξαντληθούν αν ο αγωγός δεν επαναλειτουργήσει άμεσα.
Ανησυχία στις αγορές και πληθωριστικές πιέσεις
Η πιθανή απώλεια άνω του 4% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, αν επιβεβαιωθεί το σενάριο για τη Σαουδική Αραβία, θα επιδείνωνε μια ήδη εύθραυστη παγκόσμια αγορά ενέργειας. Οι διεθνείς τιμές πετρελαίου βρίσκονται ήδη σε ύψη ρεκόρ, τροφοδοτώντας την άνοδο του πληθωρισμού παγκοσμίως, ενώ οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων έχουν ανέβει σε επίπεδα υψηλότερα από εκείνα της οικονομικής κρίσης του 2008. Παράλληλα, το έλλειμμα ντίζελ από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία εκτιμάται σε περίπου 4 εκατ. βαρέλια την ημέρα, με τα περιθώρια διύλισης να έχουν εκτοξευθεί.
Παρά τη μείωση της ρωσικής παραγωγής, οι εξαγωγές αργού από τη Ρωσία δεν έχουν καταρρεύσει. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, διατηρήθηκαν στα 5,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, έναντι 6,4 εκατ. βαρελιών τον Ιούνιο, παραμένοντας ωστόσο περίπου 23% υψηλότερες από τον Φεβρουάριο. Η εικόνα, όπως επισημαίνουν αναλυτές, παραμένει σύνθετη, καθώς οι δύο κρίσεις -η ρωσική και η σαουδαραβική- εξελίσσονται παράλληλα και τροφοδοτούν η μία την άλλη στις εκτιμήσεις της αγοράς.
Τι ακολουθεί
Για τον αγωγό Ανατολής-Δύσης, οι εκτιμήσεις πηγών που μίλησαν στο Reuters διίστανται. Μία πηγή ανέφερε ότι η πλήρης αποκατάσταση των ζημιών ενδέχεται να διαρκέσει πέντε έως έξι εβδομάδες, ενώ άλλη πηγή εκτίμησε ότι οι επισκευές θα μπορούσαν να ολοκληρωθούν ταχύτερα, με την άντληση πετρελαίου να ξεκινά μερικώς παράλληλα με τις εργασίες. Το Γραφείο Τύπου της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας και το υπουργείο Ενέργειας δεν έχουν ανταποκριθεί σε αιτήματα για σχολιασμό, αφήνοντας την αγορά σε αναμονή για επίσημη ενημέρωση σχετικά με το χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης.
