Ελπιδοφόρα εξέλιξη στη μάχη κατά του καρκίνου του παγκρέατος καταγράφηκε από διεθνή ερευνητική ομάδα με επικεφαλής το City of Hope, έναν από τους μεγαλύτερους και πλέον εξειδικευμένους οργανισμούς έρευνας και θεραπείας του καρκίνου στις ΗΠΑ. Οι επιστήμονες ανέπτυξαν μια νέα εξέταση αίματος που μπορεί να εντοπίζει τον καρκίνο του παγκρέατος στα πρώιμα στάδιά του, όταν η νόσος είναι περισσότερο αντιμετωπίσιμη και ενδεχομένως ιάσιμη. Η μελέτη δοκιμάστηκε σε σχεδόν 1.800 ασθενείς στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ασία, και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η νέα μέθοδος συνδυάζει βιοδείκτες αίματος με Τεχνητή Νοημοσύνη για να πετύχει υψηλή ακρίβεια στη διάγνωση.
Πώς λειτουργεί η νέα εξέταση αίματος
Ο καρκίνος του παγκρέατος παραμένει από τους πιο θανατηφόρους τύπους καρκίνου, κυρίως επειδή συνήθως διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Τα ποσοστά επιβίωσης είναι τα χαμηλότερα μεταξύ όλων των καρκίνων, καθώς μόλις το 14% των ασθενών ζει πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση. Το πρόβλημα εντείνεται από το γεγονός ότι περίπου το 90% των ασθενών διαγιγνώσκονται όταν η κακοήθεια έχει ήδη εξαπλωθεί, κάτι που περιορίζει δραστικά τις θεραπευτικές επιλογές.
Η νέα υγρή βιοψία, με την ονομασία PANXEON, ακολουθεί διαφορετική προσέγγιση από τις έως τώρα διαγνωστικές μεθόδους. Αναλύει ένα απλό δείγμα αίματος για τρεις συγκεκριμένους δείκτες: κυκλοφορούντα microRNA, εξωσωματικά microRNA και μια πρωτεΐνη γνωστή ως CA19-9. Στη συνέχεια, η εξέταση αξιοποιεί Τεχνητή Νοημοσύνη για να συνδυάσει τις τρεις αυτές μετρήσεις σε μία ενιαία βαθμολογία, η οποία εκτιμά τον κίνδυνο του κάθε ασθενούς με μεγαλύτερη ακρίβεια από μεμονωμένους βιοδείκτες.
Στο πλαίσιο της μελέτης, οι ερευνητές δοκίμασαν τη μέθοδο σε ασθενείς από τρεις διαφορετικές ηπείρους προκειμένου να διαπιστώσουν αν τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα προηγούμενων ερευνών επιβεβαιώνονταν και σε διαφορετικά κλινικά περιβάλλοντα και πληθυσμούς. Η ευρεία γεωγραφική κάλυψη της δοκιμής, με ασθενείς στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ασία, ενισχύει την αξιοπιστία των ευρημάτων που δημοσιεύθηκαν στο Nature Medicine.
Τα ευρήματα και η σημασία τους για τη διάγνωση
Τα αποτελέσματα της μελέτης θεωρούνται ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Η εξέταση αίματος εντόπισε σωστά τον καρκίνο του παγκρέατος στα στάδια 1 και 2 στο 87% των περιπτώσεων, δηλαδή ακριβώς στο σημείο εξέλιξης της νόσου όπου η έγκαιρη παρέμβαση κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά. Παράλληλα, το ποσοστό ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων κρατήθηκε χαμηλό, στο 3% για τις ομάδες χαμηλού κινδύνου, ενώ ανέβηκε στο 16% στις ομάδες υψηλού κινδύνου, όπου η στενότερη παρακολούθηση θεωρείται ούτως ή άλλως αναγκαία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρημα ότι η εξέταση εντόπισε επίσης, σε ποσοστό άνω του 64% των περιπτώσεων, υψηλού βαθμού δυσπλασία. Πρόκειται για μια προχωρημένη προκαρκινική κατάσταση που συχνά χαρακτηρίζεται ως «στάδιο 0» του καρκίνου του παγκρέατος. Η δυνατότητα αυτή θα μπορούσε να βοηθήσει σημαντικά τους γιατρούς να εντοπίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιες κύστεις του παγκρέατος χρειάζονται ενεργή παρακολούθηση ή άμεση παρέμβαση, πριν αυτές εξελιχθούν σε πλήρη κακοήθεια. Δεδομένου ότι ο καρκίνος του παγκρέατος συχνά ανιχνεύεται πολύ αργά, μια εξέταση ικανή να «διαβάζει» τον κίνδυνο πριν εμφανιστούν συμπτώματα θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο παρακολούθησης ασθενών με προδιάθεση ή ύποπτα ευρήματα στο πάγκρεας.
