Η υπογεννητικότητα εξελίσσεται σε ένα από τα πιο πιεστικά ζητήματα για την ελληνική κοινωνία, με τα στοιχεία των τελευταίων ετών να αποτυπώνουν μια ανησυχητική πτωτική πορεία. Από το 2021, όταν καταγράφηκαν 86.390 γεννήσεις, ο αριθμός συρρικνώνεται σταθερά χρόνο με τον χρόνο, φτάνοντας τις 77.106 το 2022, τις 72.244 το 2023, τις 69.675 το 2024 και μόλις τις 66.532 το 2025. Η τάση αυτή, που ξεκίνησε να γίνεται εντονότερα ορατή μετά την πανδημία, έχει αναγκάσει την κυβέρνηση να επανεξετάσει τη στρατηγική της γύρω από τα κίνητρα τεκνοποίησης. Το ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο δημογραφική ανησυχία, αλλά και ζήτημα βιωσιμότητας του ασφαλιστικού και εργατικού δυναμικού της χώρας.
Το πλέγμα μέτρων που εφαρμόστηκε από το 2019
Την τελευταία εξαετία, από το 2019 έως το 2025, η πολιτεία προχώρησε σε ένα ευρύ σύνολο οικονομικών, φορολογικών και εργασιακών παρεμβάσεων με στόχο την ελάφρυνση των οικογενειών. Ανάμεσα στα μέτρα ξεχωρίζουν το εφάπαξ επίδομα γέννησης, το οποίο προσαυξάνεται κατά 300 έως 500 ευρώ για κάθε επόμενο παιδί, καθώς και η αύξηση αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων κατά 70 ευρώ ανά παιδί. Παράλληλα, θεσμοθετήθηκαν προγράμματα όπως οι «Νταντάδες της Γειτονιάς», η ενίσχυση των vouchers για βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς, καθώς και η διεύρυνση του κοινωνικού τουρισμού.
Στον εργασιακό τομέα, καθιερώθηκε άδεια μητρότητας εννέα μηνών, άδεια πατρότητας 14 ημερών και τετράμηνη γονική άδεια με ευέλικτες μορφές εργασίας για τους γονείς. Σε φορολογικό επίπεδο, εφαρμόστηκαν ελαφρύνσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών και αύξηση του αφορολόγητου ορίου κατά 1.000 ευρώ ανά παιδί. Το στεγαστικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» προσέφερε ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους σε τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, ενώ θεσπίστηκαν κίνητρα για επιχειρήσεις που στηρίζουν εργαζόμενους γονείς και ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας για πολύτεκνες οικογένειες. Δεν έλειψε ούτε το βοήθημα των 1.000 ευρώ για αγρότισσες με παιδιά που εισάγονται στο πανεπιστήμιο.
Το νέο πακέτο που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ
Η κυβερνητική στρατηγική φαίνεται πλέον να μετατοπίζεται από τις εφάπαξ ενισχύσεις προς πιο μόνιμες μορφές στήριξης. Το πακέτο μέτρων που εξαγγέλθηκε στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης δίνει προτεραιότητα στη φορολογική μεταχείριση των τρίτεκνων και πολύτεκνων οικογενειών, με στόχο να θεσμοθετηθούν πριν το τέλος του 2026. Κεντρικό σημείο αποτελεί ο μηδενικός φόρος για τρίτεκνους με εισόδημα έως 20.000 ευρώ, ο οποίος θα ισχύσει για τα εισοδήματα που θα αποκτηθούν από την 1η Ιανουαρίου 2027. Στην πράξη, το αφορολόγητο για μια οικογένεια με τρία παιδιά αυξάνεται κατά 11.000 ευρώ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο τρίτεκνος ελεύθερος επαγγελματίας με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ, ο οποίος μέχρι σήμερα πλήρωνε φόρο 1.350 ευρώ, ποσό που πλέον μηδενίζεται. Η ρύθμιση αναμένεται να ωφελήσει ιδιαίτερα τους περίπου 34.000 τρίτεκνους επαγγελματίες που υπάγονται στο καθεστώς της τεκμαρτής φορολόγησης, ενώ οφέλη θα έχουν και όσοι δηλώνουν υψηλότερα εισοδήματα πάνω από το όριο των 20.000 ευρώ.
Ενισχυμένη στήριξη για τις πολύτεκνες οικογένειες
Για τις πολύτεκνες οικογένειες, ο μηδενικός συντελεστής για εισόδημα έως 20.000 ευρώ ισχύει ήδη, με το αφορολόγητο όριο να διαμορφώνεται στα 27.100 ευρώ για το 2026, έναντι 13.000 ευρώ που ίσχυε το 2025. Ωστόσο, το πιο σημαντικό νέο μέτρο που πρόκειται να νομοθετηθεί για πρώτη φορά αφορά αύξηση του επιδόματος γέννησης κατά 1.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί από το τέταρτο και μετά. Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση επιχειρεί να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα στήριξης προς τις πολυμελείς οικογένειες, την ίδια στιγμή που η δημογραφική πρόκληση παραμένει ανοιχτή και απαιτεί συνεχή παρακολούθηση των αποτελεσμάτων των νέων πολιτικών.
