Η Τουρκία βρίσκεται σε τροχιά εντατικής διπλωματίας για την προστασία της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων συνεχίζονται αμείωτες. Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, παραδέχθηκε ότι η Ρωσία και η Ουκρανία διατηρούν θέσεις που «δύσκολα συμβιβάζονται» όσον αφορά τον τερματισμό των πληγμάτων στα εμπορικά πλοία. Οι δηλώσεις του έγιναν σε συνέντευξη στο τουρκικό κανάλι NTV, λίγο μετά την υποβολή τουρκικού πρωτοκόλλου συμφωνίας προς το Κίεβο και τη Μόσχα. Η Άγκυρα εμφανίζεται αποφασισμένη να διαμεσολαβήσει, καθώς η ίδια έχει υποστεί σημαντικές απώλειες από τις επιθέσεις στη θαλάσσια αυτή περιοχή.
Τι έγινε
Ο Χακάν Φιντάν ανέφερε ότι η Τουρκία έχει ήδη αποστείλει συγκεκριμένη πρόταση και στις δύο εμπόλεμες πλευρές, λαμβάνοντας απαντήσεις από αμφότερες. «Έχουμε στείλει μια πρόταση και στις δύο πλευρές για το ζήτημα αυτό. Έχουμε ήδη λάβει απαντήσεις και από τις δύο πλευρές. Βλέπουμε ότι και οι δύο πλευρές έχουν απαιτήσεις και θέσεις που είναι δύσκολο να συμβιβαστούν», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ο Τούρκος υπουργός τόνισε ότι η πρώτη προτεραιότητα της Άγκυρας παραμένει η ασφαλής μεταφορά σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα, καθώς πρόκειται για προϊόν που χρειάζονται χώρες σε όλο τον κόσμο και που εμπορεύονται τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία.
Σύμφωνα με τουρκική διπλωματική πηγή που μίλησε στο Γαλλικό Πρακτορείο, η Τουρκία υπέβαλε ένα πρωτόκολλο συμφωνίας στο Κίεβο και τη Μόσχα με στόχο να σταματήσουν οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία. Η πρωτοβουλία αυτή δεν είναι τυχαία, αφού η Άγκυρα έχει πληρώσει βαρύ τίμημα από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, το 2022. Σύμφωνα με το τουρκικό Ναυτικό Εμπορικό Επιμελητήριο Imeak, μόνο τον Αύγουστο φέτος τουλάχιστον 90 πλοία δέχθηκαν επίθεση στη Μαύρη Θάλασσα, με 25 έως 30 από αυτά να ανήκουν σε τουρκικές εταιρείες.
Ήδη από τις αρχές Αυγούστου, η Άγκυρα είχε ζητήσει από τις δύο εμπόλεμες χώρες να εφαρμόσουν ένα «μορατόριουμ» στα πλήγματα εναντίον εμπορικών πλοίων. Πρόκειται για μια θαλάσσια περιοχή που παραμένει κορεσμένη από πολεμικά πλοία, drones, νάρκες και μαχητικά αεροσκάφη, γεγονός που καθιστά κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης ιδιαίτερα περίπλοκη.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Η πρόταση της τουρκικής πλευράς δεν έγινε αποδεκτή χωρίς αντιρρήσεις. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Λαβρόφ, εκτίμησε ότι η εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου «θα ήταν αδύνατον να επιτηρηθεί», εκφράζοντας ουσιαστικά τη δυσπιστία της Μόσχας απέναντι στη δυνατότητα ελέγχου ενός μορατόριουμ σε τόσο ευρεία και επικίνδυνη θαλάσσια ζώνη. Η δήλωση αυτή αναδεικνύει το μέγεθος της απόστασης που χωρίζει τις δύο πλευρές, παρά τις τουρκικές προσπάθειες διαμεσολάβησης.
Παράλληλα, πολλά από τα πλοία που έχουν δεχθεί επίθεση φέρονται να έχουν στοχοποιηθεί από drones που αποδίδονται στην Ουκρανία. Στόχος του Κιέβου, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, είναι να παρεμποδίσει τη μεταφορά δημητριακών και υδρογονανθράκων που ωφελούν τη Ρωσία στο πλαίσιο του πολέμου. Η κατάσταση αυτή αναδεικνύει πόσο περίπλοκο παραμένει το ζήτημα της ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα, αφού κάθε πλευρά έχει τους δικούς της στρατηγικούς λόγους να συνεχίσει ή να διακόψει τις επιχειρήσεις.
Η Τουρκία, ως χώρα με ισχυρή ναυτική παρουσία και οικονομικά συμφέροντα στην περιοχή, επιδιώκει να διατηρήσει ισορροπίες τόσο με τη Μόσχα όσο και με το Κίεβο. Η στάση του Χακάν Φιντάν αντικατοπτρίζει τη σταθερή τουρκική διπλωματική γραμμή, η οποία επιχειρεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στις δύο εμπόλεμες πλευρές χωρίς να πάρει ανοιχτά το μέρος καμίας εξ αυτών.
Τι ακολουθεί
Παρά τις δυσκολίες που περιέγραψε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, η Άγκυρα φαίνεται αποφασισμένη να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις με στόχο την εξεύρεση κοινά αποδεκτής λύσης. Η προτεραιότητα παραμένει η ασφαλής διέλευση σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα, ένα ζήτημα που αφορά άμεσα τη διεθνή επισιτιστική ασφάλεια. Το αν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν τελικά να γεφυρώσουν τις διαφορές τους παραμένει ανοιχτό ερώτημα, με την τουρκική διπλωματία να συνεχίζει να πιέζει για μια συμφωνία που θα περιορίσει τις απώλειες στην εμπορική ναυτιλία.
