Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να θεσπίσει ένα νέο καθεστώς ψηφιακής ενηλικίωσης στα 15 έτη, το οποίο θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο πρόσβασης των ανηλίκων στο διαδίκτυο. Σύμφωνα με σχέδιο εγγράφου των Βρυξελλών, οι νέοι κανόνες δεν θα αφορούν μόνο τα κοινωνικά δίκτυα, αλλά και τις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, τα online παιχνίδια και τα AI chatbots. Το σχέδιο εντάσσεται στο υπό διαμόρφωση EU Kids Act και αναμένεται να παρουσιαστεί επίσημα την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου. Πρόκειται για μία από τις πιο φιλόδοξες πρωτοβουλίες της Ένωσης για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο τα τελευταία χρόνια.
Τι προβλέπει το νέο καθεστώς ψηφιακής ενηλικίωσης
Το σχέδιο δεν προβλέπει συνολική απαγόρευση πρόσβασης στο διαδίκτυο για όσους είναι κάτω των 15 ετών, αλλά δημιουργεί διαβαθμισμένα επίπεδα πρόσβασης ανάλογα με την ηλικία. Τα παιδιά κάτω των 3 ετών αποκλείονται πλήρως από τις υπηρεσίες που καλύπτει η νομοθεσία, ενώ για τις ηλικίες από 3 έως 12 ετών θα επιτρέπονται μόνο υπηρεσίες ειδικά σχεδιασμένες για παιδιά, με αυστηρά πρότυπα ασφαλείας και πλήρη γονικό έλεγχο. Για τις ηλικίες 13 και 14 ετών προβλέπεται η δυνατότητα δημιουργίας εισαγωγικών λογαριασμών σε social media και πλατφόρμες βίντεο, αποκλειστικά μέσω των γονέων, με περιορισμένες επαφές και αυστηρά χρονικά όρια χρήσης. Μόνο από τα 15 έτη και πάνω οι ανήλικοι θα μπορούν να δημιουργούν δικούς τους ανεξάρτητους λογαριασμούς.
Το πιο σημαντικό στοιχείο του σχεδίου είναι η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής πέρα από τα παραδοσιακά κοινωνικά δίκτυα. Μέχρι σήμερα η συζήτηση για την προστασία των ανηλίκων επικεντρωνόταν κυρίως στον εθιστικό σχεδιασμό των social media, ωστόσο το νέο πλαίσιο εντάσσει στην ίδια κατηγορία τα AI chatbots, τις πλατφόρμες βίντεο και τα διαδικτυακά παιχνίδια. Οι εταιρείες θα υποχρεούνται να αποφεύγουν εθιστικά χαρακτηριστικά και επιβλαβείς ροές περιεχομένου, να παρέχουν αποτελεσματικά εργαλεία γονικού ελέγχου και να διαθέτουν εύκολους μηχανισμούς αναφοράς επιβλαβούς περιεχομένου από τα ίδια τα παιδιά. Κομβικό ρόλο θα παίξει και η επαλήθευση ηλικίας, καθώς οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και βίντεο θα πρέπει να ελέγχουν την ηλικία του χρήστη κατά τη δημιουργία λογαριασμού, ενώ στα online παιχνίδια ο έλεγχος θα προηγείται της λήψης. Οι εταιρείες που εμπίπτουν στη ρύθμιση θα κληθούν επίσης να καταβάλλουν ειδικό τέλος για τη χρηματοδότηση της εποπτείας και της εφαρμογής των νέων κανόνων.
Ο ρόλος της Βίρκουνεν και της φον ντερ Λάιεν
Την παρουσίαση του σχεδίου αναμένεται να κάνουν από κοινού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η αρμόδια για την τεχνολογία εκτελεστική αντιπρόεδρος Χένα Βίρκουνεν, την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου. Ένα προγεύμα του περιεχομένου, ωστόσο, ενδέχεται να δοθεί ήδη από αύριο, Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, καθώς η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να αναφερθεί σε βασικά σημεία της πρωτοβουλίας κατά την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης. Ανάμεσα στα κράτη-μέλη που πιέζουν προς την κατεύθυνση αυστηρότερων κανόνων ψηφιακής ενηλικίωσης περιλαμβάνονται η Ελλάδα και η Γαλλία, οι οποίες φέρονται να στηρίζουν ενεργά τη νέα προσέγγιση των Βρυξελλών.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο έντονου προβληματισμού για την επίδραση της τεχνολογίας στην ψυχική υγεία των ανηλίκων, με τα AI chatbots να αποτελούν πλέον εξίσου σημαντικό πεδίο ανησυχίας με τα παραδοσιακά social media. Το γεγονός ότι το σχέδιο επεκτείνεται και στα online παιχνίδια δείχνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί μια συνολική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο οι ανήλικοι έρχονται σε επαφή με ψηφιακές υπηρεσίες, και όχι μια αποσπασματική παρέμβαση σε μεμονωμένες πλατφόρμες.
Τι ακολουθεί για το EU Kids Act
Το κείμενο του σχεδίου δεν είναι ακόμη οριστικό. Μετά την επίσημη παρουσίασή του στις 17 Σεπτεμβρίου, θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με τα κράτη-μέλη της Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μια διαδικασία που, σύμφωνα με το σχέδιο, μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες πριν το κείμενο λάβει την τελική του μορφή ως ευρωπαϊκή νομοθεσία. Μέχρι τότε, οι διατάξεις για την ψηφιακή ενηλικίωση στα 15 έτη ενδέχεται να τροποποιηθούν, ανάλογα με τις θέσεις που θα καταθέσουν τα κράτη-μέλη και οι ευρωβουλευτές κατά τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας.
