Νέα έξαρση κρουσμάτων του ιού του Δυτικού Νείλου «βλέπει» για τις επόμενες εβδομάδες το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων, τη στιγμή που η Ελλάδα θρηνεί ήδη 6 συμπολίτες που έχασαν τη ζωή τους από τον ιό. Ο καθηγητής Ανοσολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Πέτρος Λυγοξυγκάκης, μίλησε στο Πρακτορείο FM για τη διασπορά του ιού και τον κίνδυνο να καταστεί ενδημικός όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρη τη νότια Ευρώπη. Η φετινή χρονιά καταγράφεται ως μία από τις σοβαρότερες των τελευταίων ετών για τη δημόσια υγεία της χώρας.
Διψήφιος αριθμός θανάτων και πάνω από 200 σοβαρά κρούσματα
Η φετινή έξαρση του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα ξεχωρίζει για την ένταση της, με διψήφιο αριθμό θανάτων και περισσότερους από 200 ασθενείς να έχουν εμφανίσει προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Αν και η είσοδος στο φθινόπωρο δημιουργούσε προσδοκίες για μείωση των κρουσμάτων, οι καιρικές συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές για τη μετάδοση, με αποτέλεσμα να αναμένεται νέα αύξηση τις επόμενες εβδομάδες. Ο Πέτρος Λυγοξυγκάκης εξηγεί ότι οι ψεκασμοί από μόνοι τους δεν επαρκούν, παρότι αποτελούν σημαντικό μέτρο αντιμετώπισης, και προτείνει συνεχή επιτήρηση των πληθυσμών κουνουπιών καθώς και των εστιών αναπαραγωγής τους.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η καταπολέμηση του ιού πρέπει να ξεκινά μήνες πριν από την εμφάνιση του πρώτου ανθρώπινου κρούσματος, μέσω εντοπισμού των περιοχών όπου αναπαράγονται τα κουνούπια. Η συστηματική παρακολούθηση των εντόμων που ήδη πραγματοποιείται στην Ελλάδα μπορεί να δείξει πότε και πού αυξάνεται ο κίνδυνος. Ο ίδιος τονίζει πως χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση για το αν ο ιός έχει καταστεί ενδημικός στη χώρα, κάτι που θα φανεί μέσα από επιδημιολογικές μελέτες και αναζήτηση αντισωμάτων στον πληθυσμό.
Η «κορυφή του παγόβουνου» και οι πιο ευάλωτες ηλικίες
Ο Πέτρος Λυγοξυγκάκης επισημαίνει ότι τα σοβαρά περιστατικά που καταλήγουν σε νοσοκομείο αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο ποσοστό των συνολικών λοιμώξεων. Περίπου το 80% των λοιμώξεων είναι ασυμπτωματικές, ενώ λιγότερο από 1% εξελίσσεται σε σοβαρή νόσο με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, τα καταγεγραμμένα κρούσματα αποτελούν «την κορυφή ενός πολύ μεγάλου παγόβουνου», αφού αντιστοιχούν μόλις στο ένα τοις εκατό των συνολικών λοιμώξεων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους ηλικιωμένους, που κινδυνεύουν περισσότερο από τον ιό. Ο καθηγητής εξηγεί ότι με την πάροδο της ηλικίας δεν ανανεώνονται τα κύτταρα που είναι υπεύθυνα για την αντιμετώπιση ιικών ασθενειών, γεγονός που καθιστά τους ανθρώπους 80-90 ετών πιο ευάλωτους όχι μόνο στον ιό του Δυτικού Νείλου αλλά σε όλες τις ιώσεις. Η ανοσολογική γήρανση, όπως την περιγράφει, αποτελεί βασικό παράγοντα για την κατανόηση της βαρύτητας της νόσου στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Μαθηματικά μοντέλα για την πρόβλεψη της επόμενης εστίας
Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον Πέτρο Λυγοξυγκάκη, είναι η μετάβαση από την απλή καταγραφή κρουσμάτων στην πρόβλεψη της επιδημίας. Μαθηματικά μοντέλα θα μπορούσαν να συνδυάσουν δεδομένα για τη θερμοκρασία, τις βροχοπτώσεις, τα στάσιμα νερά, τον πληθυσμό των κουνουπιών, την παρουσία του ιού στα ίδια τα έντομα, τα προηγούμενα κρούσματα και την ανοσία του πληθυσμού. Στόχος είναι να μπορεί η επιστημονική κοινότητα να εντοπίζει την επόμενη εστία πριν αρρωστήσει ο άνθρωπος, ενισχύοντας έτσι την έγκαιρη πρόληψη απέναντι σε μια απειλή που, όπως όλα δείχνουν, δεν αφορά πλέον μόνο μία καλοκαιρινή περίοδο.
