Ένα σπάνιο χειρόγραφο της Οδύσσειας, ηλικίας άνω των 1.700 ετών, εντοπίστηκε κρυμμένο ανάμεσα στις σελίδες ενός βιβλίου στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης, στην Ολλανδία. Το απόκομμα χρονολογείται γύρω στο 300 μ.Χ. και αποτελεί ένα από τα μόλις 30 σωζόμενα δείγματα του ομηρικού έπους σε ολόκληρο τον κόσμο. Η ανακάλυψη έγινε πριν από περίπου δύο χρόνια, ωστόσο ανακοινώθηκε επίσημα αυτή την εβδομάδα από το πανεπιστήμιο. Πίσω από τον εντοπισμό του σπάνιου ευρήματος βρίσκεται ο Δρ. Mark de Kreij, καθηγητής της ελληνικής γλώσσας στο Πανεπιστήμιο Radboud.
Πώς εντοπίστηκε το χειρόγραφο της Οδύσσειας
Ο Δρ. Mark de Kreij εντόπισε το απόσπασμα στο πλαίσιο προγράμματος μελέτης και δημοσίευσης αρχαίων χειρογράφων της συλλογής του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης. Εξέταζε μια ομάδα πρώιμων χριστιανικών χειρογράφων, τα οποία είχαν αγοραστεί στα μέσα του 20ού αιώνα. Αρχικά, οι μελετητές πίστευαν πως επρόκειτο για ένα ακόμη αιγυπτιακό έγγραφο του 7ου αιώνα, καθώς στη συλλογή είχαν ήδη βρεθεί παρόμοια σπαράγματα από την ίδια περίοδο. Ο de Kreij όμως αναγνώρισε αμέσως την ελληνική γλώσσα και τους ομηρικούς στίχους, δηλώνοντας χαρακτηριστικά σε ολλανδικά μέσα ότι όποιος μαθαίνει ελληνικά, μαθαίνει τελικά και τον Όμηρο.
Το απόκομμα έχει το μέγεθος ενός τραπουλόχαρτου και φέρει γραμμένο κείμενο και στις δύο πλευρές του. Είναι αποχρωματισμένο και φέρει εμφανή σημάδια υγρασίας, στοιχεία που δείχνουν πως πέρασε αιώνες σε δύσκολες συνθήκες πριν καταλήξει στη συλλογή της Ουτρέχτης. Οι ερευνητές εκτιμούν πως αποτελούσε τμήμα μιας αρχαίας «έκδοσης τσέπης» ολόκληρου του έπους, η οποία πιθανότατα ανήκε σε κάτοικο της όασης Φαγιούμ, στην Αίγυπτο, μια περιοχή όπου έχουν βρεθεί κατά καιρούς πολλά αρχαία ελληνικά κείμενα.
Το σωζόμενο κείμενο προέρχεται από τη 12η ραψωδία της Οδύσσειας, στο σημείο όπου ο ήρωας αφηγείται πώς οι πεινασμένοι σύντροφοί του καταβροχθίζουν τα ιερά βόδια του θεού Απόλλωνα. Ο de Kreij εξήγησε πως η επιβίωση αυτού συγκεκριμένα του αποσπάσματος δεν είναι τυχαία, αφού η 12η ραψωδία βρίσκεται περίπου στη μέση του έργου, σημείο που παραδοσιακά διατηρείται καλύτερα καθώς τα παλιά βιβλία φθείρονται συνήθως από έξω προς τα μέσα.
Οι δηλώσεις του ερευνητή
Ο de Kreij δεν έκρυψε τον ενθουσιασμό του για το εύρημα. Μιλώντας σε ολλανδικά μέσα ενημέρωσης, περιέγραψε το συγκεκριμένο απόσπασμα της 12ης ραψωδίας ως ένα «πολύ διασκεδαστικό πέρασμα» ανάμεσα σε άλλα, πιο μονότονα σημεία του έπους, χαμογελώντας καθώς το ανέφερε. Η παρατήρησή του δείχνει πως ακόμη και μέσα από ένα φθαρμένο και μικρό κομμάτι περγαμηνής, ο ερευνητής μπόρεσε να αναγνωρίσει τη ζωντάνια της αφήγησης του Ομήρου.
Ο καθηγητής χαρακτήρισε τον εαυτό του «κυνηγό θησαυρών» και τόνισε πως ανακαλύψεις σαν αυτή επιβεβαιώνουν γιατί θεωρεί τη δουλειά του την καλύτερη στον κόσμο. «Έχω την καλύτερη δουλειά στον κόσμο. Είμαι ένας κυνηγός θησαυρών. Κάθε μέρα βρίσκεις κάτι όμορφο και αυτό είναι ένα από αυτά», ανέφερε χαρακτηριστικά ο de Kreij. Το συγκεκριμένο απόκομμα της Οδύσσειας αποτελεί, όπως τόνισε, ένα από τα πιο σπάνια και όμορφα ευρήματα που έχει εντοπίσει στην έως τώρα πορεία του. Το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, μέσω της επίσημης ανακοίνωσής του, επιβεβαίωσε τα στοιχεία γύρω από τη χρονολόγηση και τη σπανιότητα του χειρογράφου, το οποίο πλέον προστίθεται στη μικρή ομάδα των 30 σωζόμενων αντιγράφων της Οδύσσειας που έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα παγκοσμίως.
