Ακόμη και 10 χρόνια μετά τη λήξη της κανονικής πενταετίας μπορεί να παραμείνει ανοιχτή μια υπόθεση φοροδιαφυγής, σύμφωνα με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το ανώτατο δικαστήριο ερμήνευσε τον όρο «συμπληρωματικά στοιχεία» και καθόρισε πότε η φορολογική αρχή μπορεί να καταλογίσει νέους φόρους και πρόστιμα πέρα από τη συνήθη πενταετή παραγραφή. Η απόφαση εκδόθηκε από το Β΄ Τμήμα του ΣτΕ με αφορμή υπόθεση πλαστών και εικονικών τιμολογίων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ερμηνεία των συμπληρωματικών στοιχείων, τα οποία μπορούν να ενεργοποιήσουν τη δεκαετή παραγραφή αντί της πενταετούς.
Η υπόθεση που έφτασε στο Συμβούλιο της Επικρατείας
Η υπόθεση αφορούσε μια ομόρρυθμη εταιρεία υδραυλικών εγκαταστάσεων, στην οποία είχε καταλογιστεί φόρος εισοδήματος για τη χρήση του 2005, λόγω λήψης και καταχώρισης εικονικών και πλαστών φορολογικών στοιχείων. Η εταιρεία κατέθεσε αίτηση αναίρεσης, υποστηρίζοντας ότι το δικαίωμα του Δημοσίου είχε ήδη παραγραφεί, καθώς η «ενιαία φορολογική διοίκηση» γνώριζε τα κρίσιμα στοιχεία εντός της αρχικής πενταετίας. Το Β΄ Τμήμα του ΣτΕ απέρριψε το επιχείρημα και έκρινε ότι η εφαρμογή της δεκαετούς παραγραφής ήταν νόμιμη.
Καθοριστικό στοιχείο για την κρίση του δικαστηρίου ήταν το γεγονός ότι η εικονικότητα των επίμαχων τιμολογίων διαπιστώθηκε για πρώτη φορά με έκθεση ελέγχου του ΣΔΟΕ, η οποία συντάχθηκε στις 4 Ιουνίου 2014, δηλαδή αρκετά μετά τη συμπλήρωση της κανονικής πενταετούς παραγραφής. Η έκθεση αυτή διαβιβάστηκε στην αρμόδια ΔΟΥ και αποτέλεσε την αφορμή για διασταυρωτικό έλεγχο στις συναλλαγές της εταιρείας. Το ΣτΕ εξέτασε πότε ακριβώς προέκυψαν τα στοιχεία που αποκάλυψαν την παράβαση και όχι απλώς πότε ξεκίνησε η διαδικασία ελέγχου, κρίνοντας ότι τα ευρήματα του ΣΔΟΕ συνιστούσαν πραγματικά νέο συμπληρωματικό στοιχείο.
Τι σημαίνουν τα «συμπληρωματικά στοιχεία» για τους φορολογούμενους
Η απόφαση ξεκαθαρίζει ότι δεν αρκεί οποιαδήποτε πληροφορία που εμφανίζεται μετά την πενταετία για να ανοίξει ξανά μια υπόθεση. Ούτε μια έκθεση ελέγχου θεωρείται αυτομάτως συμπληρωματικό στοιχείο μόνο επειδή συντάχθηκε αργότερα. Πρέπει να πρόκειται για δεδομένα που αποκαλύπτουν κάτι πραγματικά νέο για τη φορολογική υπόθεση και τα οποία δεν ήταν γνωστά, ούτε μπορούσαν να είχαν εντοπιστεί εγκαίρως από την αρμόδια φορολογική αρχή μέσα στην αρχική πενταετία. Αντίθετα, στοιχεία που βρίσκονταν ήδη στη διάθεση της Φορολογικής Διοίκησης αλλά δεν αξιοποιήθηκαν έγκαιρα δεν μπορούν να χαρακτηριστούν συμπληρωματικά, καθώς η καθυστέρηση ή η αδράνεια των ελεγκτικών υπηρεσιών δεν αρκεί για να παρατείνει την παραγραφή.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και μια ακόμη διευκρίνιση της απόφασης: πορίσματα ελέγχου της ΔΟΥ που είναι αρμόδια για τον εκδότη εικονικών φορολογικών στοιχείων μπορούν να αποτελέσουν συμπληρωματικά στοιχεία και για τον έλεγχο του λήπτη, ακόμη κι όταν ο έλεγχος του εκδότη είχε ξεκινήσει μέσα στην αρχική πενταετία. Αυτό που μετράει είναι η χρονική στιγμή που προέκυψαν τα στοιχεία που αποδεικνύουν την εικονικότητα της συναλλαγής, και όχι η στιγμή που ξεκίνησε η διαδικασία ελέγχου. Το ΣτΕ ξεκαθάρισε πάντως ότι η πενταετία παραμένει ο βασικός κανόνας, ενώ η δεκαετία αποτελεί ειδικά τεκμηριωμένη εξαίρεση.
Πώς υπολογίζεται η πενταετής παραγραφή
Σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, η πενταετία υπολογίζεται από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο λήγει η προθεσμία υποβολής της φορολογικής δήλωσης. Για παράδειγμα, για εισοδήματα του 2020, των οποίων η δήλωση υποβλήθηκε το 2021, η παραγραφή συμπληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Μέχρι τότε πρέπει να έχει κοινοποιηθεί νόμιμα στον φορολογούμενο η πράξη προσδιορισμού του φόρου, ενώ η απλή έναρξη ενός ελέγχου δεν αρκεί. Η προθεσμία μπορεί να φθάσει τα δέκα χρόνια όταν ο φορολογούμενος δεν έχει υποβάλει καθόλου δήλωση ή όταν η Φορολογική Διοίκηση συλλέξει νέα στοιχεία που δεν μπορούσε να γνωρίζει νωρίτερα και από τα οποία προκύπτει μεγαλύτερη φορολογική οφειλή. Η παραγραφή μπορεί επίσης να παραταθεί ή να διακοπεί σε ειδικές περιπτώσεις, όπως όταν εκκρεμεί δικαστική διαδικασία, αμοιβαίος διακανονισμός, αίτημα παροχής πληροφοριών από αλλοδαπή αρχή ή διαδικασία ακύρωσης φορολογικής πράξης.
