Νέα κλιμάκωση στη ρητορική της Άγκυρας καταγράφηκε μετά την επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο. Στην εβδομαδιαία ενημέρωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, ο εκπρόσωπος Ζεκί Ακτούρκ σχολίασε ότι η μετάβαση του Έλληνα πρωθυπουργού στο ακριτικό νησί «παρακολουθήθηκε στενά» από την τουρκική πλευρά. Η δήλωση αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά συνέχεια της πάγιας τουρκικής θέσης που αμφισβητεί το καθεστώς του ελληνικού εδάφους. Παράλληλα με τα σχόλια για το Καστελλόριζο, το τουρκικό ΥΠΑΜ αναφέρθηκε και σε ζητήματα που αφορούν το Κυπριακό, καθώς και σε στρατιωτικές ανακατατάξεις στην περιοχή του Αιγαίου.
Τι είπε η Άγκυρα για την επίσκεψη Μητσοτάκη
Ο Ζεκί Ακτούρκ επανέλαβε την πάγια θέση της Άγκυρας ότι η παρουσία ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων και πολεμικών πλοίων στο νησί, το οποίο η τουρκική πλευρά αποκαλεί «Μεΐς», παραβιάζει το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησής του. Σύμφωνα με τον ίδιο, τέτοιες ενέργειες «δεν συμβάλλουν στην ειρήνη» στην περιοχή. Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας δήλωσε χαρακτηριστικά: «Υπογραμμίζουμε για άλλη μια φορά ότι οι πρωτοβουλίες για τη δημιουργία μιας de facto κατάστασης κατά παράβαση του αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος του Μεΐς, το οποίο βρίσκεται σε εξαιρετικά κοντινή απόσταση από τις τουρκικές ακτές, δεν συμβιβάζονται με τις διεθνείς υποχρεώσεις και δεν θα γίνουν αποδεκτές από τη χώρα μας».
Στην ίδια ενημέρωση, η Τουρκία κάλεσε την Ελλάδα να τηρεί τις διεθνείς συνθήκες, δηλώνοντας ταυτόχρονα ότι παραμένει προσηλωμένη στον διάλογο για τη μετατροπή του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου σε περιοχές σταθερότητας, χωρίς ωστόσο να υποχωρεί από όσα θεωρεί δικά της συμφέροντα. Στο πλαίσιο της ίδιας ανακοίνωσης, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας γνωστοποίησε τη μεταφορά της 51ης Ταξιαρχίας Καταδρομών στο Σόκε του Αϊδινίου, απέναντι από τη Σάμο. Η μετακίνηση αυτή, όπως αναφέρθηκε, είχε εγκριθεί ήδη από τον Ιούνιο βάσει επιχειρησιακών αναγκών των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων.
Η ελληνική επιχειρηματολογία και το ζήτημα της Κύπρου
Απέναντι στις τουρκικές αιτιάσεις, η ελληνική πλευρά επικαλείται σταθερά τις πρόνοιες του Διεθνούς Δικαίου. Η Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947, στην οποία αναφέρεται η Άγκυρα, δεν αφορά την Τουρκία, καθώς η ίδια δεν υπήρξε συμβαλλόμενο μέρος και επομένως δεν αντλεί κανένα δικαίωμα από τις διατάξεις της. Πέρα από αυτό, καμία διεθνής συνθήκη δεν μπορεί να αναιρέσει το κυρίαρχο δικαίωμα ενός κράτους να αμύνεται απέναντι σε υπαρκτές απειλές, όπως αυτές που συνδέονται με τη μόνιμη παρουσία της τουρκικής Στρατιάς του Αιγαίου και των αποβατικών της σκαφών στην απέναντι ακτή.
Το τουρκικό ΥΠΑΜ τοποθετήθηκε επίσης για την παράταση της άρσης του αμερικανικού εμπάργκο όπλων προς την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία θα ισχύσει έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Η Άγκυρα υποστήριξε ότι η απόφαση αυτή επηρεάζει αρνητικά τις ισορροπίες και το κλίμα ασφάλειας στο νησί, ζητώντας παράλληλα από τρίτες χώρες να τηρούν αμερόληπτη στάση. Ο τουρκικός εκπρόσωπος υπογράμμισε ότι η Τουρκία, ως αυτοαποκαλούμενη «εγγυήτρια δύναμη», θα συνεχίσει να λαμβάνει όσα μέτρα κρίνει απαραίτητα για την ασφάλεια και την ευημερία των Τουρκοκυπρίων.
Το ευρύτερο πλαίσιο στο Αιγαίο
Η νέα αυτή τουρκική τοποθέτηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα συνδυάζει τη ρητορική περί διαλόγου με παράλληλες στρατιωτικές κινήσεις, όπως η μεταφορά μονάδων καταδρομών απέναντι από ελληνικά νησιά. Η ελληνική κυβέρνηση συνεχίζει να στηρίζει τις επισκέψεις υψηλού επιπέδου σε ακριτικές περιοχές όπως το Καστελλόριζο, επικαλούμενη το αναφαίρετο δικαίωμα άσκησης κυριαρχίας σε ελληνικό έδαφος. Το ζήτημα του Κυπριακού και η στάση τρίτων χωρών απέναντι στο εμπάργκο όπλων αναμένεται να παραμείνουν στο επίκεντρο των τουρκικών ανακοινώσεων τις επόμενες εβδομάδες.
