Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της για τον νέο Νόμο Προσιτής Στέγασης, μια πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι δήμοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζουν την κρίση στη στέγαση. Η πρόταση παίρνει τη μορφή ευρωπαϊκού κανονισμού, γεγονός που σημαίνει ότι θα εφαρμοστεί άμεσα σε όλα τα κράτη-μέλη χωρίς να απαιτείται εθνική νομοθετική προσαρμογή. Η ανακοίνωση έρχεται σε μια περίοδο όπου τα ενοίκια και οι τιμές κατοικιών έχουν εκτιναχθεί σε πρωτοφανή επίπεδα σε ολόκληρη την Ευρώπη, με τους δήμους να ζητούν εδώ και καιρό ξεκάθαρα εργαλεία παρέμβασης.
Τι προβλέπει ο νέος κανονισμός
Ο βασικός στόχος της παρέμβασης είναι να προσφέρει στους δήμους τη νομική ασφάλεια που τους έλειπε μέχρι σήμερα. Μέχρι τώρα, οι τοπικές αρχές που επιχειρούσαν να βάλουν φρένο στις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης έμπλεκαν συχνά σε πολυδάπανες και αβέβαιες δικαστικές διαμάχες. Με τον νέο κανονισμό, η Κομισιόν επιχειρεί να δώσει τέλος σε αυτή την ανασφάλεια, θωρακίζοντας νομικά τις αποφάσεις των δήμων.
Ο πυρήνας του πλαισίου βασίζεται στον χαρακτηρισμό περιοχών υπό καθεστώς στεγαστικής πίεσης. Αντί για μια αυστηρά αριθμητική προσέγγιση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισάγει κοινές αρχές για τον προσδιορισμό αυτών των ζωνών, εστιάζοντας στη δυσκολία των πολιτών να καλύψουν το κόστος στέγασης σε σχέση με τους μισθούς τους, καθώς και στη δραματική έλλειψη διαθέσιμων ακινήτων για μακροχρόνια ενοικίαση ή αγορά. Στις περιοχές αυτές, οι δημοτικές αρχές αποκτούν πλέον το δικαίωμα να επιβάλλουν αναλογικά μέτρα, όπως ανώτατα όρια στις διανυκτερεύσεις, απαγόρευση δραστηριότητας για μεγάλους διαχειριστές πλατφορμών, ακόμη και πάγωμα έκδοσης νέων αδειών, χωρίς να χρειάζεται προηγούμενη έγκριση από τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες.
Παράλληλα με τον κανονισμό, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει μη δεσμευτικές συστάσεις προς τα κράτη-μέλη, με στόχο την ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών, την πολεοδομική αναδιοργάνωση και την ανακαίνιση κλειστών διαμερισμάτων που σήμερα παραμένουν εκτός αγοράς.
Η κρίση πίσω από την πρόταση
Η παρέμβαση της Κομισιόν έρχεται ως απάντηση σε μια πρωτοφανή κρίση που πλήττει ολόκληρη την Ευρώπη. Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί κατά σχεδόν 30% από το 2010, ενώ οι τιμές αγοράς κατοικιών έχουν εκτοξευθεί κατά 60% την ίδια περίοδο. Ωστόσο, οι μισθοί των πολιτών παραμένουν καθηλωμένοι, δημιουργώντας ένα ολοένα διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στο εισόδημα και στο κόστος στέγασης. Το φαινόμενο αυτό έχει οδηγήσει σε αυξανόμενη πίεση στους δήμους, οι οποίοι μέχρι σήμερα δεν διέθεταν σαφές νομικό πλαίσιο για να παρέμβουν αποτελεσματικά.
Η ανισορροπία ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση κατοικιών θεωρείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση απειλή για την κοινωνική συνοχή των ευρωπαϊκών πόλεων. Σε αυτή τη βάση, ο νέος κανονισμός επιχειρεί να συνδυάσει την προστασία των δήμων με ρεαλιστικά μέτρα ρύθμισης της αγοράς, χωρίς να επιβάλλει ενιαίες λύσεις σε όλα τα κράτη-μέλη, αλλά αφήνοντας περιθώριο προσαρμογής στις τοπικές συνθήκες κάθε περιοχής.
Τι ακολουθεί
Η πρόταση της Επιτροπής περνά πλέον στα χέρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, τα οποία θα κληθούν να διαμορφώσουν το τελικό κείμενο του κανονισμού. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τη μορφή που θα λάβουν τελικά τα εργαλεία παρέμβασης των δήμων, καθώς και το εύρος των μέτρων που θα μπορούν να εφαρμόσουν οι τοπικές αρχές απέναντι στις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης. Με τον Νόμο Προσιτής Στέγασης να βρίσκεται πλέον στο τραπέζι των ευρωπαϊκών θεσμών, η κατάληξη της νομοθετικής διαδικασίας θα δείξει κατά πόσο η Ένωση μπορεί να δώσει μια ουσιαστική απάντηση σε ένα πρόβλημα που ταλανίζει εκατομμύρια πολίτες.
